Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizinle Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersimizin 7. sınıf kazanımlarından olan Hac ve Kurban ünitesine ait soruları çözeceğiz. Bu soruları çözerken hem konuyu daha iyi anlayacağız hem de sınavda karşınıza çıkabilecek soru tiplerine aşina olacağız. Hazırsanız başlayalım!
***
Soru 1: İlber Bey ile eşi bu yıl hacca gitmeye karar verirler. Maddi durumları iyidir. Sağlıkları da gayet iyi durumdadır. Herhangi bir özgürlük kısıtlamaları da bulunmamaktadır. Ancak tüm dünyayı etkisi altına alan salgın hastalık İlber Bey ve eşini hacca gidip gitmeme konusunda tereddüte düşürmekte-dir.
İslam’ın hac ibadeti için belirlediği ku-rallara göre İlber Bey ve eşi için aşağı-dakilerden hangisi söylenebilir?
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu soruda İlber Bey ve eşinin hacca gitme konusundaki tereddütlerinin nedenini anlamaya çalışacağız. Hac ibadetiyle ilgili kuralları hatırlayalım. Hac ibadeti farz olan bir ibadettir. Ancak farz olması için bazı şartlar vardır. Bunlardan biri de kişinin sağlığının yerinde olması ve yolculuk yapmasına engel teşkil edecek bir durumun olmamasıdır.
Şimdi şıklara bakalım:
a) Hacca gitmelerinde hiçbir engel bu-lunmamaktadır.
b) Sağlık durumları hacca gitmelerine engel teşkil etmektedir.
c) Salgın hastalık durumundan dolayı bu yıl hac kendilerine farz değildir.
d) Maddi durumları iyi olduğundan bu yıl hacca gitmeleri gerekir.
İlber Bey ve eşinin maddi ve sağlık durumları iyi. Ancak tüm dünyayı etkileyen bir salgın hastalık var. Bu durum, yolculuk yapmalarını zorlaştırabilir veya sağlıklarını riske atabilir. İslam’da kişi, kendisini tehlikeye atacak bir eylemde bulunmamalıdır. Salgın hastalık gibi durumlarda hac farizası ertelenebilir. Bu nedenle, salgın hastalık nedeniyle bu yıl hac kendilerine farz olmayabilir.
Sonuç: c) Salgın hastalık durumundan dolayı bu yıl hac kendilerine farz değildir.
***
Soru 2: Neva Öğretmen, derste öğrencilerine hac ibadetini anlatmaktadır. Ders sonunda Neva Öğretmen, öğrencilerine haccın toplumsal faydalarının neler olduğunu sormuştur.
Aşağıdaki öğrencilerden hangisinin ver-diği cevap yanlıştır?
Çözüm:
Bu soruda Neva Öğretmen’in öğrencilerine sorduğu hac ibadetinin toplumsal faydaları sorusuna verilen cevaplardan hangisinin yanlış olduğunu bulacağız. Hac, sadece bireysel bir ibadet değil, aynı zamanda toplumsal faydaları da olan bir ibadettir. Hac sayesinde Müslümanlar bir araya gelir, tanışır, kaynaşır ve aralarındaki kardeşlik bağları güçlenir. Ayrıca hac, Müslümanlar arasında birliğin ve beraberliğin pekişmesine de katkı sağlar.
Şimdi öğrencilerin cevaplarına bakalım:
a) Ali: Hac ibadeti insanlara herkesin eşit olduğu bilincini kazandırır.
b) Atıf: Bu ibadet sayesinde Müslüman-lar arasında kardeşlik bilinci oluşur.
c) Defne: Hac ibadeti Müslümanlar ara-sında iletişimin artmasını sağlar.
d) Melek: Bu ibadet insana Allah’ın (cc) rızasını kazandırır.
Ali’nin cevabı doğrudur. Hac sırasında insanlar aynı ihramı giyer ve aynı ibadetleri yaparlar. Bu da herkesin eşit olduğu bilincini güçlendirir.
Atıf’ın cevabı da doğrudur. Farklı coğrafyalardan gelen Müslümanlar tanışıp kaynaşarak kardeşlik bağlarını güçlendirirler.
Defne’nin cevabı da doğrudur. Hac, farklı kültürlerden gelen insanları bir araya getirerek iletişim köprüleri kurar.
Melek’in cevabı ise bireysel bir faydadır. Hac ibadetinin en önemli sonuçlarından biri Allah’ın rızasını kazanmaktır. Ancak soru toplumsal faydaları sormaktadır. Bu nedenle Melek’in cevabı soruda istenen toplumsal faydalardan biri değildir.
Sonuç: d) Melek: Bu ibadet insana Allah’ın (cc) rızasını kazandırır.
***
Soru 3: Kurban, insanları Allah’a (cc) yaklaştıran bir ibadettir. Kurban kesen insan, malını ve varlığını Allah (cc) için feda etmeye hazır olduğunu ifade etmiş olur. Rabb’in rızası-nı gözeterek bu ibadeti yerine getirir. Yüce Allah da emrine uyup kurban kesen kişiyi sever, ondan razı olur. Böylece kurban, insanı Allah’a (cc) yaklaştırır. Kurbanda aslolanan et değil, insanın Allah (cc) rızası için bu ibadeti yapması olduğu Kur’an’da belirtilmiştir.
Bu metin ile aşağıdaki ayetlerden han-gisi ilişkilendirilebilir?
Çözüm:
Bu soruda bize verilen metinle en uyumlu olan ayeti bulmamız isteniyor. Metin, kurban ibadetinin Allah’ın (cc) rızasını kazanmak için yapılması gerektiğini ve asıl amacın et olmadığını vurguluyor. Yani kurban ibadetinde niyetin ve Allah’a (cc) yakınlaşma amacının önemli olduğunu anlatıyor.
Şimdi ayetlere ve anlamlarına bakalım:
a) “Onların ne etleri ne de kanları Allah’a ulaşır; fakat ona sadece sizin takvanız ulaşır…” (Hac suresi, 37. ayet.)
Bu ayet, kurban ibadetinde etin veya kanın Allah’a ulaşmadığını, ancak kişinin takvasının, yani Allah’a karşı hassasiyetinin ve niyetinin önemli olduğunu belirtiyor. Bu, metinle çok uyumlu.
b) “Allah, rahmetinden ötürü geceyi için-de dinlenesiniz; gündüzü de lütfundan isteyesiniz ve şükredesiniz diye sizin için yarattı.” (Kazas suresi, 73. ayet.)
Bu ayet, Allah’ın (cc) yarattığı nimetlerden ve gece ile gündüzün faydalarından bahsediyor. Kurban ibadetiyle doğrudan bir ilgisi yok.
c) “O, gaybı da, görülen âlemi de bilen-dir. Çok büyüktür, çok yücedir.” (Rad suresi, 9. ayet.)
Bu ayet, Allah’ın (cc) ilmini ve yüceliğini anlatıyor. Kurban ibadetinin amacı ile doğrudan bir bağlantısı yok.
d) “Rablerinin inkâr edenlerin durumu şu-dur: Onların işleri, fırtınalı bir günde rüzgârın şiddetle savurduğu küle ben-zer. (Dünyada) kazandıkları hiçbir şey-in (ahirette) yarasını görmezler…” (İb-rahim suresi, 18. ayet.)
Bu ayet, Allah’ı (cc) inkâr edenlerin durumunu anlatıyor. Kurban ibadetiyle bir alakası yok.
Gördüğümüz gibi, A şıkkındaki ayet, metinde anlatılan kurban ibadetinin amacını ve asıl önemli olanın takva (Allah’a karşı hassasiyet ve niyet) olduğunu en güzel şekilde ifade ediyor.
Sonuç: a) “Onların ne etleri ne de kanları Allah’a ulaşır; fakat ona sadece sizin takvanız ulaşır…” (Hac suresi, 37. ayet.)
***
Soru 4: “Kim Allah için hacceder ve Allah’a karşı gelmekten sakınırsa annesinden doğduğu günkü gibi günahlarından arınmış bir şekil-de hacdan döner.” (Buhari, Hac, 4)
Bu hadiste haccın hangi yönü vurgulan-maktadır?
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu soruda bize verilen hadis-i şerifte hac ibadetinin hangi özelliğinin öne çıkarıldığını bulacağız. Hadis-i şerif, Allah için hac yapan ve O’na karşı gelmekten sakınan kişinin, annesinden doğduğu günkü gibi günahlarından arınmış olacağını söylüyor. Bu, hac ibadetinin manevi temizleyici gücünü ifade ediyor.
Şimdi seçeneklere bakalım:
a) Kişiye farklı kültürleri tanıma imkânı sağlaması
b) Günahlardan kurtulmak için bir vesile olması
c) İnsanlar arası ilişkileri olumlu yönde etkilemesi
d) İnsanlara eşitlik bilincini kazandırması
Hadis-i şerifte açıkça belirtildiği gibi, hac yapan kişinin günahlarından arınması vurgulanıyor. Bu da hac ibadetinin günahlardan kurtulmak için bir vesile olduğunu gösteriyor. Diğer şıklar da haccın toplumsal faydalarından bazıları olsa da, bu hadis-i şerifte özellikle vurgulanan yönü manevi temizlik ve günahlardan arınma meselesidir.
Sonuç: b) Günahlardan kurtulmak için bir vesile olması
Umarım bu açıklamalar soruları daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, her sorunun bir mantığı vardır ve ayetleri, hadisleri ve temel dini bilgileri iyi öğrenirsek bu soruları kolayca çözebiliriz. Başarılar dilerim!