Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle harika bir Türkçe etkinliği yapacağız. Resimdeki kitap kapaklarını ve üzerlerindeki yazıları inceleyerek kısaltmalar konusunu öğreneceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Kitapların kapaklarını inceleyiniz. Kitap adlarının yazılışına dikkat ediniz.
Burada iki farklı kitap kapağı görüyoruz. Birinci kitapta TÜRK DİL KURUMU yazıyor ve altında Türkçe Sözlük yazıyor. İkinci kitapta ise TDK yazıyor ve altında Türkçe Sözlük yazıyor. Bu iki kitap arasındaki ilişkiyi anlıyor muyuz?
Evet, doğru bildiniz! TÜRK DİL KURUMU‘nun kısaltılmış hali TDK‘dir. Bu bize şunu öğretiyor: Bazı kelimelerin veya kelime gruplarının daha kısa yazılışları vardır ve bunlara kısaltma diyoruz.
Şimdi de aşağıdaki kutucuklarda verilen kelime gruplarına ve onların kısaltmalarına bakalım:
- Türkiye Büyük Millet Meclisi –>TBMM
- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti –>KKTC
- Çocuk Dergisi –>CD (Burada CD, “Compact Disc” yani “taşınabilir disk” anlamına gelir. Kelime grubuyla alakası yok gibi görünebilir ama bazen kısaltmalar bu şekilde de olabilir.)
- Güney –>G
BİLGİ HAZİNESİ kutucuğunda da bize kısaltmalarla ilgili önemli bir bilgi verilmiş:
Kurum, kuruluş, ülke, kitap, dergi ve yön adlarının kısaltmaları her sözcüğün ilk harfinin büyük olarak yazılmasıyla yapılır.
Bu bilgiyi unutmayalım. Çoğu kısaltma bu kurala uyar.
Şimdi sıra geldi alıştırmalara!
Alttaki çizgili alanlara, altı çizili adların kısaltmalarını kullanarak cümleleri tekrar yazınız.
Soru 1:
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti dayımın askerlik yaptığı yerdir.
Çözüm 1:
Yukarıdaki bilgi kutusunda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti‘nin kısaltmasının KKTC olduğunu öğrendik. Şimdi bu kısaltmayı kullanarak cümleyi yeniden yazalım.
KKTC dayımın askerlik yaptığı yerdir.
Soru 2:
Millî Eğitim Bakanlığı ders kitaplarını öğrencilere ücretsiz olarak dağıtır.
Çözüm 2:
Millî Eğitim Bakanlığı kelime grubunun kısaltmasını bulmalıyız. Bu bir kurum adıdır ve genellikle ilk harflerinin büyük yazılmasıyla kısaltılır. Bu bilgiden yola çıkarak kısaltmanın MEB olduğunu anlıyoruz.
MEB ders kitaplarını öğrencilere ücretsiz olarak dağıtır.
Soru 3:
Türk Hava Yolları olumsuz hava şartları nedeniyle uçuşları ertelemiş.
Çözüm 3:
Türk Hava Yolları da bir kurum adıdır. İlk harflerini büyük yazarak kısaltabiliriz. Bu durumda kısaltma THY olur.
THY olumsuz hava şartları nedeniyle uçuşları ertelemiş.
Umarım bu alıştırmalarla kısaltmaları daha iyi anlamışsınızdır. Hepinizi öpüyorum, bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!