Merhaba sevgili 2. sınıf öğrencim! Ben senin Türkçe öğretmeninim. Bugün birlikte bu sayfadaki soruları çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
Metni okuyunuz. Soru işaretinin (?) kullanıldığı yerleri inceleyiniz.
Bu ilk sorumuzda bizden metni dikkatlice okuyup soru işaretinin (?) nerelerde kullanıldığını incelememizi istiyor. Resimdeki konuşmalara bakalım:
Çocuk: Merhaba Selim. Nasılsın?
Kız: Merhaba Sedef. Teşekkür ederim. İyiyim. Sen nasılsın?
Çocuk: Ben de iyiyim. Teşekkür ederim Selim. İstiklal Marşı’mızı ezberledin mi?
Kız: Evet, ezberledim.
Burada soru işaretini, bir şey sorulan cümlelerin sonuna koyduğumuzu görüyoruz. Mesela, “Nasılsın?” sorusunda, “Sen nasılsın?” sorusunda ve “ezberledin mi?” sorusunda soru işareti kullanılmış. Bu bize şunu öğretiyor:
BİLGİ HAZİNESİ
Soru anlamı içeren cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.
Şimdi ikinci alıştırmamıza geçelim.
Metinde yay ayraç “( )” ile gösterilen yerlere uygun noktalama işaretlerini koyunuz.
Bu alıştırmada bizden, verilen metindeki boşluklara uygun noktalama işaretlerini yerleştirmemizi istiyor. Hatırlayalım, az önce öğrendik: Soru soran cümlelerin sonuna soru işareti (?) koyuyoruz. Peki ya diğer yerler? Konuşmaların bittiği yerlere nokta (.) koyacağız. Hadi metni birlikte okuyup uygun işaretleri yerleştirelim:
Bugün arkadaşımla gelecekte hangi mesleği seçmek istediğimizi konuştuk . Erhan, doktor olmak istediğini söyledi .( Hastalara yardım etmek benim sahip olabileceğim bir meslek değil mi ?) Suat () dedi. Heyecanla () Evet () dedim. Ardından Erhan merakla bana sordu .() Suat hangi mesleği seçmek isterdin (). Biraz düşündüm .( Sanırım savcı olmak isterdim () dedim . Merakla () Neden () dedi .( Hiç düşünmemiştim . Düşüneceğim () dedim .
Şimdi bu boşlukları doldururken nelere dikkat etmeliyiz, tek tek bakalım:
Adım 1: İlk cümlenin sonuna nokta koyalım. “Bugün arkadaşımla gelecekte hangi mesleği seçmek istediğimizi konuştuk.” Bu bir açıklama cümlesi, soru değil. O yüzden sonuna nokta koyuyoruz.
Adım 2: İkinci cümlenin sonuna da nokta koyalım. “Erhan, doktor olmak istediğini söyledi.” Bu da bir açıklama cümlesi.
Adım 3: Şimdi parantez içindeki cümleye bakalım: “( Hastalara yardım etmek benim sahip olabileceğim bir meslek değil mi ? )”. Bu cümlede “değil mi?” diye bir soru soruluyor. O yüzden parantez içindeki cümlenin sonuna soru işareti koymalıyız.
Adım 4: “Suat ( ) dedi.” Buradaki boşluğa nokta koymalıyız çünkü Suat’ın ne dediği devamında açıklanacak. “Suat ( . ) dedi.”
Adım 5: “Heyecanla ( ) Evet ( ) dedim.” Bu konuşmada “Evet” dediği için, “Evet” kelimesinin sonuna nokta koymalıyız. Cümle bitiyor çünkü. “Heyecanla ( . ) Evet ( . ) dedim.”
Adım 6: “Ardından Erhan merakla bana sordu.” Bu cümlenin sonuna nokta koyuyoruz.
Adım 7: Şimdi yine parantez içinde bir soru var: “( ) Suat hangi mesleği seçmek isterdin ( ) .” Buradaki boşluklara da soru işaretleri gelecek çünkü Erhan bir soru soruyor. ” ( ? ) Suat hangi mesleği seçmek isterdin ( ? ) .”
Adım 8: “Biraz düşündüm.” Bu cümlenin sonuna nokta koyuyoruz.
Adım 9: “Sanırım savcı olmak isterdim ( ) dedim.” Buradaki boşluğa nokta koymalıyız çünkü “istedim” kelimesiyle cümle bitiyor.
Adım 10: “Merakla ( ) Neden ( ) dedi.” Bu konuşmada neden diye sorulduğu için, “Neden” kelimesinin sonuna soru işareti koymalıyız. “Merakla ( . ) Neden ( ? ) dedi.”
Adım 11: “Hiç düşünmemiştim.” Bu cümlenin sonuna nokta koyuyoruz.
Adım 12: “Düşüneceğim ( ) dedim.” Buradaki boşluğa da nokta koymalıyız çünkü “dedim” kelimesiyle cümle bitiyor.
Şimdi tüm noktalama işaretlerini yerleştirmiş halini görelim:
Bugün arkadaşımla gelecekte hangi mesleği seçmek istediğimizi konuştuk . Erhan, doktor olmak istediğini söyledi .( Hastalara yardım etmek benim sahip olabileceğim bir meslek değil mi ?) Suat (.) dedi. Heyecanla (.) Evet (.) dedim. Ardından Erhan merakla bana sordu .(?) Suat hangi mesleği seçmek isterdin (?). Biraz düşündüm .( Sanırım savcı olmak isterdim (.) dedim . Merakla (.) Neden (?) dedi .( Hiç düşünmemiştim . Düşüneceğim (.) dedim .
Harika bir iş çıkardın! Noktalama işaretlerini doğru yerleştirmeyi öğrendik. Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin.