Harika bir çalışma kağıdı! Hadi gel bu soruları birlikte, adım adım çözelim ve Fen Bilimleri konularını daha iyi anlayalım. Unutma, anlamadığın bir yer olursa tekrar sorabilirsin.
9. Aşağıdakilerden hangisi insanlar tarafından yapılmıştır?
A) Doğal anıtlar
B) Şelâle
C) Baraj
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için önce “insanlar tarafından yapılmış” ne demek, onu düşünelim. Bu, doğada kendi kendine olmayan, insanların emek harcayarak, araçlar kullanarak yaptığı şeyler demektir. Bunlara “yapay varlık” da deriz. Bir de doğada kendiliğinden var olan “doğal varlıklar” vardır.
Adım 1: Şıkları tek tek inceleyelim. A şıkkındaki “Doğal anıtlar”, adından da anlaşıldığı gibi doğaldır. Pamukkale travertenleri veya Peri bacaları gibi yerler kendiliğinden oluşmuştur, insanlar yapmamıştır.
Adım 2: B şıkkındaki “Şelâle”, suyun yüksek bir yerden aşağı dökülmesiyle oluşur. Bu da tamamen doğal bir olaydır.
Adım 3: C şıkkındaki “Baraj” ise, nehirlerin önüne su biriktirmek veya elektrik üretmek için insanların yaptığı büyük ve sağlam duvarlardır. Yani barajlar insan yapımıdır.
Bu yüzden doğru cevap C) Baraj seçeneğidir.
10. Sabri diyor ki: “Canlılar yedi ortak özellik gösterir.” Soru: Hangisi canlıların ortak özelliği değildir?
A) Büyüme
B) Solunum yapma
C) Yürüme
Çözüm:
Sevgili öğrencim, hatırlayalım, tüm canlıların ortak özellikleri vardı, değil mi? Beslenme, solunum yapma, büyüme, hareket etme, boşaltım yapma, üreme ve uyarılara tepki verme gibi. Soru bizden bu ortak özelliklerden biri olmayanı bulmamızı istiyor.
Adım 1: Şıklara bakalım. Büyüme, bir bebeğin yetişkin olması ya da bir tohumun ağaç olması gibi, tüm canlılarda görülen bir özelliktir. Bu bir ortak özelliktir.
Adım 2:Solunum yapma da aynı şekilde, bir bitkiden bir hayvana, bir insandan bir mantara kadar tüm canlıların hayatını sürdürmek için yaptığı bir şeydir. Bu da bir ortak özelliktir.
Adım 3: Peki ya Yürüme? Yürüme bir hareket etme şeklidir. Evet, insanlar ve birçok hayvan yürür. Ama bir ağaç yürür mü? Veya bir çiçek? Hayır. Onlar da canlıdır ama yürümezler. Demek ki yürüme, tüm canlıların ortak bir özelliği değildir. Hareket etme ortak özelliktir ama yürüme sadece bir hareket çeşididir.
Bu nedenle doğru cevap C) Yürüme seçeneğidir.
11. Aşağıdakilerden hangisi cansızdır?
A) mantar
B) taş
C) çimen
Çözüm:
Bu soruda bizden cansız olan varlığı bulmamız isteniyor. Cansız varlıklar, canlıların ortak özelliklerini (büyüme, beslenme, solunum gibi) göstermeyen varlıklardır.
Adım 1: Resimlere bakalım. A şıkkındaki mantar topraktan beslenir, büyür ve çoğalır. O bir canlıdır.
Adım 2: C şıkkındaki çimen de bir bitkidir; büyür, güneşten besin üretir, solunum yapar. O da bir canlıdır.
Adım 3: B şıkkındaki taş ise büyümez, beslenmez, solunum yapmaz. Yani canlılık özelliği göstermez. O halde taş, cansız bir varlıktır.
Doğru cevabımız B) taş olmalı.
12. Aşağıdakilerden hangisi canlıdır?
A) Güneş
B) su
C) kardelen
Çözüm:
Bu sefer de tam tersi, bizden canlı olan varlığı bulmamız isteniyor. Canlı varlıkların büyüdüğünü, beslendiğini, hareket ettiğini, solunum yaptığını unutmayalım.
Adım 1: Şıkları değerlendirelim. A şıkkındaki Güneş, ısı ve ışık yayan dev bir yıldızdır ama canlı değildir. Canlıların ortak özelliklerini göstermez.
Adım 2: B şıkkındaki su, tüm canlılar için hayat kaynağıdır, yani yaşamak için suya ihtiyacımız var ama suyun kendisi canlı değildir.
Adım 3: C şıkkındaki kardelen ise bir çiçektir, yani bir bitkidir. Bitkiler doğar, büyür, beslenir, solunum yapar ve ürerler. Bu yüzden kardelen canlı bir varlıktır.
Cevabımız kesinlikle C) kardelen.