Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Fen Bilimleri öğretmeniniz.
Bugün “Kuvveti Tanıyalım” ünitemizle ilgili gönderdiğin soruları birlikte çözeceğiz. Bu sorular, hareket türlerini ve kuvvetin etkilerini ne kadar iyi anladığımızı görmemize yardımcı olacak. Haydi başlayalım!
Soru 1: Salıncağa binen Bahar aşağıdaki hareketlerden hangisini yapar?
- A. Yavaşlama
- B. Dönme
- C. Sallanma
Çözüm:
Sevgili çocuklar, salıncağı gözümüzün önüne getirelim. Salıncakta oturan bir kişi ne yapar? Öne ve arkaya doğru gidip gelir, değil mi? İşte bu sürekli ileri-geri gitme hareketine biz sallanma diyoruz. Bahar yavaşlayıp hızlanabilir ama yaptığı asıl hareketin adı sallanmadır. Kendi etrafında dönmediği için dönme hareketi yapmaz.
Adım 1: Bahar’ın salıncaktaki hareketini düşünüyoruz. Salıncak öne ve arkaya doğru hareket eder.
Adım 2: Bu hareket türünün adını hatırlıyoruz. Öne-arkaya veya sağa-sola gidip gelme hareketine sallanma denir.
Adım 3: Şıklara bakıyoruz ve doğru olanı buluyoruz.
Doğru Cevap: C. Sallanma
Soru 2: Topaç çeviren bir çocuk, topaca aşağıdaki hareketlerden hangisini yaptırmıştır?
- A. Dönme
- B. Hızlanma
- C. Yavaşlama
Çözüm:
Topacı hepimiz biliriz. İpini sarıp yere bıraktığımızda kendi etrafında fırıl fırıl ne yapar? Döner! İşte bir cismin kendi etrafında yaptığı bu harekete biz dönme hareketi diyoruz. Dünyamızın kendi etrafında yaptığı hareket de bir dönme hareketidir, unutmayalım.
Adım 1: Topacın nasıl hareket ettiğini hayal ediyoruz. Topaç, kendi etrafında döner.
Adım 2: Bu hareketin adının dönme olduğunu biliyoruz.
Adım 3: Seçenekler arasından “Dönme” seçeneğini işaretliyoruz.
Doğru Cevap: A. Dönme
Soru 3: Aşağıdakilerden hangisi yavaşlama hareketidir?
- A. Balkondan düşen çamaşırın hareketi
- B. Yukarıya doğru fırlatılan taşın hareketi
- C. Ağaçtan yere düşen elmanın hareketi
Çözüm:
Bu soruda biraz düşünmemiz gerekiyor. Yer çekimi diye bir kuvvet var, değil mi? Bu kuvvet her şeyi aşağıya doğru çeker. Bu yüzden bir nesne aşağı düşerken yer çekimi sayesinde hızlanır. Ama bir nesneyi yukarı fırlattığımızda, yer çekimi onu geri çağırdığı için nesne yavaşlar, yavaşlar ve en tepede bir anlığına durup geri düşmeye başlar.
Adım 1: A ve C şıklarına bakalım. Balkondan düşen çamaşır ve ağaçtan düşen elma, ikisi de yer çekimi etkisiyle yere doğru düşer. Bu yüzden hızlanırlar. Yani bunlar hızlanma hareketidir.
Adım 2: B şıkkına bakalım. Taşı yukarı doğru fırlattığımızda, yer çekimi onu aşağıya çekmeye çalıştığı için taşın hızı gittikçe azalır. Yani taş yavaşlama hareketi yapar.
Adım 3: Bu durumda yavaşlama hareketi yapan B şıkkındaki taştır.
Doğru Cevap: B. Yukarıya doğru fırlatılan taşın hareketi
Soru 4: Aşağıdakilerden hangisi hızlanma hareketidir?
- A. Duraktan kalkan otobüsün hareketi
- B. Kırmızı ışığı gören aracın hareketi
- C. İnişe geçen uçağın hareketi
Çözüm:
Hızlanma, bir varlığın süratinin artması demektir. Yani duran bir şeyin hareket etmeye başlaması veya yavaş giden bir şeyin daha süratli gitmesi hızlanmadır.
Adım 1: Şıkları tek tek inceleyelim.
A) Duraktan kalkan otobüs: Otobüs durakta duruyordu, yani hızı sıfırdı. Kalkış yapınca hızı artmaya başlar. Bu bir hızlanma hareketidir.
B) Kırmızı ışığı gören araç: Araç kırmızı ışıkta durmak için frene basar ve yavaşlar. Bu bir yavaşlama hareketidir.
C) İnişe geçen uçak: Uçak yere inmek için hızını azaltmak zorundadır. Bu da bir yavaşlama hareketidir.
Adım 2: İncelemelerimiz sonucunda sadece A şıkkında bir hızlanma hareketi olduğunu görüyoruz.
Doğru Cevap: A. Duraktan kalkan otobüsün hareketi
Soru 5: Hangisi, kuvvetin neden olduğu bir etki değildir?
- A. Durma
- B. Erime
- C. Şekil değiştirme
Çözüm:
Sevgili çocuklar, kuvvetin cisimler üzerinde bazı etkileri olduğunu öğrenmiştik. Kuvvet; duran bir cismi hareket ettirebilir, hareket eden bir cismi durdurabilir, cismin hızını veya yönünü değiştirebilir. Ayrıca bir süngeri sıkmak gibi, cisimlerin şeklini de değiştirebilir. Peki erime nedir?
Adım 1: Kuvvetin etkilerini hatırlayalım: Hızlandırma, yavaşlatma, durdurma, yön değiştirme ve şekil değiştirme.
Adım 2: Şıklara bakalım. “Durma” (A şıkkı) ve “Şekil değiştirme” (C şıkkı) kuvvetin etkilerindendir.
Adım 3: B şıkkındaki “Erime” olayını düşünelim. Bir buzun erimesi için ona kuvvet mi uygularız, yoksa ısı mı veririz? Tabii ki ısı veririz! Erime, ısı etkisiyle gerçekleşen bir hal değişimidir, kuvvetin bir etkisi değildir.
Doğru Cevap: B. Erime
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Başarılar dilerim!