Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte “Zekât ve Sadaka” ünitemizin sonundaki değerlendirme sorularına göz atacağız. Bu sorular, öğrendiklerimizi pekiştirmek için harika bir fırsat. Hadi gelin, soruları adım adım, anlayarak birlikte çözelim.
A. Verilen kelimelerden uygun olanlarıyla cümleleri tamamlayınız.
(fidye, fitre, Hz. Şuayb, Maun, sadakayıcariye, zekât)
Soru 1: Kişinin ölümünden sonra da sevabı devam eden hayırlara ……………………. denir.
Çözüm:
Adım 1: Cümledeki anahtar ifadeyi bulalım: “ölümünden sonra da sevabı devam eden”. Yani, biz vefat etsek bile amel defterimize sevap yazdırmaya devam eden iyilikler soruluyor.
Adım 2: Verilen kelimelere bakalım. Bu tanıma uyan kelime sadakayıcariye‘dir. “Cariye” kelimesi akan, devam eden demektir. Çeşme yaptırmak, bir okulun yapımına katkıda bulunmak, insanların faydalanacağı bir kitap yazmak gibi hayırlar sadakayıcariyedir.
Sonuç: Kişinin ölümünden sonra da sevabı devam eden hayırlara sadakayıcariye denir.
Soru 2: Yüce Allah, ……………………. ibadetiyle zenginlere, toplumda bulunan ihtiyaç sahiplerini düşünmeyi ve kollamayı öğretir.
Çözüm:
Adım 1: Cümlenin anlamına odaklanalım. Zenginlerin malının bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesini sağlayan bir ibadet soruluyor. Bu ibadet, zenginlere sorumluluklarını hatırlatıyor.
Adım 2: İslam’ın beş şartından biri olan ve zengin Müslümanların yılda bir kez malının belli bir miktarını ihtiyaç sahiplerine vermesi gereken ibadet zekât‘tır. Bu, hem bir ibadet hem de toplumsal bir dayanışmadır.
Sonuç: Yüce Allah, zekât ibadetiyle zenginlere, toplumda bulunan ihtiyaç sahiplerini düşünmeyi ve kollamayı öğretir.
Soru 3: Gücü yetenlerin, ramazan ayının sonuna kadar vermekle yükümlü oldukları sadakaya ……………………. denir.
Çözüm:
Adım 1: Burada zamanlama çok önemli. Anahtar ifade “ramazan ayının sonuna kadar vermekle yükümlü” olunan sadakadır. Bu, sadece Ramazan ayına özel bir yardımdır.
Adım 2: Bu sadakanın adı fitre‘dir. Diğer adı da fıtır sadakasıdır. Ailedeki her birey için verilir ve bayramdan önce verilmesi gerekir ki yoksullar da bayram sevincini yaşayabilsin.
Sonuç: Gücü yetenlerin, ramazan ayının sonuna kadar vermekle yükümlü oldukları sadakaya fitre denir.
Soru 4: Ölçü ve tartıda adaletsiz davranarak toplumda kargaşa çıkaran Medyen halkına, kardeşleri ……………………. peygamber olarak gönderilmiştir.
Çözüm:
Adım 1: Cümlede bahsedilen halk Medyen halkı ve onların en büyük yanlışı “ölçü ve tartıda adaletsiz davranmaları” yani hile yapmalarıdır.
Adım 2: Kur’an-ı Kerim’de anlatılan kıssalara göre, Medyen halkını bu kötü davranışlarından vazgeçirmek ve onları doğru yola çağırmak için görevlendirilen peygamber Hz. Şuayb‘dır.
Sonuç: Ölçü ve tartıda adaletsiz davranarak toplumda kargaşa çıkaran Medyen halkına, kardeşleri Hz. Şuayb peygamber olarak gönderilmiştir.
Soru 5: Kur’an-ı Kerim’de 107. sırada yer alan ……………………. suresinin ismi yardım anlamına gelir.
Çözüm:
Adım 1: Kur’an-ı Kerim’deki 107. sure soruluyor ve bu surenin isminin “yardım” anlamına geldiği belirtiliyor.
Adım 2: Bu sure Maun suresidir. “Maun”, küçük yardımlar, zekât, komşular arasında alınıp verilen kap kacak gibi en ufak yardımlaşmaları bile ifade eden bir kelimedir. Surede, yetimi ve yoksulu gözetmeyen, en ufak bir yardımdan bile kaçınan kimseler eleştirilir.
Sonuç: Kur’an-ı Kerim’de 107. sırada yer alan Maun suresinin ismi yardım anlamına gelir.
B. Aşağıdaki soruları dikkatle okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz.
Soru 1: Aşağıdakilerden hangisi paylaşma ve yardımlaşma ilkesine uygun bir davranış değildir?
- A) Bir öğrencinin, yiyeceğinin yarısını bölerek arkadaşına ikram etmesi.
- B) Kişinin, beğenmediği ve eskimiş eşyaları ihtiyaç sahiplerine vermesi.
- C) Kişinin, evde düzenli ve temiz yaşayarak ailenin yükünü azaltması.
- D) Bir kişinin mahalle bakkalındaki askıya iki adet ekmek bırakması.
Çözüm:
Adım 1: Soruda bizden istenen, yardımlaşma ruhuna uymayan davranışı bulmak. Yani şıklardan üçü olumlu, biri olumsuz bir anlam taşıyor.
Adım 2: Şıkları tek tek inceleyelim:
A) Yiyeceğini paylaşmak, çok güzel bir yardımlaşma örneğidir.
C) Ailemize ev işlerinde yardım etmek, onların yükünü hafifletmek de bir yardımlaşmadır.
D) “Askıda ekmek” uygulaması, ihtiyacı olan birinin alması için fazladan ekmek parası ödemektir ve harika bir dayanışma örneğidir.
B) Kişinin beğenmediği ve eskimiş eşyaları vermesi, yardımlaşmanın özündeki inceliğe ve saygıya pek uymaz. Unutmayın, yardım ederken en güzel davranış, sevdiğimiz ve kendimizin de kullanabileceği şeylerden vermektir. İhtiyaç sahibini düşünerek, onu kırmadan yardım etmek esastır.
Sonuç: Doğru cevap B şıkkıdır. Çünkü gerçek yardımlaşma, başkasına layık görmediğimiz şeyleri vermek değil, değer verdiğimiz şeylerden paylaşmaktır.
Soru 2: “Resulullah, ‘Zalim de olsa mazlum da olsa kardeşine yardım et.’ diye buyurdu. Bunun üzerine birisi ‘Ey Allah’ın Resulü! Eğer mazlumsa yardım ederim. Ama zalimse ona nasıl yardım edeceğim?’ dedi. Hz. Peygamber buyurdu ki: Onu zulümden uzaklaştırırsın veya onun zulmüne engel olursun. İşte bu, ona yapacağın yardımdır.” (Buhari, İkrah, 7)
Bu hadisten hareketle;
I. Kişi, kardeşine yardım etmelidir.
II. Kişi, haksız da olsa akrabasını savunmalıdır.
III. Bir insanın kötülük yapmasına engel olmak da yardımdır.
yargılarından hangilerine ulaşılır?
- A) Yalnız I.
- B) I ve II.
- C) I ve III.
- D) I, II ve III.
Çözüm:
Adım 1: Peygamber Efendimizin (s.a.v.) bu güzel sözünü (hadis-i şerifi) dikkatlice anlayalım. Hadis, hem mazluma (haksızlığa uğrayana) hem de zalime (haksızlık yapana) yardım etmemizi söylüyor. Zalime yardım etmenin yolu ise çok ilginç: onun kötülük yapmasına engel olmak.
Adım 2: Şimdi verilen yargıları bu anlama göre değerlendirelim:
I. Kişi, kardeşine yardım etmelidir. Bu, hadisin en başında açıkça söyleniyor. Demek ki bu yargı doğru.
II. Kişi, haksız da olsa akrabasını savunmalıdır. Hadis bunun tam tersini söylüyor. Haksızlık yapan (zalim) birini savunmak yerine, onun haksızlığına engel olmamız gerektiğini öğretiyor. O yüzden bu yargı yanlış.
III. Bir insanın kötülük yapmasına engel olmak da yardımdır. Peygamberimiz, “zalime nasıl yardım edilir?” sorusuna tam olarak bu cevabı veriyor. Demek ki bu yargı da doğru.
Adım 3: Sonuç olarak, I. ve III. yargılara ulaşabiliyoruz. Bu iki yargıyı birlikte içeren şıkkı bulmalıyız.
Sonuç: Doğru cevap C şıkkıdır.
Umarım tüm soruları ve çözümlerini güzelce anlamışsınızdır. Unutmayın, bu konular sadece sınavlarda değil, hayatımızın her alanında bize yol gösteren önemli bilgiler içeriyor. Hepinize başarılar dilerim