Merhaba sevgili öğrencilerim,
Harika bir üniteye başlangıç yapıyoruz: Kader İnancı. Derse başlamadan önce yapmamız istenen bu hazırlık çalışmalarını gelin birlikte adım adım inceleyelim ve cevaplayalım. Bu çalışmalar, konuyu daha iyi anlamanıza çok yardımcı olacak!
1. Soru: Kaza, kader, sünnetullah, irade, tevekkül ve rızık kavramlarının anlamlarını araştırınız.
Haydi gelin, bu önemli kavramların ne anlama geldiğini basit ve anlaşılır bir şekilde öğrenelim.
- Kader: Sevgili çocuklar, kader, Allah’ın evrende olacak her şeyi, olmadan önce sonsuz ilmiyle bilmesi ve bir plan dâhilinde düzenlemesidir. Şöyle düşünün, bir mimar bina yapmadan önce onun planını en ince ayrıntısına kadar çizer, değil mi? İşte kader de Allah’ın evren için çizdiği o mükemmel plandır.
- Kaza: Kaza ise, Allah’ın planladığı (kader) bu olayların zamanı geldiğinde gerçekleşmesidir. Mimarın çizdiği planın, ustalar tarafından yapılıp binanın ortaya çıkması gibi düşünebilirsiniz. Yani kader plandır, kaza ise o planın uygulanmasıdır.
- Sünnetullah: Bu kavram, Allah’ın evrene koyduğu fiziksel, biyolojik ve toplumsal yasalardır. Örneğin, suyun kaldırma kuvveti, yer çekimi kanunu, gece ve gündüzün oluşumu birer sünnetullahtır. Allah, evreni bu değişmez yasalarla bir düzen içinde yaratmıştır.
- İrade: İrade, seçme ve karar verme yeteneğimizdir. Allah bize iyiyi ve kötüyü, doğruyu ve yanlışı seçme özgürlüğü vermiştir. Derslerine çalışıp çalışmamak, yalan söyleyip söylememek senin iradene, yani seçimine bağlıdır. Biz bu seçimlerimizden sorumluyuz.
- Tevekkül: Tevekkül, bir iş için elimizden gelen tüm gayreti gösterdikten, gerekli tüm önlemleri aldıktan sonra sonucunu Allah’a bırakmak ve O’na güvenmektir. Mesela, bir çiftçinin tarlasını sürmesi, tohumunu ekmesi, sulaması elinden geleni yapmasıdır. Bundan sonra iyi bir ürün alabilmek için Allah’a güvenip beklemesi ise tevekküldür. Unutmayın, önce tedbir, sonra tevekkül!
- Rızık: Rızık, Allah’ın canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için onlara verdiği her türlü nimettir. Bu sadece yiyecek ve içecek demek değildir. Sağlığımız, nefes aldığımız hava, sahip olduğumuz bilgi de birer rızıktır.
2. Soru: Bir Kur’an-ı Kerim mealinden, kâinattaki ölçü ve düzeni konu alan iki ayetin anlamını bulup defterinize yazınız.
Elbette, evrendeki bu muhteşem düzeni anlatan pek çok ayet var. İşte size iki örnek:
Adım 1: Birinci Ayet
“Biz, her şeyi bir ölçüye göre yarattık.” (Kamer suresi, 49. ayet)
Açıklaması: Bu ayet bize çok net bir şekilde evrendeki her şeyin; gezegenlerin, yıldızların, canlıların, hatta en küçük bir atomun bile rastgele değil, hassas bir ölçü ve planla yaratıldığını anlatıyor.
Adım 2: İkinci Ayet
“Güneş ve ay bir hesaba göre hareket etmektedir. Göğü Allah yükseltti ve mizanı (dengeyi) O koydu. Sakın dengeyi bozmayın.” (Rahmân suresi, 5-8. ayetler)
Açıklaması: Bu ayetlerde ise güneşin ve ayın hareketlerinin bile şaşmaz bir matematiksel hesapla olduğu vurgulanıyor. Allah’ın evrene koyduğu bu dengeye (mizana) dikkat çekiliyor ve bizim de bu dengeyi korumamız isteniyor.
3. Soru: Kaderle ilgili deyim ve atasözleri bulup arkadaşlarınızla paylaşınız.
Dilimizde kader inancını yansıtan çok güzel deyimler ve atasözleri vardır. İşte birkaç tanesi:
- Alın yazısı: Kader, kişinin doğmadan önce alnına yazıldığına inanılan hayat hikayesi.
- Kısmetse olur: Bir işin olmasının Allah’ın takdirine bağlı olduğunu ifade eder.
- Tedbir kuldan, takdir Allah’tan: Bu atasözü, tevekkül inancını çok güzel özetler. İnsan önce elinden gelen önlemi almalı, sonra sonucu Allah’a bırakmalıdır.
- Kaderden kaçılmaz: İnsanın başına gelecek olan şeylerden kaçamayacağını anlatan bir ifadedir.
4. Soru: Bir Kur’an-ı Kerim mealinden, Kasas suresinin 3-14. ayetlerini okuyunuz. Bu ayetlerde Hz. Musa (a.s.) hakkında ne gibi bilgiler verilmektedir? Defterinize not ediniz.
Kasas suresinin bu ayetleri, Hz. Musa’nın (a.s.) mucizevi kurtuluşunu ve gençliğini anlatır. Gelin özetleyelim:
Adım 1: Hz. Musa’nın Doğumu ve Nehire Bırakılışı
O dönemde Mısır’ın kralı olan Firavun, rüyası yüzünden İsrailoğullarından doğan tüm erkek çocukların öldürülmesini emreder. Hz. Musa doğunca, annesi Allah’tan aldığı bir ilhamla (vahiy) onu bir sandığa koyup Nil Nehri’ne bırakır.
Adım 2: Saraya Alınması ve Annesine Kavuşması
Sandık, Firavun’un sarayına ulaşır. Firavun’un eşi, çocuğu görünce ona sevgi duyar ve öldürülmesine engel olur. Onu evlat edinirler. Bebek hiçbir sütanneyi emmeyince, ablasının tavsiyesi üzerine, kimse bilmeden öz annesi saraya sütanne olarak alınır. Böylece Hz. Musa, düşmanının sarayında ama kendi annesinin kucağında büyür.
Adım 3: Gençliği ve Bilgeliği
Ayetler, Hz. Musa’nın ergenlik çağına gelip olgunlaşınca, Allah tarafından ona bir bilgelik (hüküm) ve ilim verildiğini anlatır. Bu, onun peygamberliğe hazırlandığını gösterir.
5. Soru: Ayete’l-Kürsi’nin, hangi surenin kaçıncı ayeti olduğunu öğreniniz. Kur’an-ı Kerim mealinden, bu ayetin anlamını bularak defterinize yazınız.
Bu çok önemli bir ayettir ve hepimizin bilmesi gerekir.
Adım 1: Yeri
Ayete’l-Kürsi, Bakara suresinin 255. ayetidir.
Adım 2: Anlamı
“Allah, O’ndan başka ilah yoktur; O, diridir (hayydır), her şeyin varlığı O’na bağlı ve dayalıdır (kayyûmdur). Ne uykusu gelir ne de uyur. Göklerde ve yerde ne varsa hepsi O’nundur. O’nun izni olmadıkça katında şefaat edebilecek olan kimdir? O, kullarının önlerindekini ve arkalarındakini (yaptıklarını ve yapacaklarını) bilir. Onlar O’nun ilminden, kendisinin dilediği kadarından başka bir şey kavrayamazlar. O’nun kürsüsü (tahtı, hükümranlığı) bütün gökleri ve yeri kaplamıştır. Onları koruyup gözetmek O’na ağır gelmez. O, yücedir, büyüktür.”
Açıklaması: Kısacası bu ayet bize Allah’ın eşsiz ve benzersiz sıfatlarını anlatır. O’nun tek ilah olduğunu, her zaman diri olduğunu, bütün evreni yönettiğini, her şeyi bildiğini ve O’nun izni olmadan hiçbir şeyin olamayacağını vurgular. Allah’ın gücünün ve büyüklüğünün ne kadar sonsuz olduğunu bize hatırlatır.
Umarım bu açıklamalar dersimize hazırlık için faydalı olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa derste mutlaka sorun. İyi çalışmalar dilerim!