Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 3. Sınıf Fen Bilimleri öğretmeninim. Gönderdiğin görseldeki “Maddeyi Tanıyalım” ünitesiyle ilgili alıştırmaları gel birlikte, adım adım çözelim ve konuları tekrar edelim. Hazır mısın? Hadi başlayalım!
A. Aşağıdaki bilgilerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazalım.
1. Soru:
Dış görünüşleri aynı olan maddelerin tadı aynı olmayabilir.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümleyi dikkatlice okuyalım. Bize diyor ki, iki madde birbirine çok benzese bile tatları farklı olabilir.
Adım 2: Aklımıza hemen mutfaktan iki örnek getirelim: tuz ve toz şeker. İkisi de beyaz renklidir ve küçük taneciklerden oluşur. Dışarıdan bakınca birbirlerine çok benzerler, değil mi?
Adım 3: Peki tatları aynı mıdır? Tabii ki hayır! Biri tuzlu, diğeri tatlıdır. Bu örnek bize gösteriyor ki, maddelerin dış görünüşü bizi yanıltabilir.
Sonuç: Bu ifade Doğru (D)‘dur.
2. Soru:
Sıvı maddeler bulundukları kabın şeklini almaz.
Çözüm:
Adım 1: Sıvı maddelerin özelliklerini hatırlayalım. Mesela suyu düşünelim.
Adım 2: Bir sürahideki suyu bardağa boşalttığımızda su, bardağın şeklini alır. Eğer bir şişeye koysaydık, şişenin şeklini alırdı.
Adım 3: Demek ki sıvılar, içine konuldukları kabın şeklini alırlar. Cümlede ise “almaz” deniyor. Bu, öğrendiğimiz bilgiyle çelişiyor.
Sonuç: Bu ifade Yanlış (Y)‘tır.
3. Soru:
Duyu organlarımız yardımıyla maddelerin; sertlik-yumuşaklık, esneklik-kırılganlık, renk, koku, tat ve pürüzlü-pürüzsüz olma gibi özelliklerini algılayabiliriz.
Çözüm:
Adım 1: Duyu organlarımızı ve görevlerini düşünelim: Göz, kulak, burun, dil ve deri.
Adım 2: Gözümüzle bir maddenin rengini görürüz. Burnumuzla kokusunu alırız. Dilimizle tadına bakarız. Derimizle dokunarak sert mi yumuşak mı, pürüzlü mü pürüzsüz mü olduğunu anlarız.
Adım 3: Cümlede sayılan bütün bu özellikleri duyu organlarımızla algılayabiliyoruz.
Sonuç: Bu ifade Doğru (D)‘dur.
4. Soru:
Bilmediğimiz maddelere dokunmamalıyız, bu maddeleri koklamamalı ve tatmamalıyız.
Çözüm:
Adım 1: Bu, Fen Bilimleri dersindeki en önemli güvenlik kurallarından biridir.
Adım 2: Tanımadığımız bir madde zararlı, zehirli veya cildimize zarar verici olabilir. Bu yüzden ne olduğunu bilmediğimiz hiçbir şeye dokunmak, onu koklamak veya tadına bakmak doğru değildir.
Adım 3: Bu kural kendi sağlığımızı korumak için çok önemlidir.
Sonuç: Bu ifade kesinlikle Doğru (D)‘dur.
5. Soru:
Cilalı bir masanın camı, televizyon ekranı pürüzlüdür.
Çözüm:
Adım 1: “Pürüzlü” ve “pürüzsüz” kelimelerinin anlamlarını hatırlayalım. Pürüzsüz, yüzeyi düz ve kaygan demektir. Pürüzlü ise girintili çıkıntılı, pütürlü demektir.
Adım 2: Şimdi cilalı bir cam masanın veya televizyon ekranının yüzeyini düşünelim. Elimizle dokunduğumuzda yüzeyinin ne kadar kaygan ve düz olduğunu hissederiz.
Adım 3: Bu yüzeyler pürüzsüzdür. Cümlede ise “pürüzlüdür” denilmiş.
Sonuç: Bu ifade Yanlış (Y)‘tır.
B. Aşağıdaki ifadelerde boş bırakılan yerlere, verilen sözcüklerden uygun olanları yazalım.
Verilen kelimeler: sıvı – sertliğini – pürüzsüz – katı – kırılır – yumuşak – madde – gaz – pürüzlü
1. Soru:
Boşlukta yer kaplayan varlıklara ……………………. denir.
Çözüm:
Adım 1: Çevremizdeki her şeyin ortak bir adı vardır. Kalemimiz, kitabımız, içtiğimiz su, soluduğumuz hava… Hepsi birer varlıktır ve hepsi boşlukta bir yer kaplar.
Adım 2: Boşlukta yer kaplayan ve kütlesi olan her şeye biz madde adını veriyoruz.
Adım 3: Verilen kelimeler arasından bu tanıma en uygun olanı “madde” kelimesidir.
Sonuç: Boşluğa madde kelimesi gelmelidir.
2. Soru:
Dokunma organımız deri ile demire dokunarak demirin ……………………. algılarız.
Çözüm:
Adım 1: Dokunma duyumuz olan derimizle maddelerin hangi özelliklerini anladığımızı düşünelim. Sertlik, yumuşaklık, sıcaklık, soğukluk, pürüzlü veya pürüzsüz olma gibi…
Adım 2: Demir, sert bir maddedir. Ona dokunduğumuzda bu özelliğini hissederiz.
Adım 3: Cümleyi anlamlı bir şekilde tamamlamak için demirin bu özelliğini belirten kelimeyi bulmalıyız. Verilenler arasında “sertliğini” kelimesi tam olarak uyuyor.
Sonuç: Boşluğa sertliğini kelimesi gelmelidir.
3. Soru:
Cam bardak, porselen tabak gibi maddelere fazla kuvvet uygulandığında bu maddeler ……………………. .
Çözüm:
Adım 1: Cam ve porselen gibi maddelerin özelliklerini hatırlayalım. Bu maddeler serttir ama aynı zamanda esnek değildir.
Adım 2: Böyle maddelere sert bir kuvvet uyguladığımızda, mesela yere düşürdüğümüzde ne olur? Parçalara ayrılırlar. Bu duruma ne diyoruz?
Adım 3: Evet, doğru tahmin! Bu maddeler “kırılır”. Verilen kelimeler içinde “kırılır” bu boşluğa tam olarak uyuyor.
Sonuç: Boşluğa kırılır kelimesi gelmelidir.
Harika iş çıkardın! Bütün soruları birlikte çözdük. Anlamadığın bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin. Başarılar dilerim!