Merhaba sevgili öğrencim, gönderdiğin görseldeki Sosyal Bilgiler/Fen Bilimleri konusuna ait soruları birlikte inceleyelim ve boşlukları dolduralım. Bu tür sorular, bir olayın nedenlerini (risk) ve sonuçlarını (afet) anlamamıza yardımcı olur. Hadi başlayalım!
Görseldeki ilk örnek olan Deprem konusu zaten çözülmüş. Orada Risk olarak deprem tehlikesi olan yerlere dayanıksız binalar yapmak gibi davranışlar, Afet olarak ise bu binaların yıkılması ve can kayıpları gibi sonuçlar gösterilmiş. Şimdi biz de bu mantıkla diğerlerini çözeceğiz.
Soru 1: Erozyon
Erozyon, toprağın üst tarafındaki verimli kısmın su ve rüzgâr etkisiyle taşındığı bir afettir (Görsel 2.27). Erozyonun şiddetini artıran en önemli etken toprağı koruyan bitki örtüsünün yok edilmesidir. Bu bakımdan bitki örtüsünün cılız olduğu yerlerde erozyon riski yüksektir.
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu metinde erozyonun en büyük sebebinin ne olduğu bize ipucu olarak verilmiş. Metinde “toprağı koruyan bitki örtüsünün yok edilmesi” diyor. Bu, bizim için en büyük risk faktörüdür. Bunun sonucunda ne olur? Verimli topraklarımızı kaybederiz.
Risk:
Bitki örtüsünü ve ormanları yok etmek, ağaçları kesmek, tarlaları nadasa bırakmak (boş bırakmak) veya yanlış sürmek.
Afet:
Verimli tarım topraklarının rüzgâr ve su ile taşınarak kaybolması, toprağın çoraklaşması, tarımsal üretimin düşmesi ve barajların toprakla dolarak ömrünün kısalması.
Soru 2: Orman Yangını
Orman yangını, doğal ya da insani sebeplerle ortaya çıkarak ağaçların ve bitki örtüsünün kısmen veya tamamen yanmasıdır (Görsel 2.28). Ülkemizde yaz aylarının çok sıcak geçtiği yerlerde orman yangınlarının görülme ihtimali yüksektir.
Çözüm:
Burada da orman yangınlarına nelerin sebep olabileceğini düşünmemiz gerekiyor. Metinde “insani sebepler” diyor. İnsanların yaptığı hangi hatalar orman yangını riskini artırır? Yangın çıkınca ne gibi kötü sonuçlar ortaya çıkar? İşte cevaplarımız:
Risk:
Ormanlık alanlara cam şişe ve kırıkları atmak, söndürülmemiş sigara izmariti veya kibrit atmak, piknik sonrası yakılan ateşi tam olarak söndürmeden bırakmak, anız yakmak (tarladaki ekin artıklarını yakmak).
Afet:
Ormanların ve o ormanda yaşayan binlerce canlının (hayvanların, bitkilerin) yok olması, havanın kirlenmesi, toprağın korumasız kalarak erozyon ve sel tehlikesinin artması.
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Unutma, doğa olaylarının afete dönüşmesinde genellikle biz insanların hataları ve ihmalleri büyük rol oynar. Bu yüzden her zaman bilinçli ve dikkatli olmalıyız. Başarılar dilerim!