Harika bir başlangıç! Fen Bilimleri dersimizin “Çevremizdeki Sesler” bölümüne hoş geldiniz. Bu bölüm çok eğlenceli ve etrafımızda olup bitenleri daha iyi anlamamızı sağlayacak. Şimdi kitaptaki hazırlık çalışmalarını birlikte inceleyelim ve bu sorular üzerinde biraz düşünelim.
Soru 1: Her sesin bir kaynağı var mıdır? Arkadaşlarımızla tartışalım.
Sevgili çocuklar, bu çok güzel bir soru! Haydi birlikte düşünelim. Şu an bu yazıyı okurken bile etrafınızda sesler duyuyor olabilirsiniz. Belki dışarıdan geçen bir arabanın motor sesi, belki bir kuşun cıvıltısı ya da mutfaktan gelen bir tıkırtı… Peki bu sesler kendi kendine mi oluşuyor?
Elbette hayır! Duyduğumuz her sesin mutlaka bir kaynağı vardır. Ses, maddelerin titreşmesiyle oluşur. Yani bir şeyin titremesi gerekir ki ses çıksın. O sesi çıkaran şeye de ses kaynağı deriz.
Örneğin; bir kedi miyavladığında sesin kaynağı kedinin kendisidir. Bir zil çaldığında, sesin kaynağı zilin titreşen metal kısmıdır. Rüzgâr uğuldadığında, sesin kaynağı ağaç yapraklarını veya telleri titreştiren rüzgârdır.
Sonuç: Kısacası, evet! Duyabildiğimiz ya da duyamadığımız her sesin mutlaka bir kaynağı vardır. Sesler boşlukta, kendi kendilerine oluşmazlar.
Soru 2: Ses kaynağına yaklaşmak ya da kaynaktan uzaklaşmak, ses kaynağının yeri hakkında bize bilgi verir mi?
Bu da harika bir gözlem sorusu! Cevabı aslında her gün yaşadığımız bir deneyimde saklı. Gözlerinizi kapatıp bir anlığına bir arkadaşınızın size seslendiğini hayal edin. Arkadaşınızın nerede olduğunu nasıl anlarsınız?
Haydi bunu adımlar halinde düşünelim:
Adım 1
Diyelim ki uzaktan bir ambulans sesi duydunuz. Siren sesi ilk başta çok zayıf gelir, değil mi? Sesin zayıf gelmesi, ambulansın yani ses kaynağının bizden uzakta olduğunu gösterir.
Adım 2
Ambulans size doğru gelmeye başladığında siren sesi ne olur? Giderek kuvvetlenir ve şiddetlenir. Sesin şiddetinin artması, ses kaynağının bize yaklaştığını anlamamızı sağlar. Ambulans yanımızdan geçip uzaklaşmaya başladığında ise ses tekrar zayıflar.
Sonuç: Kesinlikle evet! Bir sesin şiddeti, yani bize ne kadar kuvvetli ya da zayıf geldiği, o sesin kaynağının konumu hakkında bize çok önemli ipuçları verir. Sese doğru yürüdüğümüzde ses kuvvetleniyorsa kaynağa yaklaşıyoruz, ses zayıflıyorsa kaynaktan uzaklaşıyoruz demektir. Bu sayede yönümüzü bile bulabiliriz!
Umarım bu açıklamalar, yeni konumuza başlarken size yardımcı olmuştur. Derslerimizde bu konuları çok daha güzel örneklerle ve deneylerle işleyeceğiz!