Merhaba canım öğrencim! Ben senin Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeninim. Bugün seninle bu görseldeki soruları adım adım çözeceğiz. Hiç merak etme, her şeyi en ince ayrıntısına kadar anlatacağım. Hazırsan başlayalım!
—
**1. Soru:**
Kurban Bayramı dışında da kesilen kurban çeşitleri bulunmaktadır. Kültürümüzde farklı kurban kesme örnekleri vardır. Adak ve akika kurbanları bunlara örnek verilebilir. Kişi, bir isteğinin gerçekleşmesi durumunda kurban keseceğine söz verir. O isteği gerçekleştiğinde Allah’a (cc) verdiği sözü yerine getirmek için kurban keser. Bu kesilen kurbana **adak kurbanı** denir. Adak kurbanına ne de denir. Adakta bulunan kişi ve adakta bulunmak kişiler, adak kurbanının etinden yiyemezler.¹ Kurban adayan kişinin kurban kesmesi vaciptir. Diğer bir kurban çeşidi de akika kurbanıdır. Akika kurbanı, bir ailenin çocuğu doğduğunda Allah’a (cc) şükür mahiyetinde kesilir. Maddi durumu iyi olan Müslümanlar isterlerse akika kurbanı kesebilirler. Kesilen kurbanın etini aile fertleri de yiyebilir. Akika kurbanı kesmek sünnettir. Hz. Peygamber, torunu Hz. Hasan (ra) dünyaya geldiğinde bir kurban kesmiştir. Bunu ümmetine de tavsiye etmiştir.²
**Çözüm:**
Bu soru metninde bize adak kurbanı hakkında bilgi veriliyor. Metnin sonunda “Bu kesilen kurbana **adak kurbanı** denir.” cümlesinden sonra “Adak kurbanına ne de denir.” diye bir soru sorulmuş. Metne dikkatli bakarsak, “Adak kurbanına **nezir** de denir.” şeklinde bir ifade görüyoruz.
* **Adım 1:** Soruyu dikkatlice okuyalım ve metinde hangi bilgi istendiğini anlayalım. Soru, adak kurbanının diğer adını soruyor.
* **Adım 2:** Metni tarayarak “adak kurbanı” ile ilgili ifadeleri bulalım.
* **Adım 3:** Metnin içinde “Adak kurbanına **nezir** de denir.” cümlesini bulduk. Bu cümle, sorumuzun cevabını veriyor.
**Sonuç:**
Adak kurbanına **nezir** denir.
—
**2. Soru:**
**BİLGİ KUTUSU**
Hz. Peygamber “Bugün ilk işimiz (bayram) namazı kılmak, sonra dönüp kurban kesmektir. Kim böyle yaparsa bizim sünnetimize uymuş olur.” buyurarak kurban kesiminde acele edilmesini öğütlemiştir.
(Buhari, İdeyn, 2)
**Çözüm:**
Bu soru, bir bilgi kutusunda yer alan bir hadis-i şerifi okumamızı ve bu hadisten ne gibi bir sonuç çıkarabileceğimizi anlamamızı istiyor. Hadis-i şerif, bayram namazından sonra kurban kesmenin önemini vurguluyor ve bu şekilde yapanların sünnete uymuş olacağını belirtiyor.
* **Adım 1:** Bilgi kutusundaki hadis-i şerifi dikkatlice okuyalım.
* **Adım 2:** Hadis-i şerifte geçen anahtar kelimelere odaklanalım. Burada “namazı kılmak”, “kurban kesmek” ve “sünnetimize uymuş olur” ifadeleri önemli.
* **Adım 3:** Hadis bize ne anlatıyor? Bayram günü namaz kılındıktan hemen sonra kurban kesilmesinin tavsiye edildiğini ve bunun peygamberimizin sünneti olduğunu söylüyor. Bu da bize kurban kesiminde acele etmemiz gerektiğini gösteriyor.
**Sonuç:**
Hz. Peygamber, bayram namazından sonra kurban kesmeyi öğütlemiştir ve bu şekilde yapanların kendi sünnetine uymuş olacağını belirtmiştir. Bu da bize kurban kesiminde acele etmemiz gerektiğini gösterir.
—
**3. Soru:**
Alevilik Bektaşilikte de Kurban Bayramı başta olmak üzere, yılın belli mevsimlerinde çeşitli nedenlerle kurban tığlanır. Ziyaret yerlerine giderken tığlanan kurban adak kurbanı denir. Mu-harrem ayında tığlanan kurbanlara şükür kurbanı denir. Ölen kişinin affı için tığlanan kurban dâr kurbanı denir. Yol kardeşliği (musahiplik) sözü verilirken kesilen kurbana musahiplik kurbanı denir. Kurbanların eti, ihtiyaç sahiplerine, akraba ve komşulara dağıtılır. Cemlerde tığlanan kurbanların etleri dualandıktan sonra “rıza lokması” olarak dağıtılır. Kurban tığlanırken Kurban tıglama (kesme) duası yapılır: “Bismillâhi Allahu ekber, tekbir Allahu ekber, tekbir Allahu ekber, kurban-ı Halîl, tığ-ı Cebrail, itaat-ı İsmail Bismillâhi Allahu ekber, lâ ilâhe illallâhu vallahu ekber, Allahu ekber ve lillâhi’l-hamd.” Kurban kesildikten sonra şöyle dua edilir: “Kurbanlarınız kabul, muratlarınız hasıl ola. Dergâh-ı izzetine yazılmış ola. Dildeki dileklerinize, gönldeki muratlarınıza vasıl ola. Kurbanlarınız kazaya kalkan, belaya bekçi ola. Duası bizden, kabulü de Allah’tan ola. Gerçeğe Hû…” (Hüseyin Dedekargınoğlu, Cem, s.166.)
**Çözüm:**
Bu uzun metin bize Alevilik Bektaşilikteki kurban çeşitleri ve kesim şekilleri hakkında bilgi veriyor. Metnin sonunda ise kurban kesilirken okunan dua ve kesildikten sonra edilen dua yer alıyor. Soruda bu duanın içeriği soruluyor.
* **Adım 1:** Metni dikkatlice okuyarak Alevilik Bektaşilikteki kurban çeşitlerini ve kesim yerlerini anlayalım.
* **Adım 2:** Metnin sonundaki “Kurban tığlanırken Kurban tıglama (kesme) duası yapılır:” kısmından sonra gelen duayı bulalım.
* **Adım 3:** Metnin sonundaki “Kurban kesildikten sonra şöyle dua edilir:” kısmından sonra gelen duayı da bulalım.
**Sonuç:**
Metinde kurban kesilirken okunan dua şöyledir: “Bismillâhi Allahu ekber, tekbir Allahu ekber, tekbir Allahu ekber, kurban-ı Halîl, tığ-ı Cebrail, itaat-ı İsmail Bismillâhi Allahu ekber, lâ ilâhe illallâhu vallahu ekber, Allahu ekber ve lillâhi’l-hamd.”
Kurban kesildikten sonra edilen dua ise şöyledir: “Kurbanlarınız kabul, muratlarınız hasıl ola. Dergâh-ı izzetine yazılmış ola. Dildeki dileklerinize, gönldeki muratlarınıza vasıl ola. Kurbanlarınız kazaya kalkan, belaya bekçi ola. Duası bizden, kabulü de Allah’tan ola. Gerçeğe Hû…”
—
**4. Soru:**
BULALIM
Hac ve kurban ile ilgili verilen kavramları, aşağıdaki tabloda bulup üzerlerini çiziniz.
HAC, UMRE, VAKFE, TAVAF, İHRAM, KURBAN, TIĞLAMA, ZEMZEM, ARAFAT, AKİKA
| Z | E | M | Z | E | M | V | H | S | İ | A | U | M | H | B |
|—|—|—|—|—|—|—|—|—|—|—|—|—|—|—|
| K | T | A | V | A | F | L | A | P | O | H | M | T | K | C |
| T | İ | Ğ | L | A | M | A | C | K | K | U | R | B | A | N |
| Z | M | A | R | A | F | A | T | Ş | F | P | E | A | K | L |
| A | K | İ | K | A | C | T | S | K | N | E | Z | R | M | İ |
**Çözüm:**
Bu soru, bize verilen tabloda Hac ve kurban ile ilgili bazı kelimeleri bulmamızı istiyor. Bu kelimeler satır veya sütun halinde gizlenmiş olabilir. Bulduğumuz kelimelerin üzerini çizeceğiz.
* **Adım 1:** Tablonun üstünde verilen kelime listesini dikkatlice okuyalım: HAC, UMRE, VAKFE, TAVAF, İHRAM, KURBAN, TIĞLAMA, ZEMZEM, ARAFAT, AKİKA.
* **Adım 2:** Tabloyu satır satır tarayarak bu kelimeleri aramaya başlayalım.
* **1. Satır:** ZEMZEM kelimesini buldum.
* **2. Satır:** TAVAF kelimesini buldum.
* **3. Satır:** KURBAN ve TIĞLAMA kelimelerini buldum.
* **4. Satır:** ARAFAT kelimesini buldum.
* **5. Satır:** AKİKA kelimesini buldum.
* **Adım 3:** Şimdi de sütunları kontrol edelim ve kalan kelimeleri bulalım.
* **1. Sütun:** HAC kelimesini buldum.
* **2. Sütun:** UMRE kelimesini buldum.
* **4. Sütun:** VAKFE kelimesini buldum.
* **10. Sütun:** İHRAM kelimesini buldum.
* **Adım 4:** Bulduğumuz tüm kelimelerin üzerini çizelim. (Bu adımda görselde çizim yapamayız ama siz defterinizde yapabilirsiniz.)
**Sonuç:**
Tabloda bulduğumuz ve üzerlerini çizmemiz gereken kelimeler şunlardır:
* HAC
* UMRE
* VAKFE
* TAVAF
* İHRAM
* KURBAN
* TIĞLAMA
* ZEMZEM
* ARAFAT
* AKİKA
Umarım her şeyi anlaşılır bir şekilde anlatabilmişimdir. Eğer aklına takılan bir yer olursa çekinmeden sorabilirsin. Başka sorularda görüşmek üzere!