Merhaba sevgili öğrencilerim, ben 6. sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz.
Bugün sizlerle birlikte önümüzdeki örnek soruları çözeceğiz. Bu sorular, okuduğumuzu anlama ve sosyal bilgiler konularıyla ilişkilendirme becerimizi ölçecek. Hazırsanız, haydi başlayalım!
***
Aşağıdaki metni okuyunuz. 1, 2, 3 ve 4. soruları verilen metne göre cevaplayınız.
Ali okuldan eve döndüğünde annesinin işe gitmediğini ve biraz rahatsız olduğunu gördü. Annesinin karın ağrıları artınca hemen 112’yi aradı. Zaman geçtikçe endişeleri arttı. İlk müdahalenin ardından hastaneye gitmek için yola çıktılar ancak yoğun trafikte ilerlemekte zorlanıyorlardı. Hastaneye yetişemeyeceklerini düşünerek ağlamaya başlayan Ali, sonunda korktuğu şeyin olmadığını gördü. Zamanında yetişmeyi başarmışlardı. Ali, ambulansların trafikte yaşadığı sorunları bu olaydan önce hiç düşünmemişti. Yaşadıklarından sonra başkalarının da bu korkulu anları yaşamaması için bir şeyler yapabileceğini düşündü. Arkadaşlarına yaşadıklarını anlattı ve kendisine destek olmaları hâlinde bu konuda farkındalık oluşturabileceklerini söyledi.
1. Ali’nin, ambulansların trafikte yaşadığı sorunlar ile ilgili farkındalık oluşturmak istemesinin sebepleri nelerdir?
Sevgili arkadaşlar, bu soruyu cevaplamak için metindeki Ali’nin yaşadıklarına ve hissettiklerine odaklanmalıyız.
Adım 1: Metni hatırlayalım. Ali, annesi hastalandığında ambulansla hastaneye giderken trafikte sıkışıp kalıyor. Bu sırada çok büyük bir korku ve endişe yaşıyor. Annesini zamanında hastaneye yetiştiremeyeceklerini düşünüyor.
Adım 2: Ali, bu kötü tecrübeden sonra ne düşünüyor? Metinde şöyle diyor: “Yaşadıklarından sonra başkalarının da bu korkulu anları yaşamaması için bir şeyler yapabileceğini düşündü.”
Sonuç:
İşte cevabımız burada! Ali’nin farkındalık oluşturmak istemesinin temel sebebi, kendisinin yaşadığı korku ve endişeyi başka insanların da yaşamasına engel olmak istemesidir. Empati kurarak, yani kendini başkalarının yerine koyarak, bu soruna bir çözüm bulmak için harekete geçmek istiyor.
2. Ali’nin farkındalık çalışmalarına yönetimin karar alma sürecini etkileyen unsurlar nasıl katkıda bulunur?
Bu soruda “yönetim” kelimesiyle kastedilen, belediye, valilik gibi karar alıcı kurumlardır. Ali’nin yapacağı çalışmalar bu kurumları nasıl etkiler, ona bakalım.
Adım 1: Ali ne yapmak istiyor? Arkadaşlarıyla birlikte “farkındalık oluşturmak”. Yani, ambulanslara yol verilmesi gerektiği konusunda insanları bilinçlendirmek istiyor.
Adım 2: Ali ve arkadaşları bu konuyu ne kadar çok insana duyurursa, o kadar çok kişi bu sorunun önemini anlar. Bu duruma biz kamuoyu oluşması diyoruz. Kamuoyu, bir konu hakkında halkın genel düşüncesidir.
Adım 3: Oluşan bu kamuoyu, yöneticilerin dikkatini çeker. Yöneticiler, halkın önemli bulduğu konularla ilgili kararlar almak, yeni kurallar koymak veya kampanyalar düzenlemek durumunda kalırlar.
Sonuç:
Ali’nin farkındalık çalışmaları, toplumda bu konuda bir kamuoyu oluşturur. Güçlü bir kamuoyu, yöneticileri harekete geçirir ve onları ambulansların trafikteki sorunlarını çözecek kararlar (örneğin eğitim kampanyaları, yeni trafik düzenlemeleri vb.) almaya yönlendirir.
3. Ali, yönetimin karar alma süreçlerini etkileyen hangi unsurun bir parçasıdır?
Bu soru, bir önceki sorunun devamı niteliğinde. Çok kolay bir cevabı var aslında.
Adım 1: Bir önceki soruda ne demiştik? Ali’nin çalışmaları toplumda bir “genel düşünce” oluşturur ve yöneticileri etkiler.
Adım 2: Toplumun genel düşüncesine ne ad veriyorduk? Evet, kamuoyu!
Sonuç:
Ali, bir soruna dikkat çekerek ve insanları bu konuda bilinçlendirerek kamuoyunu oluşturan bir bireydir. Dolayısıyla Ali, yönetimin karar alma süreçlerini etkileyen kamuoyu unsurunun bir parçasıdır.
4. Buna göre Ali’nin yönetimin karar alma sürecini etkileyebilmek için aşağıdaki unsurlardan hangisine başvurması beklenemez?
Bu soruda altı çizili kelimeye dikkat edelim: “beklenemez”. Yani Ali’nin amacına ulaşmak için hangi kuruma gitmesi anlamsız olur, onu bulacağız.
Adım 1: Şıkları tek tek inceleyelim ve Ali’nin sorunuyla ilgili olup olmadıklarını düşünelim.
- A) Medya: Medya (televizyon, gazete, internet) sesini en geniş kitlelere duyurmak için harika bir yoldur. Ali, medyayı kullanarak farkındalığı artırabilir. Bu mantıklı.
- B) Sivil Toplum Kuruluşları: Sağlık, trafik veya ilk yardımla ilgili dernekler ve vakıflar (örneğin Kızılay, trafikle ilgili bir dernek vb.) Ali’ye destek olabilir. Bu da çok mantıklı.
- C) Siyasi Partiler: Siyasi partiler, halkın sorunlarını meclise taşıyan ve çözüm arayan kurumlardır. Ali, bir siyasi partiye başvurarak konunun gündeme gelmesini sağlayabilir. Bu da bir yöntemdir.
- D) Gençlik ve Spor Bakanlığı: Bu bakanlık, adından da anlaşılacağı gibi daha çok gençlerin eğitimi, sosyal faaliyetleri ve sporla ilgilenir. Ambulansların trafik sorunu, doğrudan bu bakanlığın görev alanına girmez. Bu konu daha çok Sağlık Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı’nı (trafik polisi) ilgilendirir.
Adım 2: Gördüğümüz gibi, Ali’nin sorunu için en alakasız kurum Gençlik ve Spor Bakanlığı’dır.
Sonuç:
Doğru cevap D) Gençlik ve Spor Bakanlığı‘dır.
5. Teknoloji ve dijital imkânları kullanırken dikkatli olmalıyız. Çeşitli dolandırıcılık girişimleriyle karşılaşabilir, siber zorbalığa maruz kalabiliriz. Bu durum için alabileceğimiz birtakım tedbirler bulunmaktadır.
Buna göre siber zorbalıkla karşılaşan biri aşağıdaki davranışlardan hangisini gerçekleştirmelidir?
Sevgili arkadaşlar, bu soru günümüz için çok önemli bir konu olan siber zorbalıkla ilgili. Siber zorbalık, internet veya dijital iletişim araçları yoluyla bir kişiyi kasıtlı olarak rahatsız etmek, üzmek veya korkutmaktır. Peki, böyle bir durumda ne yapmalıyız?
Adım 1: Şıkları doğru ve yanlış davranışlar olarak değerlendirelim.
- A) Siber zorbalık yapan kişiyle tartışıp kendini savunmalı: Bu genellikle durumu daha da kötüleştirir. Zorbalık yapan kişi zaten sizden bir tepki bekler ve tartışmak ona istediğini verir. Bu yanlış bir davranıştır.
- B) Durumu görmezlikten gelip hiçbir şey yapmamalı: Eğer zorbalık devam ediyorsa, görmezden gelmek sorunu çözmez ve sizin daha çok üzülmenize neden olabilir. Bu genellikle eksik bir davranıştır.
- C) Siber zorbalığı belgeleyip yetkili birimlere bildirmeli: Bu en doğru harekettir! Size gönderilen rahatsız edici mesajların ekran görüntüsünü almak (belgelemek) ve durumu aileniz, öğretmenleriniz veya okul idaresi gibi güvendiğiniz yetişkinlere (yetkili birimlere) bildirmek gerekir. Bu doğru ve en güvenli davranıştır.
- D) Aynı şekilde karşılık vererek siber zorbalık yapmalı: Kötülüğe kötülükle karşılık vermek sizi de bir zorbaya dönüştürür ve sizi de suçlu duruma düşürebilir. Asla yapmamanız gereken bir şeydir. Bu çok yanlış bir davranıştır.
Adım 2: Şıkları değerlendirdiğimizde en mantıklı, en güvenli ve en doğru çözümün C şıkkında olduğunu görüyoruz.
Sonuç:
Doğru cevap C) Siber zorbalığı belgeleyip yetkili birimlere bildirmeli‘dir. Unutmayın, böyle bir durumda asla yalnız değilsiniz ve yardım istemek en doğru şeydir!
***
Umarım tüm soruları ve çözümlerini net bir şekilde anlamışsınızdır. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, kendinize iyi bakın