6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2. Kitap Sayfa 27

Harika bir etkinlik, sevgili öğrencilerim! Ben 6. Sınıf Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Şimdi hep birlikte Anayasamızın bize tanıdığı hakları ve yüklediği sorumlulukları daha yakından tanıyacağız. Bu görseldeki etkinliği adım adım, anlayarak çözelim.

Soru: Anayasamızın maddelerinden hareketle vatandaş olarak sahip olduğunuz hak ve sorumlulukların madde numaralarını ilgili alana yazınız.

Haydi başlayalım! Ama önce küçük bir hatırlatma yapalım.

Hak nedir? Hak, yasaların bize tanıdığı, kullanabileceğimiz yetkiler ve özgürlüklerdir. Devlet bu haklarımızı korumakla görevlidir. Örneğin, okula gitmek bir eğitim hakkıdır.

Sorumluluk (Ödev) nedir? Sorumluluk ise bir vatandaş olarak toplumumuza ve devletimize karşı yerine getirmemiz gereken görevlerdir. Örneğin, odamızı toplamak ailemize karşı bir sorumluluğumuz olduğu gibi, vergimizi vermek de devletimize karşı bir sorumluluğumuzdur.

Şimdi bu bilgileri aklımızda tutarak maddeleri tek tek inceleyelim.

Adım 1: Anayasa Maddelerini Tek Tek Analiz Edelim

Her maddeyi okuyup bunun bize bir özgürlük mü tanıdığını yoksa bir görev mi yüklediğini düşüneceğiz.

• Madde 17: “Herkes yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.”
  Bu madde, en temel hakkımız olan yaşama hakkından bahsediyor. Bu devletin bize sağladığı bir güvencedir. Dolayısıyla bu bir HAK‘tır.
• Madde 20: “Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir…”
  Bu madde, kimsenin bizim özel hayatımıza karışamayacağını söylüyor. Bu da bizim en doğal haklarımızdan biridir. Yani bu bir HAK‘tır.
• Madde 24: “Herkes vicdan, dinî inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir.”
  İstediğimiz dine inanma ya da inanmama özgürlüğümüzden bahsediyor. “Hürriyet” kelimesi zaten özgürlük, yani hak demektir. Bu da bir HAK‘tır.
• Madde 25: “Herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir.”
  Tıpkı bir önceki madde gibi, düşüncelerimizi özgürce ifade edebileceğimizi söylüyor. Bu da çok önemli bir HAK‘tır.
• Madde 27: “Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme… hakkına sahiptir.”
  Bilimle ve sanatla uğraşmanın bir özgürlük olduğundan bahsediyor. Cümlenin sonunda zaten “hakkına sahiptir” diyor. Bu da bir HAK‘tır.
• Madde 42: “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.”
  İşte sizin de şu an kullandığınız en önemli haklardan biri! Eğitim görmek, okula gitmek bir HAK‘tır.
• Madde 56: “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek… devletin ve vatandaşların ödevidir.”
  İşte dikkat etmemiz gereken bir madde! Cümlenin başında “sağlıklı çevrede yaşama hakkı” dese de, sonunda çevreyi korumanın bir “ödev” yani görev olduğunu söylüyor. Bize bir görev yüklediği için bu maddeyi SORUMLULUK olarak kabul etmeliyiz.
• Madde 72: “Vatan hizmeti, her Türk’ün hakkı ve ödevidir.”
  Bu maddede de “ödev” kelimesi açıkça geçiyor. Vatan hizmeti, yani askerlik, vatandaşların en önemli görevlerinden biridir. Bu bir SORUMLULUK‘tur.
• Madde 73: “Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere mali gücüne göre vergi ödemekle yükümlüdür.”
  “Yükümlüdür” kelimesi, “zorundadır, görevidir” anlamına gelir. Devletin bize yol, okul, hastane gibi hizmetler yapabilmesi için vergi vermek zorundayız. Bu bir SORUMLULUK‘tur.

Adım 2: Maddeleri İlgili Kutucuklara Yerleştirelim

Şimdi analizlerimize göre maddeleri doğru kutucuklara yazma zamanı!

Haklar

Bu kutucuğa, devletin bize tanıdığı özgürlükleri ve yetkileri yazacağız.

• Madde 17 (Yaşama Hakkı)
• Madde 20 (Özel Hayatın Gizliliği Hakkı)
• Madde 24 (Din ve Vicdan Hürriyeti)
• Madde 25 (Düşünce Hürriyeti)
• Madde 27 (Bilim ve Sanat Hakkı)
• Madde 42 (Eğitim ve Öğrenim Hakkı)

Sorumluluklar

Bu kutucuğa ise vatandaş olarak yapmamız gereken görevleri, yani ödevlerimizi yazacağız.

• Madde 56 (Çevreyi Koruma Ödevi)
• Madde 72 (Vatan Hizmeti Ödevi)
• Madde 73 (Vergi Verme Ödevi)

İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi, bir vatandaş olarak hem çok değerli haklarımız var hem de ülkemize karşı yerine getirmemiz gereken önemli sorumluluklarımız. İyi bir vatandaş, haklarını bilen ve sorumluluklarını zamanında yerine getiren kişidir. Hepinize derslerinizde başarılar dilerim!