Merhaba sevgili öğrencim, gönderdiğin görseldeki sosyal bilgiler sorularını senin için bir öğretmen gözüyle inceledim. Gel şimdi bu soruları birlikte adım adım, kolayca anlayacağın bir dille çözelim.
1. Soru: Ali, yaşadığı ilde bulunan bazı doğal varlık ve tarihî eserlerin fotoğraflarını çekmiştir. Bu fotoğraflardaki doğal varlık ve tarihî eserlerin UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alması için gerekli kurumlara başvuru yapmak istemektedir.
Doğal varlık veya tarihî eserlerin UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınma koşullarından bazıları şunlardır:
- İnsanlık tarihinde önemli bir aşamayı veya aşamaları gösteren bir yapı tipi olmalıdır.
- Yaşayan ya da ortadan yok olmuş bir kültürel geleneğe veya bir medeniyete yönelik tanıklık üstlenmelidir.
- Bir zaman zarfı içinde veya dünyanın bir kültürel alanında, mimarlık veya teknoloji, anıtsal sanatlar, şehir planlama alanlarındaki gelişmeler ile ilgili insani değerler arasında önemli bir alışverişi sergilemelidir.
Buna göre Ali’nin çektiği fotoğraflardan hangisi yukarıda verilen UNESCO’nun Dünya Mirası Listesi’ne alınma koşullarını sağlamaktadır?
Çözüm:
Bu soruyu çözebilmek için bize verilen UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınma şartlarını dikkatlice okumalı ve şıklardaki görsellerle karşılaştırmalıyız. Haydi başlayalım!
Adım 1: Koşulları Anlayalım
UNESCO’nun bizden istediği şey neymiş bir bakalım:
- İnsanlık tarihi için önemli bir yapı olmalı.
- Eski bir kültürü veya medeniyeti yansıtmalı.
- Mimari, sanat veya teknoloji alanında bir değeri olmalı.
Kısacası, UNESCO bu listede geçmişten günümüze kalan, insanlığın ortak mirası sayılan tarihî ve kültürel değeri olan yapıları görmek istiyor.
Adım 2: Şıkları İnceleyelim
- A) Bu fotoğrafta tarihî bir minare ve eski yapılar görüyoruz. Bu yapılar, geçmişte yaşamış bir medeniyetin (örneğin Selçukluların) mimarisini, sanatını ve kültürünü yansıtıyor. Yani tam da UNESCO’nun aradığı şartlara uyuyor!
- B) Bu fotoğrafta modern bir akvaryum var. Çok güzel ve eğlenceli bir yer olabilir ama insanlık tarihi, eski bir medeniyet veya kültürel bir gelenekle doğrudan bir ilgisi yok. Bu yüzden bu şıkkı eleyebiliriz.
- C) Burada harika bir kanyon, yani doğal bir güzellik görüyoruz. UNESCO listesinde doğal güzellikler de var ancak soruda bize verilen koşullar daha çok insan eliyle yapılmış kültürel ve tarihî eserlere odaklanmış. Bu yüzden bu şık da verilen koşullara tam uymuyor.
- D) Bu fotoğrafta ise modern bir alışveriş merkezi (AVM) bulunuyor. Tıpkı akvaryum gibi, günümüz yapılarıdır ve tarihî bir değer taşımazlar. Bu şıkkı da eliyoruz.
Adım 3: Sonuca Ulaşalım
Tüm şıkları incelediğimizde, verilen UNESCO koşullarını en iyi karşılayan fotoğrafın A şıkkındaki tarihî yapılar olduğunu görüyoruz. Çünkü bu yapılar hem insanlık tarihinde önemli bir dönemi temsil ediyor hem de geçmiş bir medeniyetin mimari ve kültürel bir mirası.
Sonuç: A
2. Soru: Asurlular ve İyonyalıların ortak mirasa katkılarını yazınız.
Çözüm:
Bu soruyu cevaplamak için her iki medeniyetin de özelliklerini hatırlamamız ve aralarındaki ortak noktayı bulmamız gerekiyor. Metinlerde bize verilen ipuçlarını kullanalım.
Adım 1: Medeniyetlerin Katkılarını Belirleyelim
- Asurlular:
- Anadolu’da ticaret merkezleri kurmuşlar.
- Anadolu’ya çivi yazısını getirmişler.
- Tarihteki ilk kütüphaneyi kurmuşlar.
- İyonyalılar:
- Deniz kıyılarında ticaret merkezleri kurmuşlar.
- Özgür düşünceyi geliştirmişler.
- Tıp, matematik, tarih gibi alanlarda önemli bilim insanları yetiştirmişler.
Adım 2: Ortak Noktayı Bulalım
Şimdi iki listeyi karşılaştıralım. Hangi kelime veya kavram her ikisinde de geçiyor? Dikkatli bakarsan, her iki medeniyetin de “ticaret merkezleri” kurduğunu göreceksin. Bu, onların en belirgin ortak özelliğidir. Ticaret sayesinde farklı kültürlerle etkileşime girmişler ve zenginleşmişlerdir.
Ayrıca, daha geniş bir açıdan bakarsak her ikisinin de bilginin ve kültürün gelişimine katkı sağladığını söyleyebiliriz. Asurlular yazıyı ve kütüphaneyi getirerek bilginin korunmasını ve yayılmasını sağlarken; İyonyalılar bilim ve felsefe ile yeni bilgilerin üretilmesini sağlamışlardır.
Adım 3: Cevabımızı Yazalım
Asurlular ve İyonyalıların ortak mirasa en önemli katkıları şunlardır:
Her iki medeniyet de Anadolu’da ve deniz kıyılarında ticaret merkezleri kurarak ekonomik hayata büyük katkı sağlamışlardır. Ticaret, farklı kültürlerin birbirini tanımasını ve etkileşimini artırmıştır. Ayrıca her ikisi de kendi yollarıyla bilginin ve kültürün gelişimine öncülük etmiştir. Asurlular yazıyı Anadolu’ya getirip ilk kütüphaneyi kurarken, İyonyalılar bilim, felsefe ve sanatta önemli ilerlemeler kaydetmişlerdir.