Harika bir etkinlik! Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Sosyal Bilgiler öğretmeniniz. Gelin, Anadolu’nun ilk yerleşim yerlerine doğru keyifli bir yolculuğa çıkalım ve bu soruları hep birlikte, adım adım çözelim. Unutmayın, önemli olan doğru cevabı bulurken konuyu da güzelce öğrenmek!
• Tarih boyunca türlü nedenlerle yıkılan yerleşme bölgelerinde yıkıntıların üst üste birikmesiyle oluşan yapay tepedir.
Çözüm:
Adım 1: Soruyu dikkatlice okuyalım. Bize, eski zamanlarda kurulan köylerin veya şehirlerin savaşlar, depremler gibi nedenlerle yıkıldıktan sonra kalıntılarının üst üste birikerek oluşturduğu insan yapımı tepeleri soruyor.
Adım 2: Yukarıdaki numaralı kavramlara göz atalım. Bu tanıma tam olarak uyan kavram hangisi? Tarih derslerimizden de hatırlayacağınız gibi, bu tür yapay tepelere biz Höyük diyoruz. Örneğin, Çatalhöyük adındaki “höyük” kelimesi buradan gelir.
Sonuç: 2
• Şanlıurfa’da bulunan ve tarihte bilinen ilk inanç merkezidir.
Çözüm:
Adım 1: Bu soruda anahtar kelimelerimiz Şanlıurfa ve ilk inanç merkezi. Yani, insanların ibadet etmek için bir araya geldiği, bilinen en eski tapınaktan bahsediyor.
Adım 2: Bu bilgi aklımıza hemen o muhteşem yapıyı getirmeli! Dünyanın en eski tapınak kompleksi olarak kabul edilen ve Şanlıurfa’da bulunan bu tarihi yer Göbeklitepe‘dir.
Sonuç: 1
• Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar’da yaşayan insanların temel geçim kaynağıdır.
Çözüm:
Adım 1: Soru bizden, Anadolu’daki ilk yerleşim yerlerinden olan Çayönü, Çatalhöyük ve Hacılar’da yaşayan insanların karınlarını nasıl doyurduğunu, yani geçim kaynaklarını bulmamızı istiyor.
Adım 2: Bu yerler, insanların yerleşik hayata geçtiği, yani av peşinde koşmak yerine kendi yiyeceklerini üretmeye başladığı yerlerdir. Bu dönemde insanlar hem toprağı ekip biçerek (Tarım), hem de hayvanları evcilleştirerek (Hayvancılık) geçimlerini sağlıyorlardı. Tabii ki bunun yanında doğadan meyve, bitki toplamaya (Toplayıcılık) ve avlanmaya da (Avcılık) devam ediyorlardı. Soruda “temel geçim kaynağı” dendiği için birden fazla cevabımız olabilir. Yerleşik hayatın en önemli adımları tarım ve hayvancılıktır.
Sonuç: 3, 6, 7, 10
• Etrafı savunma duvarları ile çevrili, Anadolu’nun ilk yerleşim yeridir.
Çözüm:
Adım 1: Bu soruda bize ipucu olarak “savunma duvarları” verilmiş. Yani, o dönemde yaşayan insanların kendilerini tehlikelerden korumak için etrafını duvarlarla çevirdiği bir yerleşim yerini bulmalıyız.
Adım 2: Kavram listemizde yer alan yerleşim yerlerine bakalım: Göbeklitepe bir tapınaktı. Hacılar ise özellikle sonraki katmanlarında etrafı surlarla çevrili bir köy olarak bilinir. Bu tanıma uyan seçeneğimiz Hacılar’dır.
Sonuç: 4
• Hz. İsa’nın doğduğu gündür.
Çözüm:
Adım 1: Bu soruda bize tarih için çok önemli bir olay soruluyor: Hz. İsa’nın doğumu.
Adım 2: Bugün kullandığımız takvimin başlangıç noktası olarak kabul edilen bu olaya Milat diyoruz. Tarihleri “Milattan Önce” (M.Ö.) ve “Milattan Sonra” (M.S.) olarak ayırmamızın sebebi de budur. Hz. İsa’nın doğumu “0” veya “1” yılı olarak kabul edilir.
Sonuç: 5
• Geçmişte yaşamış uygarlıklara ait her türlü kalıntıyı kazı yaparak gün yüzüne çıkaran ve bunları inceleyen bilim dalıdır.
Çözüm:
Adım 1: Soruyu okuduğumuzda, geçmişi araştıran, toprak altındaki eski eşyaları, binaları ve iskeletleri bulan bir bilim dalından bahsedildiğini anlıyoruz. Anahtar kelimelerimiz “kazı” ve “kalıntıları incelemek”.
Adım 2: Bu işi yapan bilim insanlarına arkeolog, yaptıkları bilime ise Arkeoloji (kazı bilimi) denir. Arkeologlar sayesinde Göbeklitepe gibi harika yerleri keşfedebiliyoruz.
Sonuç: 8
• Anadolu’da yerleşik yaşama geçen insanların tarım ürünlerini biçmek için kullandıkları araçlardan biridir.
Çözüm:
Adım 1: Bu soruda, tarım yapmaya başlayan insanların ektikleri buğday, arpa gibi ürünleri hasat etmek, yani biçmek için kullandıkları bir aleti bulmamız isteniyor.
Adım 2: Şıklara baktığımızda, bu iş için kullanılan, ay şeklinde, keskin bir tarım aleti görüyoruz. Bu aletin adı Orak‘tır. İnsanlar binlerce yıldır orak kullanarak tarlalarındaki ürünleri toplar.
Sonuç: 11
Umarım tüm soruları ve çözümlerini güzelce anlamışsınızdır. Gördüğünüz gibi, geçmişin izlerini sürerek bugünümüzü daha iyi anlayabiliriz. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!