Harika bir çalışma sayfası! Merhaba sevgili öğrencim, ben Sosyal Bilgiler öğretmenin. Gel şimdi Sadi Öğretmen’in anlattıklarına göre bu soruları birlikte, adım adım ve anlayarak çözelim.
3. Soru: Merhaba arkadaşlar, eskiden ilimiz bu kadar kalabalık ve büyük değildi. Bundan yıllar önce ilimizde çay üretilmeye başlandı. Daha önce ekip biçemediğimiz yamaçlar çay tarlalarına dönüştü ve çayın işlenmesi için büyük fabrikalar kuruldu. Fabrikaların enerji ihtiyacını karşılamak için akarsularımıza barajlar yapıldı. Çay tarımında ve fabrikalarında iş gücüne ihtiyaç duyuldu ve bu sebeple ilimize başka illerden göç edenler oldu. İlimizin nüfusu, ilimizdeki konut sayısı hızla arttı ve yerleşim alanı genişledi. Artan ihtiyaçları karşılamak için okullar, hastaneler ve alışveriş merkezleri yapıldı.
a) Sadi Öğretmen’in yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevrenin değişimine neden olan unsurlar nelerdir?
Bu soruda bizden değişimin başlangıç noktasını, yani her şeyi başlatan sebebi bulmamız isteniyor. Metni dikkatlice okuduğumuzda, tüm bu olaylar zincirinin bir şeyle başladığını görüyoruz.
Çözüm:
Sadi Öğretmen’in yaşadığı ildeki doğal ve beşerî çevrenin değişimine neden olan temel unsur, ilde çay üretiminin başlamasıdır. Çay üretimi, bir domino taşı gibi diğer bütün değişimleri tetiklemiştir.
b) Sadi Öğretmen’in yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevrenin değişiminden etkilenen unsurlar nelerdir?
Bu soruda ise çay üretimi başladıktan sonra nelerin değiştiği ve bu durumdan nelerin etkilendiği soruluyor. Haydi metinden bunları bulalım. Unutma, doğal unsurlar insan eliyle yapılmamış (dağ, nehir gibi), beşerî unsurlar ise insan eliyle yapılmış (bina, fabrika gibi) şeylerdir.
Çözüm:
Değişimden etkilenen unsurlar şunlardır:
- Doğal Çevrede Etkilenenler: Daha önce boş olan yamaçlar çay tarlalarına dönüştürülmüş ve fabrikaların enerjisi için akarsulara barajlar yapılmıştır.
- Beşerî Çevrede Etkilenenler: İnsanların yaşam alanı etkilenmiştir. Nüfus ve konut sayısı artmış, yerleşim alanı genişlemiştir.
c) Sadi Öğretmen’in yaşadığı ilde doğal ve beşerî çevrede meydana gelen değişimin etkileri nelerdir?
Bu soruda bizden değişimin sonuçlarını, yani tüm bu olaylar sonucunda ortaya çıkan yeni durumları listelememiz isteniyor.
Çözüm:
Meydana gelen değişimin etkileri (sonuçları) şunlardır:
- Çayı işlemek için büyük fabrikalar kurulmuştur.
- Fabrikalara enerji sağlamak için barajlar yapılmıştır.
- Yeni iş imkanları doğduğu için başka illerden ile göç yaşanmıştır.
- İlin nüfusu ve konut sayısı artmıştır.
- Şehrin yerleşim alanı büyümüştür.
- Artan nüfusun ihtiyaçlarını karşılamak için yeni okullar, hastaneler ve alışveriş merkezleri yapılmıştır.
4. Aşağıdakilerden hangisi Sadi Öğretmen’in yaşadığı ildeki doğal ve beşerî çevrede meydana gelen değişimin sonuçlarından biridir?
Bu soruda, yukarıdaki metinde anlatılan değişimin sonuçlarından birini şıklarda bulmamız gerekiyor. Şıkları tek tek inceleyelim.
Adım 1: Şıkları metne göre kontrol edelim.
A) İşsiz insan sayısı artmıştır.
Metinde “Çay tarımında ve fabrikalarında iş gücüne ihtiyaç duyuldu” diyor. Bu, yeni iş alanlarının açıldığı ve işsizliğin azaldığı anlamına gelir. Yani bu şık yanlıştır.
B) Artan nüfus il geneline dengeli dağılmıştır.
Metinde nüfusun arttığı söyleniyor ama bu nüfusun ilin her yerine “dengeli” bir şekilde dağıldığına dair bir bilgi yok. Bu yüzden bu şık hakkında yorum yapamayız, yani doğru kabul edemeyiz.
C) İlin yüz ölçümünde genişleme yaşanmıştır.
Metinde “yerleşim alanı genişledi” deniyor. Bu, insanların ev yaptığı, yaşadığı alanların genişlemesi demektir. İlin siyasi sınırları yani yüz ölçümü değişmez ama şehrin kapladığı alan büyür. Bu şık metinle uyumlu ve doğru olabilir.
D) Şehrin sosyal yapısı değişime uğramıştır.
Metinde “ilimize başka illerden göç edenler oldu” ifadesi var. Bir yere başka kültürlerden, başka şehirlerden insanların gelmesi, nüfusun hızla artması, yeni okulların ve hastanelerin yapılması o şehrin sosyal yapısının (insan ilişkileri, yaşam tarzı, demografik yapı) tamamen değiştiğini gösterir. Bu, metinde anlatılan en önemli sonuçlardan biridir.
Adım 2: En doğru cevabı seçelim.
Hem C hem de D şıkkı metne göre doğru gibi görünebilir. Ancak “şehrin sosyal yapısının değişmesi”, dışarıdan göç alınmasını, nüfusun artmasını ve yerleşim alanının genişlemesini de içine alan daha kapsamlı ve kesin bir sonuçtur. Göç, bir yerin sosyal yapısını doğrudan değiştiren en önemli olaylardan biridir. Bu nedenle en doğru ve en kapsamlı cevap D şıkkıdır.
Sonuç:
Doğru cevap D) Şehrin sosyal yapısı değişime uğramıştır.