Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben Fen Bilimleri öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte bu sorulara göz atalım ve cevaplarını adım adım, kolayca anlayacağınız bir şekilde bulalım. Hazırsanız, başlayalım!
13. Soru:
◆ Bitkiler hareket etmezler.
✱ Toprak canlı bir varlıktır.
■ Su cansız bir varlıktır.
Yukarıdaki ifadelerden kaç tanesi doğrudur?
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruyu çözmek için bize verilen üç bilgiyi de tek tek düşünelim. Hangisi doğru, hangisi yanlış, birlikte karar verelim.
- “Bitkiler hareket etmezler.” ifadesi YANLIŞTIR. Bitkiler, hayvanlar gibi koşup zıplamasa da hareket ederler. Mesela ayçiçeği gün boyunca güneşe doğru döner, bitkilerin kökleri suya doğru uzar. Bu da bir harekettir.
- “Toprak canlı bir varlıktır.” ifadesi YANLIŞTIR. Toprağın kendisi taş, kum gibi cansız maddelerden oluşur. Ancak içinde solucanlar, böcekler ve gözle göremediğimiz minicik canlılar yaşar. Ama toprağın kendisi canlı değildir.
- “Su cansız bir varlıktır.” ifadesi DOĞRUDUR. Su, canlıların yaşaması için gereklidir ama kendisi canlı bir varlık değildir. Doğar, büyür, beslenir mi? Hayır. O yüzden cansızdır.
Gördüğünüz gibi, bu üç ifadeden sadece bir tanesi doğru.
Doğru Cevap: A) 1
14. Soru:
Oğuzhan’ın ifade ettiği varlıklardan kaç tanesi canlıdır? (Bitkiler, hayvanlar, hava, su, toprak)
Çözüm:
Bu soruda Oğuzhan’ın saydığı varlıkları canlı ve cansız olarak ayırmamız gerekiyor. Canlı varlıkların ortak özelliklerini hatırlayalım: Büyürler, beslenirler, hareket ederler, solunum yaparlar ve çoğalırlar.
Oğuzhan’ın listesi: Bitkiler, hayvanlar, hava, su, toprak
Şimdi bu listedekileri inceleyelim:
- Bitkiler: Evet, bitkiler canlıdır. Büyürler, beslenirler.
- Hayvanlar: Evet, hayvanlar da canlıdır. Onlar da büyür, beslenir, hareket eder.
- Hava: Hava cansızdır. Solunum için gereklidir ama kendisi canlı değildir.
- Su: Su da cansızdır. Yaşam için gereklidir ama kendisi canlı değildir.
- Toprak: Toprak da cansızdır. İçinde canlılar yaşasa da kendisi canlı değildir.
Listede canlı olanlar “bitkiler” ve “hayvanlar”. Yani toplam 2 tane canlı varlık var.
Doğru Cevap: B) 2
15. Soru:
Aşağıdakilerden hangisi doğal çevrenin kirlenmesine sebep olmaz?
A) Plastik poşetlerin toprağa karışması.
B) Sonbaharda ağaçların yapraklarının toprağa karışması.
C) Çöplerden sızan suların toprağa karışması.
Çözüm:
Çevre kirliliği, doğaya ait olmayan veya doğaya zarar veren maddelerin çevreye karışması demektir. Soruda bizden çevreyi kirletmeyen, yani doğal olan bir durumu bulmamız isteniyor.
Adım 1: A şıkkına bakalım. Plastik poşetler insanlar tarafından yapılır ve doğada yüzlerce yıl kaybolmaz. Toprağa karıştığında toprağı ve orada yaşayan canlıları zehirler. Yani bu, çevre kirliliğidir.
Adım 2: C şıkkına bakalım. Çöplerin içindeki zararlı maddeler, sularla birlikte toprağa sızarsa toprağı ve yeraltı sularını kirletir. Bu da çok tehlikeli bir çevre kirliliğidir.
Adım 3: B şıkkına bakalım. Sonbaharda ağaçların yapraklarının dökülmesi tamamen doğal bir olaydır. Bu dökülen yapraklar zamanla çürür ve toprağa karışarak toprağı besler. Toprak için gübre, yani vitamin gibi olurlar. Bu durum çevre kirliliği değildir, tam tersine doğa için faydalıdır.
Doğru Cevap: B) Sonbaharda ağaçların yapraklarının toprağa karışması.
16. Soru:
Melisa diyor ki: “Dişlerimi fırçalarken suyu açık bırakmam.”
Melisa için hangisi söylenemez?
A) Suyun önemini biliyor.
B) Suyu israf ediyor.
C) Suyu tasarruflu kullanıyor.
Çözüm:
Melisa’nın söylediği cümleyi dikkatlice okuyalım. Dişlerini fırçalarken suyu boşa akıtmıyormuş. Bu çok güzel bir davranış, değil mi? Şimdi bu davranışa göre şıkları değerlendirelim.
Adım 1: A şıkkı “Suyun önemini biliyor.” diyor. Evet, Melisa suyu boşa harcamadığına göre suyun ne kadar değerli olduğunu biliyor. Bu söylenebilir.
Adım 2: C şıkkı “Suyu tasarruflu kullanıyor.” diyor. Tasarruflu kullanmak, bir şeyi dikkatli ve idareli harcamak demektir. Melisa tam olarak bunu yapıyor. Bu da söylenebilir.
Adım 3: B şıkkı “Suyu israf ediyor.” diyor. İsraf etmek, bir şeyi gereksiz yere harcamak, boşa akıtmak demektir. Melisa ise tam tersini yapıyor, suyu boşa akıtmıyor. O zaman bu ifade Melisa için kesinlikle söylenemez.
Doğru Cevap: B) Suyu israf ediyor.
17. Soru:
Aşağıdakilerden hangisi doğal çevreye örnek değildir?
A) orman
B) Peri Bacaları
C) okul bahçesi
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için “doğal çevre” ve “yapay çevre” arasındaki farkı hatırlamalıyız. Doğal çevre, insan eli değmeden, kendiliğinden oluşmuş yerlerdir. Yapay çevre ise insanlar tarafından yapılmış veya düzenlenmiş yerlerdir.
Adım 1: A şıkkındaki orman, ağaçların, bitkilerin ve hayvanların bir arada yaşadığı, kendiliğinden oluşmuş bir yerdir. Yani doğal bir çevredir.
Adım 2: B şıkkındaki Peri Bacaları, rüzgar ve yağmurun kayaları aşındırmasıyla milyonlarca yılda oluşmuş doğal yapılardır. İnsanlar yapmamıştır. Bu da doğal bir çevredir.
Adım 3: C şıkkındaki okul bahçesi ise insanlar tarafından yapılmıştır. Okul binası, bahçedeki oyun alanları, ekilen çiçekler, yürüme yolları hep insanlar tarafından planlanmış ve yapılmıştır. Bu yüzden okul bahçesi yapay bir çevredir.
Soru bizden doğal çevreye örnek olmayanı istediği için cevabımız okul bahçesi olacak.
Doğru Cevap: C) okul bahçesi