Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün sizlerle yeni ünitemiz olan “Zekât ve Sadaka” konusuna bir giriş yapacağız. Kitabımızdaki hazırlık çalışmalarını birlikte inceleyelim ve bu görevleri nasıl yapabileceğinizi adım adım konuşalım. Hazırsanız, başlayalım!
1. Soru: Zekât, sadaka, infak, fitre ve mâun kavramlarının anlamlarını araştırıp öğreniniz.
Bu ilk çalışmamızda, ünitemizin temel taşları olan bazı önemli kavramları öğreneceğiz. Bu kelimelerin anlamlarını bilmek, konuyu daha iyi anlamamızı sağlayacak. Haydi, bu kavramları nasıl araştıracağınıza bakalım.
- Adım 1: Güvenilir Kaynak Bulma
Bu kelimelerin anlamlarını araştırmak için ders kitabınızdan, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın internet sitesindeki “Sözlük” bölümünden veya Türkiye Diyanet Vakfı (TDV) İslam Ansiklopedisi’nden faydalanabilirsiniz. Bu kaynaklar en doğru bilgileri içerir. - Adım 2: Anlamları Deftere Yazma
Bulduğunuz anlamları defterinize güzelce yazın. Size yardımcı olmak için ben de kısaca açıklayayım:Zekât: Dinen zengin sayılan Müslümanların, yılda bir kez malının belli bir miktarını ihtiyaç sahiplerine vermesi gereken zorunlu bir ibadettir. İslam’ın beş şartından biridir.
Sadaka: Sadece Allah rızası için yapılan her türlü maddi ve manevi yardımdır. Belli bir miktarı veya zamanı yoktur. Birine gülümsemek bile sadakadır!
İnfak: Müslümanın, sahip olduğu mallardan Allah’ın hoşnutluğunu kazanmak amacıyla harcama yapması, yardım etmesidir. Hem zekâtı hem de diğer sadakaları içine alan daha geniş bir kavramdır.
Fitre (Fıtır Sadakası): Ramazan ayında, bayram namazından önce verilmesi gereken, ailedeki her birey için hesaplanan bir sadaka türüdür. Varlıklı olan her Müslümanın vermesi gerekir.
Mâun: Zekât, sadaka gibi yardımları ve komşular arasında ödünç alınıp verilen küçük ev eşyaları gibi basit yardımlaşmaları ifade eden bir kelimedir.
- Adım 3: Karşılaştırma Yapma
Bu kavramlar arasındaki benzerlikleri ve farkları düşünün. Örneğin, zekât zorunluyken sadaka gönüllülük esasına dayanır. Bu gibi notlar almak konuyu pekiştirmenize yardımcı olur.
2. Soru: Tövbe suresinin 60. ayetinin anlamını bir Kur’an-ı Kerim mealinden bulup defterinize yazınız.
Bu çalışmada Kur’an-ı Kerim’in bize zekât konusunda kimlere yardım etmemiz gerektiğini öğreten çok önemli bir ayetini inceleyeceğiz. “Meal”, Kur’an-ı Kerim’in Arapça metninin başka bir dile çevrilmiş halidir.
- Adım 1: Evdeki Kur’an-ı Kerim mealinden veya internetteki güvenilir meal sitelerinden Tövbe suresini bulun. Tövbe suresi, Kur’an’ın 9. suresidir.
- Adım 2: Surenin 60. ayetini bulup dikkatlice okuyun ve anlamını defterinize yazın. Ayetin meali yaklaşık olarak şöyledir:
“Sadakalar (zekâtlar), Allah’tan bir farz olarak ancak yoksullara, düşkünlere, zekât memurlarına, kalpleri İslam’a ısındırılacak olanlara, kölelere, borçlulara, Allah yolunda olanlara ve yolda kalmış yolculara aittir. Allah, her şeyi hakkıyla bilendir, hüküm ve hikmet sahibidir.”
- Adım 3: Ayette kimlerin sayıldığını listeleyin. Bu ayet, zekâtın kimlere verileceğini bize net bir şekilde göstermektedir.
3. Soru: Peygamberimizin (s.a.v.), zekât ve sadaka ile ilgili iki hadisini araştırıp defterinize yazınız.
Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed’in (s.a.v.) sözlerine ve davranışlarına “hadis” diyoruz. Hadisler, dinimizi doğru anlamamız için bize yol gösterir. Şimdi yardımlaşma ile ilgili iki hadis bulalım.
- Adım 1: Hadis kitaplarından veya Diyanet’in internet sitesi gibi güvenilir kaynaklardan “zekât”, “sadaka”, “yardımlaşma” gibi kelimelerle arama yapın.
- Adım 2: Beğendiğiniz ve anlamını kavradığınız iki hadisi defterinize kaynak belirterek yazın. İşte size iki örnek:
1. Hadis: “Veren el, alan elden üstündür.” (Müslim, Zekât, 97.)
2. Hadis: “Sadaka vermekle mal eksilmez.” (Müslim, Birr, 69.)
- Adım 3: Bu hadislerin bize ne anlatmak istediği üzerine kısaca düşünün ve bir iki cümleyle kendi yorumunuzu da ekleyebilirsiniz.
4. Soru: Milletimizin yardımlaşma ve dayanışmaya verdiği önemle ilgili bir araştırma yapınız.
Tarihimize ve kültürümüze baktığımızda yardımlaşmanın ne kadar önemli olduğunu görürüz. Bu görevde, milletimizin bu güzel özelliğini araştıracağız.
- Adım 1: Araştırmanıza geçmişten başlayabilirsiniz. Osmanlı dönemindeki “vakıflar”, “imarethaneler” (aşevleri), “sadaka taşları” gibi konuları araştırın. Bunlar, atalarımızın ne kadar ince düşünceli ve yardımsever olduğunu gösterir.
- Adım 2: Günümüzdeki yardımlaşma kurumlarını inceleyin. Kızılay, Yeşilay, AFAD, TEMA Vakfı, LÖSEV gibi sivil toplum kuruluşlarının ne gibi yardımlar yaptığını araştırın.
- Adım 3: Edindiğiniz bilgileri derleyerek defterinize kısa bir yazı şeklinde yazın. Milletimizin zor zamanlarda nasıl birlik olduğunu ve birbirine destek çıktığını vurgulayabilirsiniz.
5. Soru: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi’nden “Şuayp” maddesini bulup okuyunuz. Hz. Şuayp (a.s.) hakkında edindiğiniz bilgileri defterinize özetleyiniz.
Bu görevde, Kur’an-ı Kerim’de adı geçen peygamberlerden biri olan Hz. Şuayp’ı (a.s.) tanıyacağız.
- Adım 1: İnternet tarayıcınıza “TDV İslam Ansiklopedisi Şuayp” yazarak ilgili sayfaya kolayca ulaşabilirsiniz.
- Adım 2: Maddeyi dikkatlice okuyun. Okurken Hz. Şuayp’ın hangi kavme gönderildiği, onlara neleri öğütlediği, kavminin hangi yanlışları yaptığı gibi önemli noktalara dikkat edin. Özellikle ölçü ve tartıda hile yapmamaları konusundaki uyarıları çok önemlidir.
- Adım 3: Okuduklarınızdan aklınızda kalan en önemli bilgileri kendi cümlelerinizle bir özet halinde defterinize yazın.
6. Soru: Yardımlaşma ve dayanışmanın, birey ve toplum açısından neden önemli olduğuna dair düşüncelerinizi içeren bir kompozisyon yazınız.
Son olarak, öğrendiklerimizden yola çıkarak kendi düşüncelerimizi yazıya dökeceğiz. Kompozisyon yazmak, düşüncelerimizi düzenli bir şekilde ifade etmemizi sağlar.
- Adım 1: Plan Yapma
Kompozisyonunuzu üç bölüme ayırın: Giriş, Gelişme ve Sonuç.- Giriş: Yardımlaşmanın ne olduğundan kısaca bahsederek konuya başlayın.
- Gelişme: Bu bölümde yardımlaşmanın faydalarını anlatın. Bireysel faydaları (insanı mutlu etmesi, huzur vermesi vb.) ve toplumsal faydaları (toplumda sevgi ve güveni artırması, fakirliği azaltması, birlik ve beraberliği güçlendirmesi vb.) ayrı ayrı ele alabilirsiniz.
- Sonuç: Yardımlaşmanın ne kadar önemli olduğunu vurgulayan kısa bir özetle kompozisyonunuzu bitirin.
- Adım 2: Yazma
Planınıza uygun şekilde, düşüncelerinizi akıcı bir dille yazın. Atasözlerinden (örn: “Komşu komşunun külüne muhtaçtır.”) veya öğrendiğiniz hadislerden örnekler vererek yazınızı zenginleştirebilirsiniz. - Adım 3: Kontrol Etme
Yazınızı bitirdikten sonra mutlaka tekrar okuyun ve varsa yazım ve noktalama hatalarınızı düzeltin.
Umarım bu açıklamalar görevlerinizi yaparken size yardımcı olur. Unutmayın, araştırmak ve öğrenmek çok keyifli bir yolculuktur. Hepinize kolay gelsin!