Merhaba sevgili 8. sınıf öğrencileri, ben Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeniniz.
Bugün 5. Ünitemizin Ölçme ve Değerlendirme sorularını birlikte çözeceğiz. Bu etkinlik, ünite boyunca öğrendiğimiz kavramları ne kadar iyi anladığımızı görmek için harika bir fırsat. Sorular aslında bir bulmaca şeklinde hazırlanmış, “Soldan Sağa” ve “Yukarıdan Aşağı” olarak iki bölümden oluşuyor. Haydi gelin, bu kavramları tek tek inceleyip doğru cevapları bulalım.
Unutmayın, önemli olan sadece doğru cevabı bulmak değil, aynı zamanda o cevabın neden doğru olduğunu anlamaktır. Hazırsanız başlayalım!
—
Soldan Sağa
4. Maddi gücü yerinde olan Müslümanların, yılda bir defa hac mevsiminde yaptıkları ibadet.
Çözüm:
Adım 1: Soruda bize bazı ipuçları verilmiş: “maddi gücü yerinde olmak”, “yılda bir defa” ve en önemlisi “hac mevsiminde” yapılan bir ibadet soruluyor.
Adım 2: İslam’ın beş şartından biri olan ve hem mal hem de beden ile yapılan bu ibadet, Kâbe’yi ve kutsal mekanları belirli bir zamanda ziyaret etmektir. Bu tanım doğrudan Hac ibadetini işaret ediyor.
Sonuç:HAC
7. Kur’an-ı Kerim ayetlerini yazan sahabilere verilen isim.
Çözüm:
Adım 1: Peygamber Efendimiz’e (s.a.v.) Kur’an ayetleri indiğinde, bu ayetleri unutulmasın ve kaybolmasın diye hemen yazdırma görevini verdiği sahabeler vardı.
Adım 2: Bu özel görevi yapan, yani Allah’ın vahyini yazıya geçiren seçkin sahabelere Vahiy Kâtibi denir. “Kâtip” zaten “yazan” demektir.
Sonuç:VAHİY KÂTİBİ
8. Peygamberlerin ve geçmiş toplumların hayatlarını anlatan ibretlik hikâyelere verilen ad.
Çözüm:
Adım 1: Kur’an-ı Kerim’de sadece emirler ve yasaklar yoktur. Aynı zamanda bizlerin ders çıkarması, yani ibret alması için geçmişte yaşamış peygamberlerin veya milletlerin başından geçen olaylar anlatılır.
Adım 2: Mesela Hz. Yusuf’un, Hz. Musa’nın veya Ashab-ı Kehf’in başından geçenler gibi… İşte bu ibret verici ve ders çıkarılması gereken hikâyelere Kıssa denir.
Sonuç:KISSA
10. Kulluk, boyun eğmek, Allah’ın (cc) emirlerine uygun yaşamak.
Çözüm:
Adım 1: Bu soru, dinimizin en temel kavramlarından birini soruyor. Allah’a (c.c.) karşı kulluk görevimizi yerine getirmeyi, O’nun buyruklarına saygı gösterip boyun eğmeyi ve hayatımızı O’nun istediği şekilde düzenlemeyi ifade eden genel bir kavramdır.
Adım 2: Namaz kılmak, oruç tutmak gibi belirli eylemlerin yanı sıra, Allah’ın rızasını kazanmak için yaptığımız her güzel işi kapsayan bu geniş anlama İbadet diyoruz.
Sonuç:İBADET
12. Kur’an-ı Kerim ayetlerinin bir araya getirilmesiyle oluşturulan kitaba verilen ad.
Çözüm:
Adım 1: Peygamber Efendimiz zamanında ayetler çeşitli malzemeler üzerine yazılıyordu. Vefatından sonra, Hz. Ebubekir döneminde bu ayetler iki kapak arasında bir kitap haline getirildi.
Adım 2: İşte Kur’an-ı Kerim’in bütün ayetlerinin toplandığı bu kitap şeklindeki haline Mushaf denir.
Sonuç:MUSHAF
14. Kur’an-ı Kerim’de yer alan cümle ya da cümle topluluklarından oluşan bölüm.
Çözüm:
Adım 1: Kur’an-ı Kerim’i açtığımızda surelerin içinde numaralandırılmış, duraklarla birbirinden ayrılmış kısımlar görürüz.
Adım 2: Bunlar bazen tek bir kelime, bazen bir cümle, bazen de birkaç cümleden oluşabilir. Kur’an’ın bu en küçük birimlerine Ayet adı verilir.
Sonuç:AYET
16. İnsanın doğuştan getirdiği ya da sonradan kazandığı tutum ve davranışların tümü.
Çözüm:
Adım 1: Bu tanım, bir insanın karakterini, huyunu, iyi veya kötü tüm alışkanlıklarını, davranış biçimlerini kapsar.
Adım 2: Hem doğuştan gelen özelliklerimiz (mizaç) hem de aileden, okuldan ve çevreden öğrenerek kazandığımız davranışların bütününe Ahlak denir.
Sonuç:AHLAK
17. Müslümanların günde beş defa yerine getirdiği ibadet.
Çözüm:
Adım 1: Bu soru çok tanıdık değil mi? İslam’ın şartlarından olan ve dinin direği olarak kabul edilen bir ibadeti soruyor.
Adım 2: Sabah, öğle, ikindi, akşam ve yatsı olmak üzere günde beş vakit olarak farz kılınan bu ibadetimiz Namaz‘dır.
Sonuç:NAMAZ
18. Belirli bir zamanı olan; farklı milletlerden insanlar arasında kardeşlik, birlik ve beraberliği sağlayan ibadet.
Çözüm:
Adım 1: Yine bir ibadet tanımı var karşımızda. İpuçları: “belirli bir zamanı var” (Zilhicce ayı), “farklı milletlerden insanlar” bir araya geliyor ve bu durum “kardeşlik, birlik ve beraberliği” sağlıyor.
Adım 2: Dünyanın dört bir yanından gelen, dilleri ve renkleri farklı milyonlarca Müslümanın tek bir amaç için Kâbe’de toplandığı bu evrensel ibadet, 4. soruda da karşımıza çıkan Hac ibadetidir.
Sonuç:HAC
19. Kıyametten sonra başlayacak olan sonsuz hayat.
Çözüm:
Adım 1: İnanç esaslarımızdan (Amentü) birini hatırlayalım: “Ahiret gününe iman”. Bu dünya hayatının bir sonu (kıyamet) olduğunu ve sonrasında herkesin yeniden diriltilerek sonsuz bir yaşama başlayacağına inanırız.
Adım 2: İşte bu kıyametten sonraki ebedî, yani sonsuz olan hayata Ahiret denir.
Sonuç:AHİRET
20. İslam’a göre zengin sayılan Müslümanların, her yıl ihtiyaç sahiplerine vermekle mükellef oldukları ibadet.
Çözüm:
Adım 1: Bu da İslam’ın beş şartından biri olan bir malî ibadettir. Anahtar kelimeler: “zengin sayılanlar”, “her yıl” ve “ihtiyaç sahiplerine vermek”.
Adım 2: Dinimize göre, belirli bir zenginlik seviyesine (nisap miktarı) ulaşan Müslümanların, mallarının belli bir oranını (genellikle kırkta birini) yoksullara vermesi zorunludur. Bu ibadete Zekât denir.
Sonuç:ZEKÂT
—
Yukarıdan Aşağıya
1. Kur’an-ı Kerim’in doğru yolu gösteren anlamına gelen ismi.
Çözüm:
Adım 1: Kur’an-ı Kerim’in birçok güzel ismi vardır. Bu soru, onun en temel özelliklerinden birini, yani insanlara rehberlik etme özelliğini soruyor.
Adım 2: İnsanları karanlıktan aydınlığa, yanlıştan doğruya çıkaran, onlara en doğru yolu gösteren bir rehber olması sebebiyle Kur’an’a Hidayet (doğru yol rehberi) denir.
Sonuç:HİDAYET
2. İyi ile kötüyü, tevhit ile şirki, doğru ile yanlışı ayıran anlamına gelen Kur’an-ı Kerim’in isimlerinden biri.
Çözüm:
Adım 1: Yine Kur’an’ın güzel bir ismi soruluyor. Bu ismin anlamı “ayıran” demektir. Peki neyi neyden ayırır?
Adım 2: Kur’an, hükümleriyle hakkı batıldan, iyiyi kötüden, doğruyu yanlıştan net bir şekilde ayırdığı için ona Furkan ismi verilmiştir.
Sonuç:FURKAN
3. Hz. Muhammed’in (sav) sözleri, davranışları ve onayladığı fiillere verilen ad.
Çözüm:
Adım 1: Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bizim için en güzel örnektir. Onun hayat tarzı, yolu bizim için bir rehberdir.
Adım 2: Onun söylediği bütün sözleri (kavli), yaptığı bütün davranışları (fiili) ve başkaları yaptığında görüp sessiz kalarak veya beğenerek onayladığı davranışları (takriri) kapsayan genel kavrama Sünnet denir.
Sonuç:SÜNNET
5. Hz. Muhammed’in (sav) onayladığı söz ve davranışlar.
Çözüm:
Adım 1: Az önceki soruda sünnetin üç bölümü olduğunu söylemiştik: sözleri, fiilleri ve onayları. Bu soru, o bölümlerden birini özel olarak soruyor.
Adım 2: Peygamberimizin, bir sahabenin yaptığı bir davranışı veya söylediği bir sözü gördüğü veya duyduğu halde karşı çıkmayıp onaylamasına Takrir (Takrirî Sünnet) denir.
Sonuç:TAKRİR
6. Hz. Muhammed’in (sav) davranışlarına verilen ad.
Çözüm:
Adım 1: Bu soru da sünnetin bir başka bölümünü soruyor. Peygamberimizin sadece sözleri değil, yaptıkları da bizim için önemlidir.
Adım 2: Onun namaz kılışı, yemek yiyişi, insanlara muamelesi gibi bizzat yaparak gösterdiği tüm davranışlarına Fiil (Fiilî Sünnet) denir.
Sonuç:FİİL
7. Allah (cc) tarafından peygamberlere bildirilen emir ve haberler.
Çözüm:
Adım 1: Allah (c.c.) insanlarla doğrudan konuşmaz. Mesajlarını, emir ve yasaklarını seçtiği elçileri, yani peygamberler aracılığıyla gönderir.
Adım 2: İşte Allah’ın Cebrail (a.s.) gibi melekler aracılığıyla veya başka yollarla peygamberlerine gönderdiği bu ilahi bilgilere, mesajlara Vahiy denir.
Sonuç:VAHİY
9. İbadet niyetiyle yapılan bütün güzel iş ve davranışlar.
Çözüm:
Adım 1: İbadet sadece namaz, oruç gibi belirli ritüellerden ibaret değildir. Dinimiz, hayatın her anında Allah’ın rızasını gözetmemizi ister.
Adım 2: Eğer niyetimiz Allah rızası ise, bir yoksula yardım etmek, bir hastayı ziyaret etmek, derslerimize çalışmak, anne babamıza iyi davranmak gibi her türlü güzel iş ve davranış, ibadet sayılır. Buna da Salih Amel denir.
Sonuç:SALİH AMEL
11. Müslümanların toplu hâlde kıldıkları haftalık namaz.
Çözüm:
Adım 1: Haftada bir gün, Müslümanlar için özel bir gündür. O gün öğle vaktinde camilerde toplanılır ve cemaatle birlikte özel bir namaz kılınır.
Adım 2: Bu namaz, Müslümanların bir araya gelerek birlik ve beraberliklerini pekiştirdiği, hutbe dinlediği haftalık bayram niteliğindeki Cuma Namazı‘dır.
Sonuç:CUMA NAMAZI
13. Kur’an-ı Kerim’de yer alan ticaret, evlilik, boşanma, alışveriş, miras, suçlar ve bunlara verilecek cezalar, borç alıp verme gibi sosyal hayat ile ilgili kurallara verilen ad.
Çözüm:
Adım 1: İslam dini sadece inanç ve ibadetlerden ibaret değildir. Aynı zamanda insanların birbirleriyle ve toplumla olan ilişkilerini de düzenler.
Adım 2: Soruda sayılan ticaret, evlilik, miras gibi insanlar arası ilişkileri, sosyal ve hukuki konuları düzenleyen kuralların tümüne fıkıh dilinde Muamelat denir.
Sonuç:MUAMELAT
15. Allah’ın (cc) varlığı ve birliği inancı.
Çözüm:
Adım 1: İslam dininin en temel ve en önemli inanç esasıdır. Kelime-i Şehadet getirirken de ilk olarak bunu ifade ederiz.
Adım 2: Allah’ın (c.c.) tek ve bir olduğuna, O’ndan başka ilah olmadığına, eşi ve benzeri bulunmadığına inanmaya Tevhit inancı denir.
Sonuç:TEVHİT
20. Kur’an-ı Kerim’in hatırlatıcı anlamına gelen ismi.
Çözüm:
Adım 1: Kur’an-ı Kerim’in bir diğer önemli özelliği de insanlara yaratılış amaçlarını, sorumluluklarını ve Allah’ı unutturmamaktır.
Adım 2: İnsanlara sürekli öğüt veren, onlara unuttukları gerçekleri hatırlatan bir kitap olduğu için Kur’an’ın güzel isimlerinden biri de Zikir‘dir (öğüt, hatırlatma).
Sonuç:ZİKİR
Umarım bu açıklamalarla tüm kavramları daha iyi anlamışsınızdır. Aklınıza takılan bir yer olursa çekinmeden sorun. Başarılar dilerim!