Harika bir Fen Bilimleri etkinliği! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Fen Bilimleri öğretmeniniz. Hadi gelin bu güzel etkinliği birlikte adım adım çözelim ve canlı ile cansız varlıkların farklarını daha iyi anlayalım.
Öncelikle etkinliğimizin ilk bölümü olan tabloyu doldurarak başlayalım. Tabloda bizden istenen, verilen varlıkların canlılık özelliği gösterip göstermediğini işaretlememiz. Hayvanlar için örnek zaten yapılmış. Şimdi bitkiler, hava, su ve toprak için de aynı şeyi yapalım.
Canlıların Ortak Özellikleri Tablosunun Doldurulması
Adım 1: Bitkileri İnceleyelim
Bitkiler de tıpkı hayvanlar gibi canlı varlıklardır. Haydi özelliklerine bakalım:
- Büyür mü?Evet, bir tohum toprağa ekildiğinde zamanla büyüyerek fide, sonra da yetişkin bir bitki olur. (✓)
- Beslenir mi?Evet, kökleriyle topraktan su ve mineralleri, yapraklarıyla da güneş ışığını alarak kendi besinini yapar. (✓)
- Hareket eder mi?Evet, hayvanlar gibi yer değiştirmeseler de, örneğin Ayçiçeği’nin güneşe doğru dönmesi gibi hareketler yaparlar. Kökleri suya doğru uzanır. (✓)
- Çoğalır mı?Evet, tohumlarıyla veya farklı yöntemlerle yeni bitkiler oluştururlar. (✓)
- Solunum yapar mı?Evet, yaprakları aracılığıyla solunum yaparlar. (✓)
- Tepki verir mi?Evet, ışığa, suya ve dokunmaya karşı tepki verirler. Mesela küstüm çiçeği dokununca yapraklarını kapatır. (✓)
- Boşaltım yapar mı?Evet, terleme yoluyla fazla suyu yapraklarından dışarı atarlar. (✓)
Gördüğümüz gibi bitkiler tüm canlılık özelliklerini taşıyor. Bu yüzden bitkiler satırındaki tüm kutucukları işaretliyoruz.
Adım 2: Hava, Su ve Toprağı İnceleyelim
Şimdi de hava, su ve toprağı düşünelim. Bunlar doğada bulunan ama canlı olmayan, yani cansız varlıklardır.
- Bu varlıklar büyüyemez, beslenemez, kendi başlarına hareket edemezler (rüzgarla hareket eden hava veya nehirde akan su kendi iradesiyle hareket etmez).
- Ayrıca çoğalamaz, solunum yapamaz, tepki veremez ve boşaltım yapamazlar.
Bu nedenle Hava, Su ve Toprak satırlarındaki hiçbir kutucuğu işaretlemiyoruz. Onlar boş kalacak.
Şimdi de alttaki soruları bu bilgilerimize göre cevaplayalım.
1. Yukarıdaki varlıklardan hangileri canlıdır? Nedenlerini yazınız.
Çözüm:
Adım 1: Canlı Varlıkları Belirleyelim
Tablomuza baktığımızda tüm canlılık özelliklerini gösteren varlıkların Hayvanlar ve Bitkiler olduğunu görüyoruz.
Adım 2: Neden Canlı Olduklarını Açıklayalım
Hayvanlar ve bitkiler canlıdır, çünkü canlıların ortak özelliklerinin tümüne sahiptirler. Bu özellikler şunlardır:
- Büyürler.
- Beslenirler.
- Hareket ederler.
- Çoğalırlar (yavrularlar veya tohumla ürerler).
- Solunum yaparlar.
- Çevrelerindeki olaylara tepki verirler.
- Boşaltım yaparlar.
2. Yukarıdaki varlıklardan hangileri cansızdır? Nedenlerini yazınız.
Çözüm:
Adım 1: Cansız Varlıkları Belirleyelim
Tablomuzda canlılık özelliklerinden hiçbirini göstermeyen varlıklar Hava, Su ve Toprak‘tır.
Adım 2: Neden Cansız Olduklarını Açıklayalım
Hava, su ve toprak cansızdır, çünkü canlıların ortak özelliklerinden hiçbirini göstermezler. Yani:
- Büyüyemezler.
- Beslenemezler.
- Kendi kendilerine hareket edemezler.
- Çoğalamazlar.
- Solunum ve boşaltım yapamazlar.
Umarım bu açıklamalarla konuyu çok daha iyi anlamışsınızdır. Unutmayın, çevremizdeki varlıkları canlı ve cansız olarak ayırırken bu ortak özelliklere bakmamız gerekir. Harikasınız çocuklar!