Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün din kültürü ve ahlak bilgisi dersinde karşımıza çıkan bir görseldeki bilgileri birlikte inceleyip soruları çözeceğiz. Unutmayın, her yeni bilgi öğrenmemizi sağlar ve bu bilgileri doğru anlamak çok önemli. Hazırsanız başlayalım!
BİLGİ KUTUSU
Hızır orucu konusunda belirtilen olayın ardından şu ayetler iner: “O kullar adaklarını yerine getirirler. Kötülüğü her yanı kuşatmış bir günden korkarlar. Onlar, seve seve yiyeceği yoksa da yetime ve esire yedirirler. (Yedirdikleri kimselere şöyle derler:) “Biz size sırf Allah rızası için yediriyoruz. Sizden bir karşılık ve bir teşekkür beklemiyoruz.” (İnsan suresi, 7-9. ayetler.)
(Abdülbaki Gölpınarlı, Kur’an Meali ve Açıklaması, s. 86.)
Bu kısımda bize Hızır orucu hakkında bilgi verilmiş. Hızır orucunu tutan kişilerin Allah rızası için yetimlere ve esirlere yedirdiği, bunun karşılığında da bir teşekkür beklemedikleri anlatılıyor. Kur’an-ı Kerim’deki İnsan suresinden de ayetler verilmiş. Bu bilgileri aklımızda tutalım.
KONUŞALIM
Hz. Ali (ra) ve Hz. Fatıma’nın (ra) fedakârlıkları size neler hissettirdi? Sınıfta arkadaşlarınızla konuşunuz.
Bu bir tartışma sorusu. Hz. Ali ve Hz. Fatıma’nın fedakârlıkları hakkında düşünmemiz ve bunları arkadaşlarımızla paylaşmamız isteniyor. Bu, onların Allah rızası için yaptıkları iyilikleri ve fedakârlıkları anlamamızı sağlıyor.
Muharrem Orucu
Alevilik Bektaşilikte muharrem ayı matem ayıdır. Dolayısıyla da muharrem orucuna çok önem verilmektedir. Çünkü 680 yılında Muharrem ayının sonunda Hz. Peygamber’in torunu Hz. Hüseyin (ra), ailesi ve yakın akrabalarından oluşan yetmiş kişi Kerbela’da aç ve susuz bırakıldıktan sonra şehit edildiler. Bu durum tüm Müslümanları çok üzmüştür. Alevilikte bu olay her yıl üzüntüyle anılmaktadır. Bu olayın yası olarak muharrem ayının ilk on iki günü oruç tutulur. Oruçla beraber muharrem yası da tutulur. Bundan dolayı bu ayda eğlence düzenlenmez, düğün ve nişan törenleri yapılmaz. Kurban kesip et yemek de muharrem ayında yapılmaması gerekenlerden bazılarıdır. Bu ayda az yiyip içilir, saç-sakal tıraşı olunmaz ve aynaya bakılmaz. Bu gibi davranışlarla Kerbela Olayı’na duyulan acı tazelenir ve matem tutulur.1
Bu on iki gün tutulan oruçların akşamlarında cemevlerinde bir araya gelerek günün anlamı-nı belirten konuşmalar yapılır. Hz. Peygamber ve onun Ehlibeyt’ine salavatlar getirilir. Hz. Hüseyin (ra) ve yanındakiler için mersiyeler okunur.
Muharrem ayının on üçüncü gününde Kev-ser suresinin bir tecellisi olarak Hz. İmam Zeynel Abidin’in Kerbela’da sağ kalıp Hz. Muhammed’in (sav) soyunu günümüze kadar taşıdığı için şükür kurbanları kesilir. Herkes aşure pişirerek komşu-larına aşure ikram eder. (Görsel 5.26) O günün akşamı da cemevinde bir araya gelinererek “Mu-harrem cemi” yapılır. Bu gelenek günümüzde de uygulanmaktadır.2
Görsel 5.26: Alevilik Bektaşilikte muharrem ayının 13. günü aşure dağıtılır.
Bu kısımda ise Muharrem Orucu’ndan bahsediliyor. Alevilik ve Bektaşilik inancında Muharrem ayının neden matem ayı olarak kabul edildiği, Kerbela olayının bu ayda yaşanması ve bu olayın Müslümanları nasıl etkilediği anlatılıyor. Bu ayda oruç tutulduğu, eğlence yapılmadığı, hatta saç tıraşı ve ayna bakmaktan kaçınıldığı belirtilmiş. Bu davranışların Kerbela Olayı’nın acısını tazeleme amacı taşıdığı vurgulanmış. Ayrıca, Muharrem ayının 13. gününde ise şükür kurbanları kesildiği ve aşure pişirilerek komşulara dağıtıldığı bilgisi verilmiş. Bu da o günün özel bir anlamı olduğunu gösteriyor.
Şimdi bu bilgiler ışığında karşımıza çıkabilecek olası soruları çözelim.
—
**Soru 1:** (Görselde soru metni bulunmamaktadır, ancak “BİLGİ KUTUSU”ndaki bilgilerden hareketle bir soru türetilebilir.)
**Soru Metni:** Bilgi kutusunda bahsedilen “Hızır orucu” ile ilgili olarak, orucu tutan kişilerin davranışları hakkında ne gibi bilgiler verilmiştir?
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bilgi kutusunda Hızır orucunu tutan kişilerin Allah rızası için yetimlere ve esirlere yedirmelerinden bahsediliyor. Ayette de bu durum şöyle açıklanıyor: “Onlar, seve seve yiyeceği yoksa da yetime ve esire yedirirler.” Bu cümleden anladığımız, oruç tutan kişilerin hem kendi ihtiyaçları olsa bile başkalarının ihtiyacını gözeterek onlara yardım ettikleridir. Hatta bunu yaparken “Biz size sırf Allah rızası için yediriyoruz. Sizden bir karşılık ve bir teşekkür beklemiyoruz.” diyerek sadece Allah’ın rızasını gözettiklerini belirtmişlerdir. Yani Hızır orucunda önemli olan,
- Allah rızasını gözetmek
- İhtiyaç sahiplerine yardım etmek
- Karşılık ve teşekkür beklememek
gibi davranışlardır. Bu da bizlere paylaşmanın ve fedakârlığın ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.
—
**Soru 2:** (Görselde soru metni bulunmamaktadır, ancak “KONUŞALIM” bölümündeki bilgilerden hareketle bir soru türetilebilir.)
**Soru Metni:** Hz. Ali (ra) ve Hz. Fatıma’nın (ra) fedakârlıkları hakkında ne düşünüyorsunuz? Bu fedakârlıklar sizde hangi duyguları uyandırıyor?
Çözüm:
Bu soru, bizlerin düşüncelerini ve duygularını ifade etmemizi istiyor. Hz. Ali ve Hz. Fatıma, İslam tarihinde çok önemli iki isimdir. Onların hayatları boyunca Allah rızası için yaptıkları pek çok fedakârlık vardır. Bu fedakârlıklar,
- İmanlarının gücünü
- Allah’a olan bağlılıklarını
- İnsan sevgilerini
- Topluma karşı sorumluluklarını
göstermektedir. Onların bu fedakârlıkları, bizlerde
- Hayranlık
- Saygı
- Sevgi
- Örnek alma isteği
gibi duygular uyandırabilir. Onların yaşamlarından ders çıkararak bizler de kendi hayatımızda daha fedakâr ve yardımsever olmaya çalışabiliriz.
—
**Soru 3:** (Görselde soru metni bulunmamaktadır, ancak “Muharrem Orucu” bölümündeki bilgilerden hareketle bir soru türetilebilir.)
**Soru Metni:** Alevilik ve Bektaşilik inancında Muharrem ayının matem ayı olarak kabul edilmesinin sebebi nedir? Bu ayda yapılan bazı uygulamalar nelerdir?
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, Muharrem ayının Alevilik ve Bektaşilik inancında neden matem ayı olarak kabul edildiğini metinden anlıyoruz. Bunun en önemli sebebi,
- 680 yılında Muharrem ayının sonunda Hz. Peygamber’in torunu Hz. Hüseyin’in (ra), ailesi ve yakınlarıyla birlikte Kerbela’da aç ve susuz bırakılarak şehit edilmesi olayıdır.
Bu acı olay, tüm Müslümanları derinden üzmüştür ve Alevilik-Bektaşilik geleneğinde bu ayın matemle anılmasına sebep olmuştur.
Bu ayda yapılan bazı özel uygulamalar ise şunlardır:
- Oruç tutulur: Genellikle Muharrem ayının ilk on iki günü oruç tutulur.
- Matem tutulur: Bu ayda üzüntü yaşanır ve matemle anılır.
- Eğlence yapılmaz: Düğün ve nişan gibi eğlenceli törenler yapılmaz.
- Kurban kesilmez ve et yenmez: Bu ayda kurban kesmek ve et yemekten kaçınılır.
- Saç tıraşı ve ayna bakmaktan kaçınılır: Bu tür davranışlardan uzak durularak acı tazelenir.
- Cemevlerinde özel konuşmalar yapılır: Günün anlamını belirten konuşmalar yapılır ve Ehlibeyt’e salavat getirilir.
- Mersiyeler okunur: Hz. Hüseyin (ra) ve yanındakiler için ağıtlar yakılır.
- Aşure pişirilir ve dağıtılır: Muharrem ayının 13. günü şükür kurbanları kesilir ve aşure pişirilip komşulara dağıtılır. Bu, o günün özel bir şükür vesilesi olduğunu gösterir.
Bu uygulamalar, Kerbela olayının unutulmaması ve o acının hissedilerek yaşanması amacını taşır.
—
Umarım bu açıklamalar soruları daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, dini bilgilerimizi öğrenmek ve anlamak, hem dünyamız hem de ahiretimiz için çok değerlidir. Hepinize başarılar dilerim!