Harika bir etkinlik sayfası! Merhaba sevgili öğrencim, ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim. Gel, bu eğlenceli “Top Oynayalım” etkinliğindeki soruları birlikte inceleyelim ve cevaplayalım. Eminim sen de topu havaya attığında neler olduğunu merak ediyorsundur.
Öncelikle, etkinlikteki tabloyu doldurduğumuzu hayal edelim. Arkadaşlarınla sırayla topu havaya attınız ve dikkatlice izlediniz.
* Yukarı Çıkan Top sütununa büyük ihtimalle “Yavaşladı” yazdınız.
* Aşağı İnen Top sütununa ise “Hızlandı” yazdınız.
Şimdi bu gözlemlerimizden yola çıkarak alttaki soruları cevaplayalım.
1. Aşağıdan yukarı doğru atılan cisimlerin hızları hakkında neler söyleyebilirsiniz?
Bu soruyu cevaplamak için topu havaya attığımız anı hatırlayalım. Acaba top hep aynı hızda mı yukarı çıktı?
- Adım 1: Gözlemimiz
Topu elimizden fırlattığımızda en hızlı anı odur. Yukarı doğru yükseldikçe sanki görünmez bir el onu yavaşlatıyormuş gibi olur. Hızı gitgide azalır ve en tepeye ulaştığında bir anlığına durur. - Adım 2: Neden böyle oluyor?
Bunun sebebi yer çekimi dediğimiz bir kuvvettir. Dünya’mız, üzerindeki her şeyi kendine doğru çeker. Biz topu yukarı atmaya çalışırken, yer çekimi onu tam tersi yönde, yani aşağıya doğru çeker. Bu yüzden top yukarı çıkarken sürekli yavaşlar.
Sonuç:
Aşağıdan yukarı doğru atılan cisimler, yer çekiminin etkisiyle yavaşlar.
2. Yukarıdan aşağı doğru hareket eden cisimlerin hızları hakkında neler söyleyebilirsiniz?
Şimdi de en tepe noktadan aşağı düşen topu düşünelim. Hızı nasıl değişti?
- Adım 1: Gözlemimiz
Top en tepede bir an durduktan sonra aşağı düşmeye başlar. Yere doğru yaklaştıkça hızı gitgide artar. Yere çarpmadan hemen önceki an, en hızlı olduğu andır. - Adım 2: Neden böyle oluyor?
Burada da işin sırrı yine yer çekiminde! Top aşağı doğru düşerken, yer çekimi kuvveti de onu aşağıya doğru çeker. Bu sefer yer çekimi topla aynı yönde olduğu için topa yardım eder ve onu sürekli hızlandırır. Tıpkı bir kaydıraktan kayarken aşağı doğru hızlanman gibi!
Sonuç:
Yukarıdan aşağı doğru hareket eden cisimler, yer çekiminin etkisiyle hızlanır.
Umarım bu açıklamalar topun hareketini daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Unutma, Fen Bilimleri çevremizi gözlemleyerek ve sorular sorarak öğrenilir. Harika iş çıkardın!