Merhaba sevgili öğrencilerim,
Ben 6. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Gelin, bu harita etkinliğini birlikte adım adım çözelim ve doğal kaynaklarımızın ekonomik faaliyetlere etkisini daha iyi anlayalım. Bu etkinlik, aslında bir harita üzerinde araştırma yapma ve öğrendiklerimizi gösterme çalışmasıdır.
Yönerge (Yapılacaklar Listesi) Analizi
Öncelikle bizden ne istendiğini tam olarak anlayalım. Yönerge bize üç görev veriyor:
- Görev 1: Harita üzerinde toprak, su, orman ve maden kaynakları ile ünlü üç tane il seçip boyamamız isteniyor.
- Görev 2: Boyadığımız bu illerde, seçtiğimiz doğal kaynak sayesinde hangi ekonomik faaliyetlerin yapıldığını yazmamız gerekiyor.
- Görev 3: Bu çalışmanın bir derecelendirme ölçeği ile değerlendirileceği söyleniyor. Yani ne kadar doğru ve açıklayıcı olursak o kadar iyi!
Haritada zaten bize bir ipucu verilmiş: Diyarbakır’dan geçen Dicle Nehri sayesinde tarım alanlarının sulandığı belirtilmiş. Bu, su kaynaklarının tarım faaliyetlerine etkisine harika bir örnektir. Şimdi biz de buna benzer üç örnek bulalım.
Etkinlik Çözümü
Haydi şimdi sırayla üç farklı il seçelim ve bu illerin hangi doğal kaynaklarıyla öne çıktığını ve bu durumun hangi ekonomik faaliyetleri ortaya çıkardığını inceleyelim.
1. Örnek: Maden Kaynakları ve Zonguldak
Soru: Maden kaynakları ile ön plana çıkan bir il belirleyiniz ve bu ildeki ekonomik faaliyetleri açıklayınız.
Çözüm:
Ülkemizde maden denince aklımıza ilk gelen yerlerden biri neresidir? Elbette, Zonguldak! Haritamızda Karadeniz kıyısındaki Zonguldak’ı bulup istediğimiz bir renge boyayabiliriz.
Adım 1:
Doğal kaynak olarak taş kömürünü seçiyoruz. Zonguldak ve çevresi, ülkemizin en zengin taş kömürü yataklarına sahiptir. Taş kömürü, demir-çelik sanayisi için çok önemli bir enerji kaynağıdır.
Adım 2:
Peki, Zonguldak’ta taş kömürü çıkarılması hangi ekonomik faaliyetleri geliştirmiştir?
- Madencilik: En başta gelen ekonomik faaliyettir. Binlerce insan kömür ocaklarında çalışır.
- Demir-Çelik Sanayisi: Taş kömürünün sağladığı yüksek enerji sayesinde, hemen yakınına Karabük ve Ereğli’de demir-çelik fabrikaları kurulmuştur.
- Enerji Üretimi: Çatalağzı Termik Santrali gibi santrallerde taş kömürü yakılarak elektrik enerjisi üretilir.
2. Örnek: Orman Kaynakları ve Kastamonu
Soru: Orman kaynakları ile ön plana çıkan bir il belirleyiniz ve bu ildeki ekonomik faaliyetleri açıklayınız.
Çözüm:
Şimdi de yemyeşil ormanlarıyla ünlü bir il seçelim. Bunun için gür ormanlarıyla bilinen Karadeniz Bölgemize gitmemiz gerekir. Kastamonu bu konuda çok güzel bir örnektir. Haritamızda Zonguldak’ın biraz doğusunda yer alan Kastamonu’yu bulup farklı bir renge boyayalım.
Adım 1:
Doğal kaynak olarak ormanları seçiyoruz. Kastamonu, Türkiye’nin en geniş ormanlık alanlarına sahip illerinden biridir.
Adım 2:
Kastamonu’daki zengin ormanlar hangi ekonomik faaliyetlerin gelişmesini sağlamıştır?
- Ormancılık: Ağaçların kesilmesi, taşınması ve işlenmeye hazır hale getirilmesi önemli bir geçim kaynağıdır.
- Kerestecilik ve Mobilyacılık: Elde edilen ağaçlar, kereste fabrikalarında işlenir ve mobilya yapımında kullanılır.
- Kağıt Sanayisi: Ağaç, kağıdın ham maddesidir. Bu nedenle Kastamonu ve çevresinde kağıt fabrikaları bulunur.
3. Örnek: Toprak ve Su Kaynakları ve Adana
Soru: Verimli toprakları ve su kaynakları ile ön plana çıkan bir il belirleyiniz ve bu ildeki ekonomik faaliyetleri açıklayınız.
Çözüm:
Son olarak, hem verimli toprakları hem de bol su kaynakları olan bir il seçelim. Aklımıza hemen Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin suladığı bereketli Çukurova gelmeli. Bu ovanın kalbinde yer alan Adana ilini seçip haritamızda boyayalım.
Adım 1:
Doğal kaynak olarak verimli alüvyal toprakları ve su kaynaklarını (Seyhan ve Ceyhan Nehirleri) seçiyoruz. Nehirlerin taşıdığı alüvyonlar sayesinde Çukurova, Türkiye’nin en verimli tarım alanlarından biri olmuştur.
Adım 2:
Peki, Adana’daki bu verimli topraklar ve su kaynakları hangi ekonomik faaliyetleri ortaya çıkarmıştır?
- Tarım: En temel ekonomik faaliyettir. Burada pamuk, mısır, soya fasulyesi, narenciye (portakal, mandalina), karpuz gibi birçok ürün yetiştirilir.
- Tarıma Dayalı Sanayi: Yetiştirilen ürünleri işleyen fabrikalar kurulmuştur.
- Pamuk sayesinde tekstil (dokuma) fabrikaları gelişmiştir.
- Mısır sayesinde yağ ve yem fabrikaları gelişmiştir.
- Meyve ve sebzeler sayesinde gıda ve konserve fabrikaları gelişmiştir.
İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi, bir yerdeki doğal kaynaklar, orada yaşayan insanların hangi ekonomik faaliyetlerle uğraşacağını doğrudan etkiliyor. Siz de bu örneklerden yola çıkarak farklı iller seçebilir ve kendi haritanızı oluşturabilirsiniz. Örneğin, madenler için Elazığ’ı (krom, bakır), ormanlar için Rize’yi, verimli topraklar için Konya’yı seçebilirsiniz. Başarılar dilerim!