Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmeninim ve bu etkinlikleri birlikte yapmak için buradayım. Görseldeki soruları adım adım inceleyip çözelim. Emin ol, çok kolay ve eğlenceli!
1. Soru: Fasulyedeki değişimleri gözlemleyerek aşağıda verilen boşluğa kaydedelim.
Bu soru, bir fasulye tohumunu çimlendirme deneyiyle ilgili. Pamuk arasında ya da saksıda bir fasulye tohumu ektiğimizi ve onu 8 hafta boyunca gözlemlediğimizi hayal edelim. Her hafta neler görebileceğimizi birlikte yazalım.
1. hafta
Fasulye tohumunu ıslak pamuğun arasına koyduk. Tohum suyu çekerek biraz şişti. Renginde hafif bir koyulaşma olabilir.
2. hafta
Şişen tohumun kabuğu çatlamaya başladı. Ucundan minicik, beyaz bir kök çıktı.
3. hafta
Kök biraz daha uzadı ve aşağı doğru kıvrıldı. Tohumun diğer ucundan da yukarı doğru yeşil bir filiz çıkmaya başladı.
4. hafta
Filiz iyice uzadı ve toprağın (veya pamuğun) üzerine çıktı. Ucunda katlanmış halde duran iki küçük yaprak belirdi. Kökler de çoğaldı.
5. hafta
Bitkinin gövdesi uzamaya devam ediyor. İlk yapraklar tamamen açıldı ve yeşilin tonu daha da belirginleşti.
6. hafta
Artık bitkimiz daha da büyüdü. Gövdesi kalınlaştı ve yeni yapraklar çıkmaya başladı. Boyu fark edilir şekilde uzadı.
7. hafta
Bitkimiz artık genç bir fidana dönüştü. Yaprak sayısı arttı. Eğer yeterli ışık ve su alırsa çok sağlıklı görünür.
8. hafta
Bitkimiz daha da büyüyüp serpildi. Kökleri iyice yayıldı. Belki de yakında çiçek açmaya bile başlayabilir!
Sonuç
Yaptığımız bu deneyde, bir tohumun uygun şartlar (su, sıcaklık) sağlandığında canlanıp büyüdüğünü, yani bir canlı olduğunu gözlemledik. Tıpkı bizim gibi o da büyüdü ve gelişti!
2. Soru (Etkinlik): Aşağıda yakın çevremizden verilen örneklerin canlılık özelliklerini örnekteki gibi işaretleyerek belirtelim.
Bu etkinlikte bizden tabloda verilen varlıkların canlı olup olmadığını anlamamız isteniyor. Bir şeyin canlı sayılması için bazı özelliklere sahip olması gerekir: Hareket etmeli, solunum yapmalı, beslenmeli, boşaltım yapmalı, büyümeli ve çoğalmalı. Şimdi tablodaki varlıkları bu özelliklere göre tek tek inceleyelim.
Adım 1: Kedi’yi inceleyelim.
- Hareket eder mi? Evet, kediler koşar, yürür, zıplar. (✓)
- Solunum yapar mı? Evet, nefes alıp verirler. (✓)
- Beslenir mi? Evet, mama yer, su içerler. (✓)
- Boşaltım yapar mı? Evet, yediklerini sindirdikten sonra atıkları vücutlarından atarlar. (✓)
- Büyür mü? Evet, yavru bir kedi zamanla büyüyüp yetişkin bir kedi olur. (✓)
- Çoğalır mı? Evet, yavruları olur. (✓)
Sonuç: Kedi bir canlıdır.
Adım 2: Hava’yı inceleyelim.
- Hareket eder mi? Hayır, hava kendi başına hareket etmez. Rüzgar sayesinde yer değiştirir. (-)
- Solunum yapar mı? Hayır. (-)
- Beslenir mi? Hayır. (-)
- Boşaltım yapar mı? Hayır. (-)
- Büyür mü? Hayır. (-)
- Çoğalır mı? Hayır. (-)
Sonuç: Hava cansız bir varlıktır.
Adım 3: Çam ağacı’nı inceleyelim.
- Hareket eder mi? Evet, hayvanlar gibi koşmasa da yapraklarını güneşe doğru çevirir, köklerini suya doğru uzatır. Bu da bir harekettir. (✓)
- Solunum yapar mı? Evet, yaprakları aracılığıyla solunum yapar. (✓)
- Beslenir mi? Evet, kökleriyle topraktan su ve mineralleri, yapraklarıyla da güneş ışığını alarak kendi besinini yapar. (✓)
- Boşaltım yapar mı? Evet, terleme yoluyla ve yaprak dökerek boşaltım yapar. (✓)
- Büyür mü? Evet, küçücük bir fidanken kocaman bir ağaç olur. (✓)
- Çoğalır mı? Evet, kozalaklarındaki tohumlarla yeni çam ağaçları oluşur. (✓)
Sonuç: Çam ağacı bir canlıdır.
Adım 4: Toprak’ı inceleyelim.
- Hareket eder mi? Hayır, rüzgar veya su gibi dış etkilerle yer değiştirir. Kendi kendine hareket edemez. (-)
- Solunum yapar mı? Hayır. (-)
- Beslenir mi? Hayır. (-)
- Boşaltım yapar mı? Hayır. (-)
- Büyür mü? Hayır. (-)
- Çoğalır mı? Hayır. (-)
Sonuç: Toprak cansız bir varlıktır.
Adım 5: Su’yu inceleyelim.
- Hareket eder mi? Hayır, nehirde akması veya dalgalanması dış etkenler (eğim, rüzgar) sayesindedir. Kendi kendine hareket edemez. (-)
- Solunum yapar mı? Hayır. (-)
- Beslenir mi? Hayır. (-)
- Boşaltım yapar mı? Hayır. (-)
- Büyür mü? Hayır, miktarı artabilir ama bu büyüme değildir. (-)
- Çoğalır mı? Hayır. (-)
Sonuç: Su cansız bir varlıktır.
Etkinliğin Tamamlanmış Hali
İşte tüm bu adımlardan sonra tablomuzun son hali:
Özellikler / Varlıklar
Hareket eder: Kedi (✓), Hava (-), Çam ağacı (✓), Toprak (-), Su (-)
Solunum yapar: Kedi (✓), Hava (-), Çam ağacı (✓), Toprak (-), Su (-)
Beslenir: Kedi (✓), Hava (-), Çam ağacı (✓), Toprak (-), Su (-)
Boşaltım yapar: Kedi (✓), Hava (-), Çam ağacı (✓), Toprak (-), Su (-)
Büyür: Kedi (✓), Hava (-), Çam ağacı (✓), Toprak (-), Su (-)
Çoğalır: Kedi (✓), Hava (-), Çam ağacı (✓), Toprak (-), Su (-)
Umarım açıklamalarım faydalı olmuştur. Aklına takılan bir şey olursa çekinme, tekrar sorabilirsin!