8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitabı Cevapları Anka Yayınları Sayfa 33

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Bugün sizlerle birlikte 1. Ünite sonu değerlendirme sorularını çözeceğiz. Bu sorular, kader ve kaza inancıyla ilgili öğrendiklerimizi pekiştirmemize yardımcı olacak. Her soruyu dikkatlice okuyup, adım adım birlikte cevaplayalım. Hazırsanız, başlayalım!

A) Aşağıdaki soruları cevaplayınız.

1. Kâinatta her şeyin bir ölçü ve düzen içinde olmasıyla kader arasında nasıl bir bağlantı kurulabilir? Düşüncelerinizi ifade ediniz.

Sevgili çocuklar, etrafımıza baktığımızda her şeyin ne kadar mükemmel bir düzen içinde olduğunu görürüz. Gezegenlerin yörüngelerinden hiç şaşmaması, gece ile gündüzün birbirini takip etmesi, mevsimlerin zamanında gelmesi… İşte bütün bu kusursuz işleyiş, her şeyin önceden planlandığını ve bir ölçüye göre yaratıldığını gösterir. Bu plana, bu ölçüye ve bu programa biz kader diyoruz. Yani kâinattaki düzen, Allah’ın (c.c.) her şeyi bir kader ile yarattığının en büyük kanıtıdır.

2. İnsanın akıllı, ilim ve irade sahibi bir varlık olmasıyla kaderi arasında nasıl bir ilişki vardır? Açıklayınız.

Allah (c.c.) biz insanları diğer canlılardan farklı olarak akıl ve irade sahibi olarak yaratmıştır. İrade, seçme özgürlüğü demektir. Yani bizler, iyi ile kötüyü, doğru ile yanlışı ayırt edebilir ve kendi kararlarımızı verebiliriz. Kader, Allah’ın bizim neyi seçeceğimizi önceden bilmesidir. Ancak bu, bizim seçimlerimize karıştığı anlamına gelmez. Tıpkı bir öğretmenin, hangi öğrencinin çalışıp başarılı olacağını tahmin etmesi gibi… Öğretmenin bu tahmini, öğrencinin notunu belirlemez. Öğrencinin notunu, kendi çalışması belirler. İşte biz de kendi irademizle yaptığımız seçimlerden sorumluyuz.

3. Yüce Allah’ın (c.c.) kâinatta belirlediği fiziksel ve toplumsal yasalar hakkında bilgi veriniz.

Allah’ın evrene koyduğu yasalara sünnetullah deriz. Bunları üçe ayırabiliriz:

• Fiziksel Yasalar: Madde ve enerjinin yapısıyla ilgili yasalardır. Suyun kaldırma kuvveti, yer çekimi kanunu, suyun 100 derecede kaynaması gibi deney ve gözlemle tespit edebileceğimiz yasalardır.
• Biyolojik Yasalar: Canlıların doğumu, gelişimi ve üremesi gibi konularla ilgili yasalardır. Bitkilerin fotosentez yapması, hayvanların kendi türlerine göre özellikler taşıması bu yasalara örnektir.
• Toplumsal Yasalar: Toplumların huzuru ve düzeni için konulmuş kurallardır. Adaletin olduğu yerde barışın olması, gelir dağılımı adil olmayan toplumlarda kargaşa çıkması gibi sebep-sonuç ilişkilerine dayalı yasalardır.

4. Eceli geciktirmek mümkün müdür? Niçin? Görüş ve düşüncelerinizi açıklayınız.

Her canlının sahip olduğu yaşam süresine ömür, bu ömrün bittiği ana ise ecel denir. İslam inancına göre ecel, Allah tarafından belirlenmiştir ve değiştirilemez. Yani bir insanın ne zaman ve nerede vefat edeceği bellidir, bunu geciktirmek veya öne almak mümkün değildir. Bizim görevimiz, bize verilen ömrü en güzel şekilde, iyilikle ve sağlıkla geçirmeye çalışmaktır.

5. Sağlık ve hastalığın kaderle nasıl bir ilişkisi vardır? Açıklayınız.

Sağlık, Allah’ın bize verdiği en büyük nimetlerden biridir. Hastalık ise bir imtihan, bir denemedir. Bizler, aklımızı ve irademizi kullanarak sağlığımızı korumakla sorumluyuz. Dengeli beslenmek, spor yapmak, temizliğimize dikkat etmek gibi önlemleri almalıyız. Hastalandığımızda ise doktora gitmeli, tedavi olmalıyız. Bütün bu çabayı gösterdikten sonra sonucunu Allah’a bırakırız. Yani sağlığımızı korumak için çabalamak bizim görevimizdir, ancak hastalanıp hastalanmamak kaderin bir parçasıdır.

6. Başarısız olmasını kadere bağlayan bir insanın düşüncesini doğru bulur musunuz? Niçin? Belirtiniz.

Hayır, bu düşünceyi kesinlikle doğru bulmuyorum. Sınavdan kötü not aldığında “Ne yapayım, kaderim böyleymiş.” demek, tembelliğe bir kılıf bulmaktır. İslam, bizden önce elimizden gelen tüm çabayı göstermemizi, sonra Allah’a güvenmemizi ister. Dersine çalışmayan bir öğrencinin başarısız olması kader değil, kendi ihmalinin bir sonucudur. Başarıya ulaşmak için önce çalışmak, gayret etmek, sonra da sonucu Allah’tan beklemek gerekir.

7. Tevekkül ne anlama gelmektedir? İslam’ın tevekkül anlayışını örneklerle anlatınız.

Tevekkül, bir hedefe ulaşmak için elimizden gelen bütün gayreti gösterdikten sonra işin sonucunu Allah’a bırakmak, O’na güvenmektir. Tevekkül, tembellik demek değildir.

• Örnek 1: Bir çiftçinin tarlasını zamanında sürmesi, en kaliteli tohumu ekmesi, sulaması, gübrelemesi ve zararlılardan koruması elinden geleni yapmasıdır. Bundan sonra bol ürün alabilmek için Allah’a dua edip beklemesi ise tevekküldür.
• Örnek 2: Sınava girecek bir öğrencinin planlı bir şekilde derslerine çalışması, konuları tekrar etmesi elinden geleni yapmasıdır. Sınav sırasında sakin olup bildiklerini en iyi şekilde yapmaya çalışması ve sonucunu Allah’a bırakması tevekküldür.

B) Aşağıdaki soruların doğru seçeneğini işaretleyiniz.

1. Yüce Allah’ın (c.c.), sonsuz ilmi ve kudreti ile başlangıçtan sonsuza kadar evrende olacak olan her şeyi programlamasına, varlıkları istediği şekilde yaratmasına ve her şeyi önceden bilip takdir etmesine ne ad verilir?

• A) Kaza
• B) Kader
• C) Tevekkül
• D) Ömür

Çözüm:

Adım 1: Soruda Allah’ın her şeyi önceden bilmesi, planlaması ve programlaması soruluyor. Bu tanım, bir işin henüz gerçekleşmeden önceki plan aşamasını ifade ediyor.

Adım 2: Şıkları inceleyelim. Kaza, planlanan şeyin zamanı gelince gerçekleşmesidir. Tevekkül, elimizden geleni yapıp Allah’a güvenmektir. Ömür, yaşam süresidir. Kader ise Allah’ın her şeyi önceden bilmesi ve takdir etmesidir.

Sonuç: Tanım, doğrudan Kader kavramına aittir. Doğru cevap B şıkkıdır.

2.

Yukarıdaki ayetlerden hangileri fiziksel bir yasaya işaret etmektedir?

• A) III, IV
• B) I, II
• C) II, IV
• D) I, III

Çözüm:

Adım 1: Fiziksel yasanın ne olduğunu hatırlayalım. Madde, enerji ve gök cisimlerinin hareketi gibi konularla ilgili yasalardır.

Adım 2: Ayetleri bu gözle inceleyelim.

• I. ayet, Güneş ve Ay’ın hareketinden bahsediyor. Bu, astronomi ile ilgili bir fiziksel yasadır.
• II. ayet, canlıların sudan yaratıldığından bahsediyor. Bu, canlılıkla ilgili bir biyolojik yasadır.
• III. ayet, Güneş’in yörüngesinden bahsediyor. Bu da yine astronomi ile ilgili bir fiziksel yasadır.
• IV. ayet, bir toplumun kendi durumunu değiştirmesinden bahsediyor. Bu, insan ilişkileriyle ilgili bir toplumsal yasadır.

Adım 3: Soru bizden fiziksel yasaları bulmamızı istiyor. I. ve III. ayetler doğrudan fiziksel yasalara örnektir.

Sonuç: Doğru cevap D şıkkıdır.

3. Aşağıdaki seçeneklerden hangisi, kaderle ilgili yanlış bir yargı içermektedir?

• A) Kâinattaki tüm canlı ve cansız varlıkların bir kaderi vardır.
• B) Yüce Allah (c.c.), insanın yapacaklarını önceden belirlediği için kişinin iyiyi ve kötüyü tercih etmesinde iradesinin bir etkisi yoktur.
• C) Eceli gelen her insanın vefat etmesi, Allah’ın (c.c.) insanlar için belirlediği bir kaderdir.
• D) İnsanın nerede, ne zaman, hangi anne ve babadan dünyaya geleceğini Allahü Teâlâ önceden takdir etmiştir.

Çözüm:

Adım 1: Soruda kaderle ilgili yanlış olan bilgiyi bulmamız isteniyor.

Adım 2: Şıkları tek tek değerlendirelim.

• A) Evet, evrendeki her şeyin bir planı ve ölçüsü yani kaderi vardır. Bu doğru.
• B) Bu ifade insanın iradesini, yani seçme özgürlüğünü yok sayıyor. Oysa İslam inancına göre insan, kendi seçimlerinden sorumludur. Allah ne seçeceğimizi bilir ama bizim yerimize seçmez. Bu ifade yanlıştır.
• C) Evet, ecelin Allah tarafından belirlenmesi kaderin bir parçasıdır. Bu doğru.
• D) Ailemizi, doğduğumuz yeri ve zamanı biz seçemeyiz. Bunlar Allah’ın takdiridir. Bu doğru.

Sonuç: Yanlış yargıyı içeren seçenek B şıkkıdır.

4.

Hz. Musa (a.s.) ile ilgili yukarıda verilen bilgilerin kaç tanesi doğrudur?

• A) 1
• B) 2
• C) 3
• D) 4

Çözüm:

Adım 1: Hz. Musa hakkındaki bilgilerin doğruluğunu kontrol edelim.

Adım 2: Maddeleri inceleyelim.

• I. Hz. Musa, Mısır’da doğmuş ve Firavun’un sarayında büyümüştür. Bu bilgi doğrudur.
• II. Tevrat, Hz. Musa’ya indirilen kutsal kitaptır. Bu bilgi doğrudur.
• III. Hz. Musa, İsrailoğullarını Mısır’dan çıkarmış ancak Filistin’e (Arz-ı Mev’ud) girmeden vefat etmiştir. Kavmi, ondan sonra oraya girmiştir. Bu bilgi yanlıştır.
• IV. Hz. Musa, kardeşi Hz. Harun ile birlikte Firavun’u Allah’a inanmaya çağırmıştır. Bu bilgi doğrudur.

Adım 3: Doğru olan bilgileri sayalım: I, II ve IV numaralı bilgiler doğrudur. Toplamda 3 tane doğru bilgi var.

Sonuç: Doğru cevap C şıkkıdır.

Umarım tüm soruları ve çözümlerini iyi bir şekilde anlamışsınızdır. Unutmayın, önemli olan sadece doğru cevabı bulmak değil, neden doğru olduğunu anlamaktır. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere