Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün sizlerle birlikte kitabımızdaki “Düşünelim” etkinliğini yapacağız. Bu etkinlikte, etkin vatandaş, pasif vatandaş ve kararsız vatandaş kavramlarını daha iyi anlamak için bazı örnek olayları inceleyeceğiz. Unutmayın, etkin vatandaş haklarını bilen, sorumluluklarını yerine getiren ve toplumsal sorunlara çözüm arayan kişidir. Pasif vatandaş ise sorunları fark etse bile çözüm için bir şey yapmayan, durumu kabullenen kişidir.
Hadi gelin, görseldeki örnek olayları adım adım analiz edelim ve kimin nasıl bir vatandaş olduğunu birlikte bulalım!
Örnek Olay 1
Ayşe öğle yemeği için lokantaya gitmiştir. Lokanta çalışanlarının eldiven kullanmadığını ve et doğradıkları tahtayı temizlemeden sebzeleri de aynı tahtada doğradıklarını fark etmiştir. Fakat “Lokantanın yemekleri çok lezzetli.” diyerek sipariş verdiği yemeği yemiştir.
Çözüm:
Bu olayda Ayşe’nin nasıl bir vatandaş olduğunu bulmaya çalışalım.
- Adım 1: Ayşe, lokantada bir sorun fark ediyor. Bu sorun, gıda hijyenine dikkat edilmemesi. Bu durum, hem kendi sağlığı hem de diğer müşterilerin sağlığı için bir risktir.
- Adım 2: Peki Ayşe bu sorun karşısında ne yapıyor? Çalışanları uyarıyor mu? Lokanta sahibine durumu bildiriyor mu? Veya ilgili kurumlara şikayette bulunuyor mu? Hayır, hiçbirini yapmıyor.
- Adım 3: Ayşe, sorunu görmezden gelip yemeğini yiyor. Yani bir vatandaş olarak hakkı olan sağlıklı gıdaya ulaşma hakkını aramıyor ve sorumluluğunu yerine getirmiyor. Bu nedenle Ayşe’nin davranışı pasif vatandaş davranışıdır.
Sonuç: Ayşe pasif bir vatandaştır.
Örnek Olay 2
Ahmet okul çıkışında otobüse binerek eve gitmektedir. Otobüs seferlerinin yetersiz olması sebebiyle evine istediği vakitte ulaşamamaktadır. Ahmet, belediyeye konuyla ilgili dilekçe yazmıştır.
Çözüm:
Şimdi de Ahmet’in davranışını inceleyelim, ne dersiniz?
- Adım 1: Ahmet’in karşılaştığı sorun nedir? Yaşadığı yerdeki otobüs seferlerinin yetersiz olması ve bu yüzden ulaşımda zorluk yaşaması. Bu, birçok kişiyi etkileyen toplumsal bir sorundur.
- Adım 2: Ahmet bu duruma “Ne yapalım, böyleymiş.” deyip kabulleniyor mu? Hayır! Sorunun çözülmesi için bir adım atıyor.
- Adım 3: Yasal bir hakkı olan dilekçe hakkını kullanarak durumu resmi bir kurum olan belediyeye bildiriyor. Yani çözüm için harekete geçiyor. İşte bu davranış, sorumluluk sahibi bir vatandaşın davranışıdır.
Sonuç: Ahmet etkin bir vatandaştır.
Örnek Olay 3
Mustafa’nın yaşadığı çevrede yol kenarlarına belediye ve trafik ekiplerince bisiklet yolları yapılmıştır. Ancak park edecek yer bulamayan komşuları araçlarını bisiklet yollarına park etmektedir. Bu durumu anlayışla karşılayan Mustafa “O zaman ben de daha sonra bisiklet sürerim.” diyerek bisiklet sürmekten vazgeçmiştir.
Çözüm:
Son olarak Mustafa’nın durumuna bakalım.
- Adım 1: Mustafa’nın mahallesinde çok güzel bir hizmet yapılmış: bisiklet yolu. Fakat bir sorun ortaya çıkmış. Komşuları bu yolu otopark gibi kullanarak kural ihlali yapıyor.
- Adım 2: Mustafa, yapılan bu haksızlık ve kural ihlali karşısında ne yapıyor? Komşularını nazikçe uyarıyor mu? Veya bu durumu çözmesi için belediyeye ya da trafik polisine bildiriyor mu? Hayır.
- Adım 3: Mustafa, sorunu çözmek yerine kendi hakkından vazgeçiyor. “O zaman ben de kullanmam.” diyerek durumu kabulleniyor ve bisiklet sürmekten vazgeçiyor. Bu da tıpkı Ayşe’nin davranışı gibi bir pasif vatandaş davranışıdır.
Sonuç: Mustafa pasif bir vatandaştır.
Gördüğünüz gibi çocuklar, karşılaştığımız sorunlar karşısında haklarımızı aramak ve sorumluluklarımızı yerine getirmek, etkin birer vatandaş olmamız için çok önemlidir. Unutmayın, küçük bir adım bile büyük değişikliklere yol açabilir!