Merhaba sevgili öğrencim, Fen Bilimleri dersimize hoş geldin! Ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim ve bugün elektrik konusundaki bu alıştırmaları birlikte çözeceğiz. Elektriğin ne kadar yararlı olduğunu biliyoruz ama dikkatli kullanmadığımızda tehlikeli olabileceğini de unutmamalıyız. Şimdi sorulara dikkatlice bakalım ve cevapları birlikte bulalım. Hazır mısın? Haydi başlayalım!
A. Aşağıdaki cümlelerde boşlukları uygun sözcüklerle doldurunuz.
Çözüm:
Burada bize verilen kelimeler: 112, fişini, cisim, uzman kişilere, uzakta. Bu kelimeleri cümlelerdeki boşluklara en uygun şekilde yerleştireceğiz.
1. Elektrik prizlerine herhangi bir ……………….. sokmamalıyız.
Adım 1: Cümleyi okuyalım. Elektrik prizleri, sadece elektrikli aletlerin fişleri için yapılmıştır. Oraya başka bir şey sokmak tehlikelidir.
Adım 2: Kelimelere bakalım. Prizlere sokulmaması gereken şey ne olabilir? Bir “cisim” olabilir. Örneğin, çatal, tornavida veya oyuncak gibi şeyler… Bunlar elektrik çarpmasına neden olabilir.
Sonuç: Elektrik prizlerine herhangi bir cisim sokmamalıyız.
2. Arızalanan elektrik aletinin tamirini ……………….. yaptırmalıyız.
Adım 1: Bozulmuş bir elektrikli aleti kim tamir etmeli diye düşünelim. Bu işi bilmeyen birisi yaparsa hem aleti daha çok bozabilir hem de kendine zarar verebilir.
Adım 2: Kelimelerimize bakalım. “uzman kişilere” kelimesi bu işi bilen, eğitimini almış kişiler anlamına gelir. Bu yüzden en uygun kelime budur.
Sonuç: Arızalanan elektrik aletinin tamirini uzman kişilere yaptırmalıyız.
3. Kullanmadığımız elektrik aletlerinin ……………….. prizden çekmeliyiz.
Adım 1: Bir aleti kullanmayı bitirdiğimizde, mesela televizyonu kapattığımızda veya tost makinesiyle işimiz bittiğinde ne yapmalıyız? Onu prizden çıkarmalıyız.
Adım 2: Aleti prizden çıkarmak için neyini çekeriz? Tabii ki “fişini”.
Sonuç: Kullanmadığımız elektrik aletlerinin fişini prizden çekmeliyiz.
4. Uçurtmalarımızı elektrik direklerinden ve tellerinden ……………….. uçurmalıyız.
Adım 1: Uçurtma uçurmak çok keyifli bir etkinliktir. Ama uçurtmamızın ipi elektrik tellerine takılırsa bu çok tehlikeli bir duruma yol açabilir.
Adım 2: Bu tehlikeden korunmak için elektrik direklerinin ve tellerinin olmadığı, onlardan “uzakta” olan yerleri seçmeliyiz.
Sonuç: Uçurtmalarımızı elektrik direklerinden ve tellerinden uzakta uçurmalıyız.
5. Elektrik çarpan birine yardım etmek için ……………….. acil yardımı aramalıyız.
Adım 1: Acil bir durum olduğunda, birisi yaralandığında veya hastalandığında aradığımız özel bir numara vardır.
Adım 2: Bu numara bütün acil durumlar için ortaktır ve “112”dir. Ambulans, polis veya itfaiye için bu numarayı ararız. Elektrik çarpması da çok acil bir durumdur.
Sonuç: Elektrik çarpan birine yardım etmek için 112 acil yardımı aramalıyız.
B. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.
Çözüm:
Şimdi de cümlelerin doğru mu yanlış mı olduğuna karar vereceğiz. Dikkatlice okuyup düşünelim.
1. Islak elle elektrikli aletlere dokunmamalıyız.
Bu ifade kesinlikle D (Doğru)‘dur. Çünkü su, elektriği çok iyi iletir. Islak elle bir elektrikli alete dokunursak elektrik bizi çok kolay çarpabilir. Bu çok tehlikelidir!
2. Gereksiz yanan lambaları söndürmeliyiz.
Bu ifade de D (Doğru)‘dur. Bir odada kimse yokken lambanın yanması elektriğin boşa harcanması demektir. Hem ailemizin bütçesi için hem de ülkemizin kaynaklarını korumak için gereksiz lambaları söndürmeliyiz.
3. Elektrikli aletlerin fişi her zaman takılı olmalıdır.
Bu ifade Y (Yanlış)‘tır. Kullanmadığımız aletlerin fişini prizden çekmek en doğrusudur. Bu, hem elektrik israfını önler hem de aletin aniden bozulması ya da bir yangın çıkması gibi tehlikelerden bizi korur.
4. Ucu açık kablolara dokunmamalıyız.
Bu ifade çok önemli ve kesinlikle D (Doğru)‘dur. Kabloların dışındaki plastik kaplama bizi elektrikten korur. Eğer bu kaplama soyulmuşsa ve içindeki teller görünüyorsa, o kabloya dokunmak doğrudan elektriğe dokunmak gibidir ve çok tehlikelidir.
5. Elektrikli aletler yangınlara sebep olmaz.
Bu ifade maalesef Y (Yanlış)‘tır. Bozulan, eskiyen ya da yanlış kullanılan elektrikli aletler çok ısınıp yangın çıkarabilir. Bu yüzden elektrikli aletleri kullanırken her zaman dikkatli olmalıyız.
C. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Çözüm:
Şimdi de öğrendiklerimizi kullanarak bu soruları kendi cümlelerimizle cevaplayalım.
1. Elektrik çarpmasına sebep olabilecek durumlar nelerdir?
Elektrik çarpması çok tehlikeli bir durumdur. İşte bu duruma yol açabilecek bazı hatalar:
- Prizlere sivri ve metal cisimler (çatal, bıçak, tel) sokmak.
- Islak elle veya ıslak zeminde elektrikli aletleri kullanmak.
- Kabloların yıpranmış, ucu açık kısımlarına dokunmak.
- Bozuk olan elektrikli aletleri tamir etmeye çalışmak.
- Bir prize çok fazla fiş takarak aşırı yüklenmeye neden olmak.
2. Elektrik çarpmasından korunmak için neler yapılabileceğini yazınız.
Elektrik çarpmasından korunmak için alabileceğimiz basit ama çok etkili önlemler vardır:
- Prizlere kesinlikle yabancı cisimler sokmamalıyız.
- Elektrikli aletleri suyla temas ettirmemeli, banyo gibi ıslak yerlerde çok dikkatli kullanmalıyız.
- Yıpranmış veya kopmuş kabloları kullanmamalı, büyüklerimize söyleyerek tamir edilmesini sağlamalıyız.
- Bozulan elektrikli aletleri kendimiz tamir etmeye çalışmamalı, mutlaka bir uzmana göstermeliyiz.
- Kullanmadığımız aletlerin fişini prizden çekmeliyiz.
- Evimizdeki küçük kardeşlerimizi korumak için prizlere koruyucu kapaklar takabiliriz.
Harika bir iş çıkardın! Bu kuralları aklında tutarak elektriği her zaman güvenli bir şekilde kullanabilirsin. Unutma, önce güvenlik!