Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte “5. Öğrenme Alanı – Örnek Sorular” testindeki soruları çözeceğiz. Bu sorular, çevremizdeki ekonomik faaliyetleri ve doğal kaynakların meslekler üzerindeki etkisini anlamamıza yardımcı olacak. Hazırsanız, haydi başlayalım!
***
1. Verilen açıklamalara göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Hamza’nın yaşadığı çevredeki kaynak, ülke ekonomisine katkıda bulunmaktadır.
B) Hatice’nin çevresindeki kaynaktan yararlanılarak yeni bir ürün elde edilmektedir.
C) Arzu’nun çevresinde bulunan kaynak birçok sanayi dalına ham madde sağlamaktadır.
D) Talha’nın yaşadığı çevredeki kaynaktan yararlanılarak birden fazla ekonomik faaliyet yapılmaktadır.
Çözüm:
Bu tür “söylenemez” sorularında, metni dikkatlice okuyup şıkları tek tek kontrol etmemiz gerekiyor. Hangi şıkkın metinde karşılığı yok, onu bulacağız.
Adım 1: Metindeki bilgileri hatırlayalım.
- Hatice: Susam yetiştirip tahin yapıyor. (Tarım ve Gıda Sanayisi)
- Talha: Gölde balıkçılık yapıyor ve turistlere tekne turu düzenliyor. (Balıkçılık ve Turizm)
- Arzu: Ormanlık alan milli park olmuş ve ziyaretçi çekiyor. (Turizm)
- Hamza: Bakır madeni çıkarılıyor ve fabrikalarda işlenip yurt içi ve yurt dışına satılıyor. (Madencilik ve Sanayi)
Adım 2: Şimdi şıkları tek tek inceleyelim.
- A) Hamza’nın yaşadığı çevredeki kaynak, ülke ekonomisine katkıda bulunmaktadır.
Metinde Hamza, çıkarılan bakır ürünlerinin “hem yurt içinde hem de yurt dışına” satıldığını söylüyor. Bir ürünün yurt dışına satılması (ihraç edilmesi), ülke ekonomisine döviz kazandırır ve büyük bir katkı sağlar. Bu yüzden bu ifade doğrudur. - B) Hatice’nin çevresindeki kaynaktan yararlanılarak yeni bir ürün elde edilmektedir.
Hatice’nin yöresinde susam yetiştiriliyor. Susam bir hammaddedir. Metinde susamların işlenerek “tahin hâline getirildiği” yazıyor. Tahin, susamdan elde edilen yeni bir üründür. Bu yüzden bu ifade de doğrudur. - C) Arzu’nun çevresinde bulunan kaynak birçok sanayi dalına ham madde sağlamaktadır.
Arzu’nun çevresindeki kaynak, milli park yapılan bir ormanlık alandır. Bu alan doğal güzellikleriyle turizm için kullanılıyor, yani ziyaretçiler geliyor. Metinde bu ormandan ağaç kesilip sanayide (mobilya, kağıt vb.) kullanıldığına dair hiçbir bilgi yok. Aksine, koruma altına alındığı söyleniyor. Dolayısıyla sanayiye ham madde sağlamıyor. Bu ifade yanlış görünüyor. - D) Talha’nın yaşadığı çevredeki kaynaktan yararlanılarak birden fazla ekonomik faaliyet yapılmaktadır.
Talha’nın yaşadığı yerdeki kaynak göldür. Bu gölde hem balıkçılık yapılıyor (“geçimini bu balıkları tutarak sağlamaktadır”) hem de turistlere tekne turları düzenleniyor. Balıkçılık ve turizm, iki farklı ekonomik faaliyettir. Bu yüzden bu ifade de doğrudur.
Sonuç:
Gördüğümüz gibi A, B ve D şıklarındaki bilgiler metinde yer alırken, C şıkkındaki bilgi metinle çelişmektedir. Arzu’nun bahsettiği milli park turizme hizmet eder, sanayiye hammadde sağlamaz.
Doğru cevap C şıkkıdır.
***
2. Açıklamalara göre öğrencilerin çevresindeki kaynaklardan yararlanılarak hangi ekonomik faaliyetler yapılmaktadır? Yazınız.
Çözüm:
Bu soruda her bir öğrencinin anlattığı ekonomik faaliyeti bulup boşluklara yazacağız. Metindeki ipuçlarını takip edelim yeter.
Adım 1: Hatice’nin ekonomik faaliyetini bulalım.
Hatice, “Yaşadığım yerde susam yetiştirilmektedir.” diyor. Bitki yetiştirmek tarım faaliyetidir.
Hatice :Tarım
Adım 2: Talha’nın ekonomik faaliyetlerini bulalım.
Talha, gölde “balıkları tutarak” geçim sağlandığını ve “turistlere… tekne turları” yapıldığını söylüyor. Bunlar sırasıyla balıkçılık ve turizm faaliyetleridir.
Talha :Balıkçılık ve Turizm
Adım 3: Arzu’nun ekonomik faaliyetini bulalım.
Arzu, köylerinin yakınındaki ormanlık alanın milli park olduğunu ve “birçok ziyaretçi geldiğini” belirtiyor. Ziyaretçilerin gelmesi turizm faaliyetidir.
Arzu :Turizm
Adım 4: Hamza’nın ekonomik faaliyetini bulalım.
Hamza, ilinde “bakır maden ocağı bulunduğunu” söylüyor. Yer altından değerli mineralleri çıkarmak madencilik faaliyetidir.
Hamza :Madencilik
Sonuç:
Boşlukları doldurduğumuzda cevaplar şöyle olur:
- Hatice : Tarım
- Talha : Balıkçılık, Turizm
- Arzu : Turizm
- Hamza : Madencilik
***
3. Ege kıyıları ülkemizde doğal varlıkların ve tarihî yapıların çok olduğu bir yerdir. Uzun sahil şeridi ve uzun süren yaz mevsimi bu bölgede turizmin gelişmesine katkıda bulunmuştur. Bakırçay, Gediz, Küçük Menderes gibi akarsuların beslediği verimli ovalar ise bu çevrede birçok tarım ürününün yetişmesine imkân sağlamıştır.
Verilen bilgilere göre Ege çevresinde
I. Turizm işletmeciliği,
II. Ziraat mühendisliği,
III. İhracat uzmanı
gibi mesleklerden hangilerinin yaygın olarak yapılması beklenir?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Çözüm:
Bu soruda bize Ege bölgesi hakkında bazı bilgiler verilmiş ve bu bilgilere dayanarak hangi mesleklerin yaygın olacağını bulmamız isteniyor. Metindeki anahtar kelimeleri yakalamalıyız.
Adım 1: Metindeki ekonomik faaliyetleri belirleyelim.
Metinde iki önemli ekonomik faaliyetten bahsediliyor:
- Turizm:“Uzun sahil şeridi ve uzun süren yaz mevsimi bu bölgede turizmin gelişmesine katkıda bulunmuştur.” cümlesi bize bunu açıkça söylüyor.
- Tarım:“…verimli ovalar ise bu çevrede birçok tarım ürününün yetişmesine imkân sağlamıştır.” cümlesi de tarımın ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.
Adım 2: Meslekleri bu faaliyetlerle ilişkilendirelim.
- I. Turizm işletmeciliği: Metinde turizmin geliştiği açıkça belirtiliyor. Oteller, restoranlar, tur şirketleri gibi yerlerde çalışacak turizm işletmecilerine kesinlikle ihtiyaç vardır. Yani (I) numaralı meslek yaygındır.
- II. Ziraat mühendisliği: Metinde verimli ovalarda birçok tarım ürününün yetiştiği söyleniyor. Tarımın modern ve verimli bir şekilde yapılması için ziraat mühendislerine ihtiyaç duyulur. Onlar toprağı, tohumu, sulamayı en iyi bilen uzmanlardır. Yani (II) numaralı meslek de yaygındır.
- III. İhracat uzmanı: Metinde “birçok tarım ürünü” yetiştiği söyleniyor. Bu kadar çok ürün sadece Ege bölgesinde tüketilmez. Fazlası başka şehirlere ve hatta başka ülkelere satılır. Ürünleri başka ülkelere satma işine ihracat diyoruz. Bu işi organize eden, pazar bulan kişilere de ihracat uzmanı denir. Ege’de yetişen zeytin, incir, üzüm gibi ürünlerin yurt dışına satıldığını düşünürsek, bu mesleğe de kesinlikle ihtiyaç vardır. Yani (III) numaralı meslek de yaygındır.
Sonuç:
Ege bölgesinin özelliklerine baktığımızda, hem turizm işletmeciliği, hem ziraat mühendisliği hem de ihracat uzmanlığı için uygun bir ortam olduğunu görüyoruz. Bu nedenle üç mesleğin de yaygın olması beklenir.
Doğru cevap D şıkkıdır.