Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün birlikte 7. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersimizin 5. Ünitesinden, “İslam Düşüncesinde Yorumlar” konusuna dair sorular çözeceğiz. Hazırsanız, ilk soruyla başlayalım!
Soru 1: İnsanların farklı kültür ve düşünce dünyalarına sahip olmaları aynı şeyleri farklı yorumlamalarına sebep olabilir. Ayrıca insanların farklı coğrafya ve dönemlerde yaşamaları da onların bir meseleye bakışlarını etkileyebilir. Bunun gibi aynı dine inanan insanların dinî anlayış ve yorumlarında da farklılıklar olabilir.
Bu metinde anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
a) İnsanlar akıllı varlıkları oldukları için doğruyu bulabilirler.
b) İnsanlar kendisinden veya çevresinden kaynaklanan durumlardan dolayı dinî farklı yorumlayabilirler.
c) Birinin bir konuda ortaya koyduğu düşünceyi başkası kabul etmeyebilir.
d) İnsanlar farklı kültür ve coğrafyalarda olsalar bile aynı fikri savunabilirler.
Çözüm:
Bu soruda bize verilen metni dikkatlice okuyup ana fikrini bulmamız isteniyor.
Adım 1: Metni okuyalım ve anahtar kelimeleri belirleyelim. Metinde “farklı kültür”, “farklı düşünce dünyaları”, “farklı coğrafya”, “farklı dönemler”, “aynı dine inanan insanlar”, “dinî anlayış ve yorumlarında farklılıklar” gibi ifadeler geçiyor.
Adım 2: Bu anahtar kelimelerden yola çıkarak metnin genel olarak ne anlatmak istediğini düşünelim. Metin, insanların neden aynı konuda bile farklı düşünebildiğini anlatıyor.
Adım 3: Şıkları inceleyelim ve metnin ana fikrine en uygun olanı seçelim.
- a) şıkkı: İnsanların akıllı olması doğruyu bulmalarını sağlar, evet ama metin daha çok farklı düşünme nedenlerine odaklanıyor.
- b) şıkkı: Bu şık, metinde geçen “insanlar kendisinden veya çevresinden kaynaklanan durumlardan dolayı dinî farklı yorumlayabilirler” ifadesiyle birebir örtüşüyor. Kültür, coğrafya, dönem gibi faktörler işte bu “çevresel durumlar” içine giriyor.
- c) şıkkı: Bu doğru olabilir ama metnin ana fikri bu değil, sadece bir sonuç olabilir.
- d) şıkkı: Metin tam tersini söylüyor, yani farklılıklardan bahsediyor.
Bu yüzden, metnin ana fikrini en iyi anlatan şık b) şıkkıdır.
Sonuç: b) İnsanlar kendisinden veya çevresinden kaynaklanan durumlardan dolayı dinî farklı yorumlayabilirler.
—
Soru 2: Hz. Muhammed (sav), inançları uğruna mallarını ve mülklerini Mekke’de bırakarak Medine’ye hicret eden muhacirler ile Medineli ensar kardeş ilan etti. Medineli Müslümanlar, Mekkeli kardeşlerinin sıkıntılarını gidermek için her türlü fedakârlığı yaptılar. Onlarla evlerini, iş yerlerini, gelirlerini paylaştılar. Tarihte eşine az rastlanan bir kardeşlik örneği sergilediler. Böylece Müslümanların kardeşliği konusunda bize örnek oldular.
Bu metinde sözü edilen sahabe tutumu alevilik bektaşilikteki hangi geleneğin ortaya çıkmasında etkili olmuştur?
a) El ele, el Hakk’a ikrarı
b) Ocak kültürü
c) İkrar ve nasip alma
d) Musahiplik
Çözüm:
Sevgili gençler, bu soruda bizden Hz. Muhammed’in (sav) ve sahabelerin Mekke’den Medine’ye hicret eden muhacirler ve ensar arasında kurduğu kardeşliği anlatan metinden yola çıkarak, Alevilik-Bektaşilikteki hangi geleneğin bu tutumdan etkilendiğini bulmamız isteniyor.
Adım 1: Metni dikkatlice okuyup, ana temayı yani “kardeşlik”, “fedakârlık”, “yardımlaşma” ve “paylaşma” duygularını ön plana çıkaran unsurları belirleyelim. Sahabelerin birbirlerine evlerini, işlerini, gelirlerini paylaştığı vurgulanıyor.
Adım 2: Şıkları inceleyerek, bu değerlerle en çok örtüşen Alevilik-Bektaşilik geleneğini bulmaya çalışalım.
- a) şıkkı: “El ele, el Hakk’a ikrarı” daha çok bir bağlılık ve söz verme anlamı taşır. Kardeşlikten ziyade bir hukuki bağdır.
- b) şıkkı: “Ocak kültürü” daha çok soy bağı, aile ve topluluk içinde manevi liderlik gibi konuları ifade eder.
- c) şıkkı: “İkrar ve nasip alma” dini kabullenme ve topluluğa katılma törenleridir.
- d) şıkkı: “Musahiplik” ise Alevilik-Bektaşilikte, iki kişinin veya ailenin birbirlerine can-ı gönülden kardeş olması, birbirlerine her konuda destek olması, yardımlaşması ve dayanışma içinde olması anlamına gelir. Metinde anlatılan muhacir ve ensar arasındaki fedakârlık, paylaşma ve karşılıksız destek olma durumu, musahiplik geleneğinin temelini oluşturur.
Dolayısıyla, metinde bahsedilen sahabe tutumu, musahiplik geleneğinin ortaya çıkmasında etkili olmuştur.
Sonuç: d) Musahiplik
—
Soru 3: Bekir, televizyonu açtığında Mescid-i Haram’da cemaat hâlinde namaz kılan Müslümanların görüntüleri yayınlanmaktaydı. Bekir bu görüntüleri izlerken namaz kılanlardan bazılarının ellerini bağladıklarını, bazılarının ellerini iki yana saldıklarını, bazılarının da daha farklı şekillerde ellerini bağladıklarını fark etti. Bekir bu durumun sebebini merak etti.
Bekir’in dikkatini çeken görüntülerdeki Müslümanlar için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
a) İslam’ı yanlış anlamış kimselerdir.
b) Farklı fıkıh mezheplerdendendir.
c) Farklı itikadi mezheplere mensuptur.
d) Farklı dinlerdendir.
Çözüm:
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu sorumuzda Bekir’in bir televizyon programında gördüğü bir manzara üzerinden bir çıkarım yapmamız isteniyor. Bekir, namaz kılan Müslümanların farklı şekillerde ellerini bağladıklarını fark ediyor ve bunun sebebini merak ediyor. Bakalım bu durumun sebebi ne olabilir?
Adım 1: Metni dikkatlice okuyalım. Metinde önemli olan nokta, aynı ibadeti (namaz) yapan Müslümanların, aynı dini (İslam) yaşamalarına rağmen, bazı uygulamalarda (ellerini bağlama şekli) farklılık göstermeleridir.
Adım 2: Şıkları inceleyerek bu farklılığın nedenini açıklayabilecek en doğru seçeneği bulalım.
- a) şıkkı: İslam’ı yanlış anlamış olsalar, bu kadar farklı şekilde değil, belki hep birlikte yanlış yaparlardı. Bu, metnin ima ettiği durumla uyuşmuyor.
- b) şıkkı: Fıkıh, ibadetlerin nasıl yapılacağını belirleyen kurallar bütünüdür. İslam’da farklı fıkıh mezhepleri vardır ve bu mezheplerin namaz gibi ibadetlerin detaylarında farklı görüşleri olabilir. Ellerini bağlama şekli de bu detaylardan biridir. Bu şık, metindeki durumu çok iyi açıklıyor.
- c) şıkkı: İtikadi mezhepler, inançla ilgili konulardaki farklılıkları ifade eder. Ellerini bağlama şekli, inançla değil, ibadetin yapılış şekliyle ilgilidir.
- d) şıkkı: Görüntülerdeki kişiler Müslüman olarak belirtiliyor, dolayısıyla farklı dinlerden olmaları mümkün değil.
Bu nedenle, Bekir’in gördüğü farklılıkların en mantıklı açıklaması, bu Müslümanların farklı fıkıh mezheplerine mensup olmalarıdır.
Sonuç: b) Farklı fıkıh mezheplerdendendir.
—
Soru 4: Ebu Mansur Matüridi inanca ait konularda ayet ve hadislerden çıkardığı görüşlerini kabul edenlerden olduğu yorum biçimi midir. Matüridilikte Allah’ın (cc) zatından ayrılmayan sıfatlarının olduğu, cennete giden müminlerin Allah’ı (cc) görecekleri gibi görüşler ileri sürülmüştür.
Buna göre Matüridilik ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi söylenebilir?
a) İtikadi mezheplerden biridir.
b) Dört büyük dinden biridir.
c) İleri sürdükleri tüm görüşler her Müslüman’ın kesinlikle inanması gereken din esaslarıdır.
d) Fıkıh mezheplerinden biridir.
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu sorumuzda Ebu Mansur Matüridi’nin görüşlerine dayanan Matüridilik hakkında bilgi verilmiş ve bu bilgiye dayanarak Matüridilik hakkında doğru olanı bulmamız isteniyor.
Adım 1: Metni dikkatlice okuyalım. Metinde “inanca ait konular”, “ayet ve hadislerden çıkardığı görüşler”, “Allah’ın (cc) zatından ayrılmayan sıfatları”, “cennete giden müminlerin Allah’ı (cc) görecekleri” gibi ifadeler geçiyor. Bu ifadeler, konunun inanç ve itikatla ilgili olduğunu gösteriyor.
Adım 2: Şıkları inceleyerek, Matüridilik’in ne olduğunu en doğru şekilde tanımlayan seçeneği bulalım.
- a) şıkkı: Metinde bahsedilen konular (inanç, Allah’ın sıfatları, ahiret görüşleri) doğrudan itikatla ilgilidir. Matüridilik de bu alanda oluşan bir yorum ve ekoldür. Dolayısıyla bu şık doğru görünüyor.
- b) şıkkı: Matüridilik bir din değil, İslam içindeki bir itikadi yaklaşımdır.
- c) şıkkı: Metinde “görüşler ileri sürülmüştür” deniyor. Bu, tüm Müslümanların kesinlikle inanması gereken zorunlu din esasları olduğu anlamına gelmez. Mezhepler farklı yorumları barındırabilir.
- d) şıkkı: Fıkıh mezhepleri, ibadetlerin ve hukuki konuların nasıl yapılacağına dair görüşleri içerir. Matüridilik ise daha çok inanç konularıyla ilgilidir.
Bu nedenlerle, Matüridilik’in itikadi mezheplerden biri olduğu söylenebilir.
Sonuç: a) İtikadi mezheplerden biridir.
Umarım bu çözümlerimiz anlaşılır olmuştur. Sormak istediğiniz bir şey olursa çekinmeden sorabilirsiniz! Başarılar dilerim!