7. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitabı Cevapları Erkad Yayınları Sayfa 70

Merhaba canım öğrencilerim,

Bugün sizinle Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde çok önemli bir konuyu, “Öz Denetim” konusunu konuşacağız. Görselde yer alan soruları hep birlikte adım adım inceleyip çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!

—

**Soru 1:**

Öz denetim, İslam dininin insanın kazanmasını istediği önemli ahlaki değerlerden biridir. Daha önemli bir amaca ulaşabilmek için kişinin tepkilerini, davranışlarını veya başka amaca yönelme eğilimini denetleyip kısıtlamasına denir.¹ Öz denetimin diğer bir adı da otokontrol-dür. İnsanın başkası tarafından yönlendirilmeye ihtiyaç duymadan, kendi iradesini ortaya koyarak ahlaki olmayan davranış ve tutumlardan sakınmasıdır. (Görsel 3.10)

Çözüm:

Burada öz denetimin ne olduğu anlatılıyor. Öz denetim, bizim kendi kendimizi kontrol etmemiz demek. Yani bir şeyi yapmadan önce düşünmek, doğru mu yanlış mı diye karar vermek. Tıpkı bir otobüs şoförünün direksiyonu tutması gibi, biz de kendi hayatımızın direksiyonunu ahlaki değerlere göre yönlendirmeliyiz. Bu sayede hem kendimizi hem de çevremizi olumsuzluklardan koruyabiliriz.

—

**Soru 2:**

Bütün canlılar arasında iradesi olan tek canlı insandır. İrade, bir şeyi yapıp yapmamaya karar verme gücüdür. Aslında kişi kendi aklı sayesinde neyin iyi neyin kötü olduğunu bulabilir. İradesini de ortaya koyarak iyiyi tercih edip kötüden uzak durabilir. İnsan aklı ile iradesini birleştirerek ahlaki davranışları kazanabilir. Asıl olan insanın öz denetimini güçlendire-rek ahlaki olmayan davranışlardan uzak durmasıdır.

Çözüm:

Bu paragrafta iradenin ne olduğu ve insanın iradesini nasıl kullanması gerektiği anlatılıyor. İrade, bizim seçim yapma gücümüzdür. Düşünsenize, bir elma mı yiyeceksiniz, yoksa bir paket çikolata mı? İşte bu bir irade seçimidir. İslam dinine göre, biz insanlar irademizi kullanarak iyiyi seçmeli, kötülükten kaçınmalıyız. Öz denetimimizle aklımızı birleştirip doğru yolu seçtiğimizde hem Allah’ın rızasını kazanırız hem de daha huzurlu bir hayat yaşarız.

—

**Soru 3:**

Öz denetim kazanılması gereken bir değerdir. Kişi hareketlerini kontrol altına alarak zararlı ve yanlış davra-nışlardan uzak durabilir. Güçlü iradesi olan insanlar bu ira-desini iyiye ve doğruya yönlendirebilir. Nefsine ağır gelse de iyiden yana duruş sergileyebilir.

Çözüm:

Bu kısım, öz denetimin neden önemli olduğunu açıklıyor. Öz denetim sayesinde kendimizi kontrol etmeyi öğreniriz. Mesela canımız çok tatlı istiyor ama biliyoruz ki çok tatlı yemek sağlıklı değil. İşte burada öz denetimimizi kullanarak kendimizi tutarız. Güçlü iradeye sahip olanlar, zor olsa bile iyiyi ve doğruyu seçerler. Nefsimiz bazen bizi yanlış şeylere yönlendirebilir ama irademizle ona engel olabiliriz.

—

**Soru 4:**

Öz denetimi olmayan insanlar yani iradesi zayıf kişiler kötüye yönelebilir. Nefislerinin hoşuna giden ancak zararlı tavırlar sergileyebilir. Müslümanlar, İslam dini tarafından ortaya konulan değerleri yaşamada iradelerini kullanarak yüksek ahlaklı bireyler olabilir. Allah (cc), “Kendi nefsinin mi vekil olacaksın?”² buyurarak insanın nefsinin kötü is-tek ve arzularına esir olmamasını istemiştir.

Çözüm:

Şimdi de öz denetimi olmayanların durumuna bakıyoruz. Eğer kendimizi kontrol edemezsek, nefsimizin isteklerine kolayca kapılabiliriz. Bu da bizi zararlı davranışlara sürükleyebilir. Ama biz Müslümanlar olarak, İslam’ın güzel ahlakını benimseyerek kendi irademizi güçlendirebiliriz. Allah Teâlâ da bize, kendi nefsimizin kötü isteklerine teslim olmamamız gerektiğini hatırlatıyor. Kendi kendimizi kontrol etmeliyiz.

—

**Soru 5:**

İslam dini benimsemiş bir kişi Kiramen Katibin meleklerinin farkındadır. Allah’a (cc) inananlar, her an yapıp ettiklerinin melekler tarafından kaydedildiğini bilir. Kur’an-ı Kerim’de “insan kendisinin başıboş bırakılacağını mı sanır?”³ buyrularak insanın amaçsız ve kontrolsüz olmadığı belirtilmektedir. Bu-nun yanında Allah’a (cc) inanan insan ahiret inancına da sahiptir. Bu dünyada ortaya konulan tavır ve davranışların hesabını öbür dünyada vereceğinin farkındadır. Çünkü Allah’ın (cc) her şeyi gördüğünü ve bildiğinin bilincindedir. Hiç kimsenin görmediği, tek başına olduğu yerde bile öz denetimini sağlayarak kötülük işlemekten sakınır, çalmaz, kul hakkı yemez, her türlü haksızlıktan uzak durur.

Çözüm:

Bu kısımda ise İslam dininin öz denetim konusundaki bakış açısı anlatılıyor. Biz Müslümanlar, hem Kiramen Katibin meleklerinin bizi izlediğini biliriz hem de ahirette hesaba çekileceğimizi. Bu bilinçle, Allah’ın bizi her an gördüğünü bilerek hareket ederiz. Yani kimse görmese bile kendi kendimizi kontrol ederiz. Bu da bizi dürüst, adil ve haksızlıktan uzak biri yapar. Kısacası, öz denetim sayesinde hem bu dünyada hem de ahirette huzurlu oluruz.

—

**DÜŞÜNELİM**

“Güçlü kimse, insanları güreşte yen-en değil, bilakis öfke anında kendisine hakim olandır.”

(Müslim, Birr, 107)

Yukarıdaki hadisi öz denetim açısından düşünüp değerlendiriniz.

Çözüm:

Canım öğrencilerim, bu hadis-i şerif öz denetimin ne kadar önemli olduğunu çok güzel anlatıyor. Güreşte rakibini yenen kişi fiziksel olarak güçlü olabilir. Ama asıl kahramanlık, öfkelendiğinde kendini tutabilen, öfkesine hakim olabilen kişidir. Çünkü öfke anında insan aklını yitirebilir ve istemediği şeyler yapabilir. Kendini kontrol edebilen, yani öz denetimi güçlü olan kişi, en zor durumlarda bile sakinliğini koruyarak doğruyu yapabilir. Bu da onu hem Allah katında hem de insanlar arasında değerli kılar.

—

Umarım bu açıklamalarımız sizin için faydalı olmuştur. Öz denetim, hayatımızın her alanında bize yardımcı olacak çok değerli bir ahlaki özelliktir. Hepinizin bu güzel ahlakı kazanması dileğiyle, hepinize derslerinizde başarılar dilerim!