Harika bir çalışma! Fen Bilimleri dersimizin “Canlılar Dünyası” ünitesiyle ilgili bu soruları çözmek için buradayım. Gel, birlikte bu sorulara bakalım ve cevaplarını adım adım, kolayca anlayacağın bir şekilde bulalım. Unutma, anlamadığın bir yer olursa tekrar sorabilirsin.
A. Canlıların yedi ortak özelliğini yazınız.
Çevremizde gördüğümüz varlıkları “canlı” ve “cansız” olarak ayırırız, değil mi? Peki bir varlığa “canlı” dememizi sağlayan o sihirli özellikler nelerdir? İşte tüm canlılarda bulunan o 7 ortak özellik:
- 1. Beslenme: Tıpkı bizim karnımız acıktığında yemek yememiz gibi, bütün canlılar yaşamak için enerjiye ihtiyaç duyar ve bu enerjiyi besinlerden alırlar.
- 2. Solunum: Sadece nefes alıp vermek gibi düşünme! Canlıların, besinlerden enerji üretmek için yaptıkları bir faaliyettir. Biz oksijen alıp karbondioksit veririz.
- 3. Hareket Etme: Bir kedinin koşması, bir kuşun uçması gibi… Hatta bir bitkinin yapraklarını güneşe doğru çevirmesi bile bir harekettir!
- 4. Büyüme ve Gelişme: Senin bebeklikten bugünkü haline gelmen gibi, bütün canlılar zamanla büyür ve gelişir. Bir tohumun filizlenip ağaç olması da buna harika bir örnektir.
- 5. Üreme: Canlıların kendilerine benzer yeni canlılar meydana getirmesidir. Bu sayede nesillerini devam ettirirler.
- 6. Boşaltım: Vücudumuzda oluşan zararlı ve atık maddeleri dışarı atmamız gerekir. Terlemek veya tuvalete gitmek birer boşaltımdır.
- 7. Uyarılara Tepki Verme: Gözüne aniden bir ışık tutulduğunda gözlerini kısman veya sesten irkilmen gibi, canlılar çevrelerindeki değişikliklere tepki verirler.
B. Hava, su ve toprak neden cansızdır? Açıklayınız.
Bu sorunun cevabı aslında bir önceki soruda saklı! Bir varlığa “canlı” diyebilmemiz için yukarıda saydığımız 7 ortak özelliği de göstermesi gerekir. Şimdi hava, su ve toprağı düşünelim.
Adım 1: Canlıların ortak özelliklerini aklımıza getirelim: Beslenme, solunum, hareket, büyüme, üreme, boşaltım ve tepki verme.
Adım 2: Şimdi soralım: Hava yemek yer mi? Su, kendi kendine çoğalır mı? Toprak, büyüyüp gelişir mi? Gürültü duyunca tepki verir mi?
Bu soruların hepsine “hayır” cevabını veririz. Hava, su ve toprak; beslenemezler, solunum yapamazlar, kendi başlarına hareket edemezler, büyüyemezler ve çoğalamazlar. İşte canlıların bu ortak özelliklerini göstermedikleri için onlara cansız varlıklar diyoruz.
C. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D” yanlış olanların başına “Y” yazınız.
Şimdi de önümüzdeki cümlelerin doğru mu yanlış mı olduğuna karar vereceğiz. Dikkatlice okuyup birlikte cevaplayalım!
1. Ayçiçeği çiçeklerini ve yapraklarını Güneş’e doğru çevirir.
(D) – Bu ifade Doğru! Ayçiçeği, güneşi çok sever ve gün boyunca onu takip eder. Bu, bitkilerin de hareket ettiğini ve uyarılara tepki verdiğini gösteren harika bir örnektir.
2. Canlıların yaşamlarına devam etmesi için besine ihtiyaçları yoktur.
(Y) – Bu ifade kesinlikle Yanlış. Tıpkı bir arabanın gitmek için benzine ihtiyacı olması gibi, bütün canlıların da yaşamak, büyümek ve hareket etmek için enerjiye, yani besine ihtiyacı vardır.
3. Hayvanlar doğurarak ya da yumurtayla çoğalırlar.
(D) – Evet, bu Doğru. Kediler, köpekler gibi bazı hayvanlar yavrularını doğururken; kuşlar, balıklar ve böcekler gibi birçok hayvan da yumurtlayarak çoğalır.
4. Cansız ve canlı varlıklar aynı özellikleri taşırlar.
(Y) – Bu ifade Yanlış. Yukarıda da konuştuğumuz gibi, canlıları cansızlardan ayıran 7 temel özellik vardır. Bir taş ile bir kedi aynı özellikleri taşımaz, değil mi?
5. Bitkiler çoğunlukla tohumla çoğalırlar.
(D) – Bu ifade Doğru. Yediğimiz birçok meyvenin içindeki çekirdekler aslında birer tohumdur ve toprağa ekildiğinde yeni bir bitki oluştururlar.
6. Hava, su, toprak canlı varlıklardır.
(Y) – Bu da Yanlış. B sorusunda da açıkladığımız gibi, hava, su ve toprak canlılık özellikleri göstermediği için cansız varlıklardır.
7. Hayvanlar hareket edebilirler.
(D) – Kesinlikle Doğru! Koşmak, uçmak, yüzmek, sürünmek… Hayvanlar besin bulmak, avcılardan kaçmak gibi sebeplerle aktif olarak hareket ederler.
8. Cansız varlıklar dışarıdan etki olmadığı sürece hareket edemez.
(D) – Bu ifade de Doğru. Masanın üzerindeki kalemin kendi kendine hareket ettiğini hiç gördün mü? Göremezsin! Onu hareket ettirmek için senin elinle itmen veya rüzgar gibi dış bir gücün etkilemesi gerekir.
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Harika bir iş çıkardın!