Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir konu! Çevremizdeki, müziğimizdeki ve edebiyatımızdaki dinin izlerini keşfetmek çok keyifli. Hadi gel, kitaptaki bu güzel soruları birlikte adım adım çözelim ve üzerine biraz düşünelim.
ARAŞTIRALIM
Soru: Aşağıdaki türkünün sözlerinin kime ait olduğunu araştırınız.
KARA TOPRAK
Adem’den bu deme neslim getirdi
Bana türlü türlü meyva yetirdi
Hergün beni tepesinde götürdü
Benim sadık yarim kara topraktırDileğin var ise Allah’tan
Almak için uzak gitme topraktan
Cömertlik toprağa verilmiş Hak’tan
Benim sadık yarim kara topraktırHakikat ararsan açık bir nokta
Allah kula yakın kul Allah’ ta
Hak’kın hazinesi gizli toprakta
Benim sadık yarim kara topraktır
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için küçük bir araştırma yapmamız gerekiyor. Şiirin ve türkünün adı “Kara Toprak”. Bu bize büyük bir ipucu veriyor. Gel şimdi adımları takip edelim.
Adım 1: Şiirin ana fikrini anlamaya çalışalım. Şiir, toprağın ne kadar sadık bir dost olduğunu, insana her şeyi verdiğini ve sonunda yine ona döndüğümüzü anlatıyor. İnsanın yaratılışından (Adem’den) başlayarak, Allah ve Hak gibi dini kavramlara da yer veriyor. Bu bize, şiirin derin bir anlam taşıdığını gösteriyor.
Adım 2: “Kara Toprak şiiri kime aittir?” diye bir araştırma yaptığımızda karşımıza çok önemli bir isim çıkar. Bu isim, Türk halk müziğinin ve şiirinin en büyük ustalarından biridir.
Adım 3: Araştırmamızın sonucu bize, bu unutulmaz eserin büyük halk ozanımız Aşık Veysel Şatıroğlu‘na ait olduğunu gösterir. Aşık Veysel, gözleri görmemesine rağmen gönül gözüyle dünyayı en güzel şekilde anlatan ozanlarımızdandır.
Sonuç:
“Kara Toprak” isimli bu meşhur türkünün sözleri, büyük halk ozanı Aşık Veysel‘e aittir.
3. Edebiyatımızda Dinin İzleri
Soru: Sizce günlük konuşmalarımızda çoğunlukla hangi dinî ifadeler kullanılmaktadır?
Çözüm:
Bu soru, aslında bizim kendi konuşmalarımızı ve çevremizdekilerin konuşmalarını ne kadar dikkatli dinlediğimizi ölçüyor. Dilimiz, kültürümüzün ve inançlarımızın bir yansımasıdır. Bu yüzden günlük hayatta farkında olmadan bile birçok dini ifade kullanırız. Hadi birlikte düşünelim!
Adım 1: İlk olarak, günlük hayatta hangi durumlarda bu tür ifadeleri kullandığımızı düşünelim. Mesela bir işe başlarken, birine teşekkür ederken, vedalaşırken, bir şeye şaşırdığımızda veya gelecek için bir dilekte bulunduğumuzda…
Adım 2: Şimdi bu durumlara uygun ifadeleri listeleyelim. Eminim birçoğunu sen de her gün kullanıyor veya duyuyorsundur.
Sonuç:
Günlük konuşmalarımızda sıkça kullandığımız bazı dinî ifadeler şunlardır:
- İnşallah: “Allah izin verirse” anlamına gelir. Geleceğe dair bir plan veya dilekten bahsederken kullanırız. (Örnek: Yarınki sınavım inşallah iyi geçer.)
- Maşallah: Beğenilen bir şeyin veya kişinin nazardan korunması için söylenir. “Allah ne güzel yaratmış, Allah nazardan saklasın” demektir. (Örnek: Ne kadar akıllı bir çocuk, maşallah!)
- Allah’a şükür / Çok şükür: Sahip olduğumuz iyi şeyler için Allah’a teşekkür etmektir. (Örnek: Bugün de karnımız doydu, çok şükür.)
- Bismillah / Bismillahirrahmanirrahim: Bir işe başlarken “Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla” demek için kullanılır.
- Eyvallah: Hem “teşekkür ederim” hem de “hoşça kal” anlamında kullanılan, kökeni “Allah’a emanet”e dayanan güzel bir ifadedir.
- Allah’a emanet ol: Birisinden ayrılırken onu Allah’ın korumasına emanet ettiğimizi belirtiriz.
- Selamünaleyküm / Aleykümselam: “Allah’ın selamı, esenliği üzerine olsun” anlamına gelen bir selamlaşma ifadesidir.
- Allah razı olsun: Birisi bize bir iyilik yaptığında ona teşekkür ve dua etmek için kullanırız.
Gördüğün gibi, dilimiz bu tür ifadelerle ne kadar da zenginleşmiş, değil mi? Bu ifadeler, kültürümüzün ve inanç dünyamızın ne kadar iç içe olduğunun en güzel kanıtlarıdır.