Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeniniz. Bugün elimize ulaşan bu harika görsele birlikte bakacağız ve içindeki soruları adım adım, en ince ayrıntısına kadar inceleyerek çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
***
**KONUŞALIM**
Alevilik Bektaşilikte düzenlenen semah taki hareketlerden biri de “Hakk’tan rahmet alır, halka veririz.” şeklinde yorumlanan semadan yere doğru yapılan figürdür. Bu figürde anlatılmak istenen düşünceyi arkadaşlarınızla konuşunuz.
Bu soru aslında bir tartışma sorusu, yani bir düşünce sorusu. Bizden istenen, semah gösterisinde yapılan bir hareketin anlamını anlamak ve bunu sınıfta arkadaşlarımızla konuşmak.
Adım 1: Soruyu dikkatlice okuyalım.
Adım 2: Soruda bahsedilen hareketin anlamını metinden çıkaralım. Metinde bu hareketin “Hakk’tan rahmet alır, halka veririz.” şeklinde yorumlandığı belirtiliyor.
Adım 3: Bu yorumun ne anlama geldiğini düşünelim. “Hakk’tan rahmet almak” Allah’ın yardımını, bereketini, sevgisini istemek demektir. “Halka vermek” ise bu iyilikleri, güzellikleri çevremizdeki insanlarla paylaşmak, onlara iyilikle muamele etmek anlamına gelir.
Adım 4: Bu hareketin, Alevilik Bektaşilik inancında önemli olan sevgi, birlik, paylaşma gibi değerleri temsil ettiğini düşünelim. Yani bu hareket, hem Allah’a yönelişi hem de insanlara karşı sorumluluğu ifade ediyor olabilir.
Adım 5: Bu düşünceleri arkadaşlarımızla paylaşarak tartışma ortamı oluşturalım.
Sonuç: Bu hareket, hem Allah’ın yardımını ve bereketini dilemek hem de bu iyilikleri insanlarla paylaşmak, onlara iyilik ve sevgiyle yaklaşmak gibi değerleri temsil eder. Bu da Alevilik Bektaşilikte sevgi, birlik ve paylaşma gibi önemli değerlerin bir göstergesidir.
***
**Gülbank**
Alevilik Bektaşilikte önemli ayinlerden biri de gülbanktır. Gülbank, kelime olarak gül sesi veya bülbül şakıması anlamına gelir. Terim olarak çeşitli vesilelerle yapılan dualara gülbank denir. Gülbank Allah’a (c.c) sığınma, O’na yalvarma ve O’ndan af dilemedir’. (Görsel 5.25)
Alevilik Bektaşilikte insanlar, kendi içinden geldiği gibi Allah’a (cc) yalvarırlar. Dolayısıyla gülbanklerin özel bir söyleyiş şekli yoktur. Yakarişlar, kul ile Allah (cc) arasındadır. Gülbank cümleleri kısa ve ahenkli olup ana dilde yapılmaktadır. Alevilik Bektaşilikte kişisel ve toplumsal hemen hemen her dinî konuda bir gülbank bulunur. Gülbankler başlatılacak işin hayırlı olması, insanlara sağlık ve başarı dilemek amacıyla yapılır. Toplu yapılan gülbankler ahenkle söylenir ve insanların manevi duyguları uyandırılmak istenir. Gülbanklerde insanları birleştiren, bütünleştiren bir üslup kullanılır.2
Cemevlerinde dedeler öncülüğünde yapılan gülbanklerin sözleri samimi ve içten olur. Gülbanklerde Cenab-ı Hak’tan nasihat, Hz. Muhammed’den (sav) şefaat, Hz. Ali’den (ra) inayet istenir. Alevilik Bektaşilikte duaların başında, “Bismışah”, sonunda ise “Allah, Allah” lafzı söylenmektedir. Dedenin okuduğu gülbangi dinleyenler, “Allah Allah!” diyerek duaya katılırlar. Gülbanklerin sonunda dinleyenler tarafından “Allah, Allah!” denilen bu ifadeler “Allah’ım duamızı kabul et, hakkımızda hayırlı olanı nasip et!” anlamında söylenir.3
Alevilik Bektaşilikte bir gülbank örneği olan salavat da çok önemlidir. Salavat, “Allahümme salli alâ seyyidinâ Muhammedin ve alâ âli seyyidinâ Muhammed” ifadesine denilmektedir. Bunun anlamı “Allah’ım! Efendimiz Hz. Muhammed’e ve onun Ehlibeyt’ine rahmet et!” demektir. Kur’an-ı Kerim’de de “Al-lah ve melekleri, Peygamber’e çok salavât getirirler. Ey müminler! Siz de ona salavat getirin ve tam bir teslimiyetle selam verin.”4 ayetinde geçen salavat getirmeden hareketle dua okunmakta-dır.5
Bu kısımda “Gülbank” kavramını ve Alevilik Bektaşilikteki yerini öğreniyoruz. Şimdi bu bilgilerden yola çıkarak gelebilecek olası soruları ve cevaplarını inceleyelim.
***
Bu metin içerisinde doğrudan sorulmuş bir soru bulunmuyor. Ancak, metnin içeriğinden hareketle aşağıdaki gibi sorular sorulabilir ve bu soruların cevapları metinde yer almaktadır. Ben size bu bölümdeki bilgileri kullanarak olası bir soru ve cevabını hazırladım.
**Olası Soru 1:**
Gülbank kavramının anlamı nedir ve Alevilik Bektaşilikte nasıl bir yere sahiptir? Gülbank’ın amacına yönelik hangi bilgiler metinde verilmiştir?
Çözüm:
Adım 1: Soruyu dikkatlice okuyalım ve bizden ne istendiğini anlayalım. Soru bizden gülbank kavramının anlamını, Alevilik Bektaşilikteki yerini ve amacını istiyor.
Adım 2: Metnin ilk paragrafına bakalım. Orada gülbank kelime anlamıyla “gül sesi” veya “bülbül şakıması” anlamına gelirken, terim olarak “çeşitli vesilelerle yapılan dualar” anlamına geldiği belirtiliyor. Ayrıca Allah’a (c.c) sığınma, O’na yalvarma ve O’ndan af dileme olduğunu da öğreniyoruz.
Adım 3: Metnin ikinci paragrafına geçelim. Burada gülbanklerin Alevilik Bektaşilikte insanların Allah’a (cc) kendi içlerinden geldiği gibi yalvardıkları bir şekil olduğu, yakarışların kul ile Allah (cc) arasında olduğu, cümlelerinin kısa ve ahenkli olup ana dilde yapıldığı bilgisi veriliyor.
Adım 4: Gülbanklerin amacına yönelik bilgileri metinden bulalım. Metinde “Gülbankler başlatılacak işin hayırlı olması, insanlara sağlık ve başarı dilemek amacıyla yapılır. Toplu yapılan gülbankler ahenkle söylenir ve insanların manevi duyguları uyandırılmak istenir. Gülbanklerde insanları birleştiren, bütünleştiren bir üslup kullanılır.” ifadeleri yer alıyor. Bu da gülbanklerin amacını açıkça ortaya koyuyor.
Adım 5: Metnin diğer kısımlarından da ek bilgiler çıkarabiliriz. Örneğin, cemevlerinde dedeler öncülüğünde yapıldığı, duaların başında “Bismışah”, sonunda ise “Allah, Allah” denildiği ve bu şekilde Allah’tan nasihat, Hz. Muhammed’den şefaat, Hz. Ali’den inayet istendiği belirtiliyor.
Sonuç:
Gülbank, kelime anlamıyla gül sesi veya bülbül şakıması demekken, terim olarak çeşitli vesilelerle yapılan dualar anlamına gelir. Alevilik Bektaşilikte Allah’a (c.c) sığınma, O’na yalvarma ve O’ndan af dileme şeklidir. İnsanlar bu duaları kendi içlerinden geldiği gibi, ana dilde, kısa ve ahenkli cümlelerle yaparlar. Gülbanklerin temel amacı, başlatılacak bir işin hayırlı olması, insanlara sağlık ve başarı dilemektir. Ayrıca manevi duyguları uyandırmak, insanları birleştirmek ve bütünleştirmek gibi amaçları da vardır. Duaların başında “Bismışah”, sonunda ise “Allah, Allah” denilerek Allah’tan nasihat, Hz. Muhammed’den (sav) şefaat ve Hz. Ali’den (ra) inayet istenir.
***
Umarım bu çözümlerimiz ve açıklamalarımız sizin için faydalı olmuştur. Herhangi bir sorunuz olursa çekinmeden bana sorabilirsiniz. Başarılar dilerim!