Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir etkinlik sayfası! Bu tür şemalar, öğrendiklerimizi düzenlemek ve aklımızda kalmasını sağlamak için çok faydalıdır. Bir Sosyal Bilgiler öğretmenin olarak sana bu konuda yardımcı olmaktan mutluluk duyarım. Hadi gel birlikte bu şemayı, öğrendiğimiz bilgilerle adım adım dolduralım.
Önce görselin ilk bölümü olan ANADOLU MEDENİYETLERİ kısmını tamamlayalım.
Soru: HİTİTLER
Hititler, Anadolu’da kurulmuş çok önemli bir medeniyettir. Onları hatırlamamızı sağlayan en önemli özellikleri şunlardır:
- Tarihteki ilk yazılı antlaşma olan Kadeş Antlaşması‘nı Mısırlılarla imzalamışlardır. Bu, diplomasi açısından çok önemli bir adımdır.
- Krallarına her yıl hesap vermek amacıyla tuttukları Anal adı verilen yıllıklar vardır. Bu yıllıklar, olayları iyi veya kötü demeden olduğu gibi yazdıkları için tarih yazıcılığının ilk objektif örnekleri sayılır.
- Pankuş adında bir meclisleri vardı. Bu meclis, kralın yetkilerini sınırlayarak danışmanlık yapardı.
Soru: LİDYALILAR
Lidyalılar denince aklımıza hemen ne geliyordu? Tabii ki para! Zaten senin için oraya bir ipucu da yazılmış.
- Tarihte parayı (sikke) icat eden ilk medeniyettir. Bu icat sayesinde, ticarette kullanılan takas (değiş tokuş) yöntemi sona ermiş ve alışveriş çok daha kolay ve hızlı hale gelmiştir.
- Ünlü Kral Yolu‘nu kullanarak Doğu ile Batı arasında ticareti geliştirmişler ve çok zenginleşmişlerdir.
Soru: İYONYALILAR
İyonyalılar ise bilim ve sanata yaptıkları katkılarla tanınır. Deniz kenarında yaşadıkları için ticaretle uğraşmışlar ve bu sayede farklı kültürlerle etkileşime girmişlerdir.
- Bilim, felsefe, tıp ve sanatta çok ileri gitmişlerdir. Bunun en önemli sebebi, özgür düşünce ortamına sahip olmalarıydı.
- Tarihin babası sayılan Heredot, felsefenin öncülerinden Tales, ünlü matematikçi Pisagor gibi birçok önemli bilim insanı İyonya’da yetişmiştir.
Şimdi de etkinliğin ikinci bölümü olan MEDENİYETLERİN ORTAK MİRASA KATKILARI kısmına bakalım. Burada sadece Anadolu değil, tüm dünya medeniyetlerinin insanlığa bıraktığı mirasları düşüneceğiz.
Soru: KÜLTÜR
Kültür alanında insanlığa bırakılmış en büyük miraslar şunlardır:
- Yazı: Sümerler tarafından icat edilen çivi yazısı, bilginin kaydedilmesini ve gelecek nesillere aktarılmasını sağlamıştır. Bu, tarihin başlangıcı kabul edilir!
- Alfabe: Fenikeliler, yazıyı daha pratik hale getiren alfabeyi icat etmişlerdir. Bugün kullandığımız birçok alfabe Fenike alfabesinden türemiştir.
- Tiyatro ve Demokrasi: Eski Yunanlılar, bugün bile keyifle izlediğimiz tiyatronun ve yönetim şekli olan demokrasinin temellerini atmışlardır.
Soru: HUKUK
İnsanların bir arada yaşamasını sağlayan kurallar, yani hukuk da medeniyetlerin önemli bir katkısıdır.
- İlk Yazılı Kanunlar: Babil Kralı Hammurabi’nin hazırladığı Hammurabi Kanunları, tarihteki ilk kapsamlı yazılı anayasa olarak bilinir. Bu kanunlar “göze göz, dişe diş” yani kısasa kısas ilkesine dayanırdı.
- Hitit Kanunları: Hititlerin kanunları ise Hammurabi’ninkilere göre daha insancıldı ve genellikle para cezası gibi yaptırımlar içeriyordu.
Soru: BİLİM
Bilim, medeniyetlerin gelişmesindeki en önemli itici güçtür.
- Astronomi: Mezopotamya uygarlıkları (Sümerler, Babiller) gökyüzünü inceleyerek Ay ve Güneş takvimlerini oluşturmuşlar, burçları bulmuşlar ve matematiksel hesaplamalar yapmışlardır.
- Geometri ve Matematik: Mısırlılar, Nil Nehri’nin taşmasından sonra tarla sınırlarını yeniden çizmek için geometriyi çok geliştirmişlerdir. Ayrıca devasa piramitleri inşa ederken de ileri düzeyde matematik bilgisi kullanmışlardır.
- Tıp: Yine Mısırlılar, ölülerini mumyaladıkları için insan vücudunun iç yapısını tanıma fırsatı bulmuşlar ve bu sayede tıp ve eczacılık alanında önemli adımlar atmışlardır.
Soru: EKONOMİ
Ekonomi alanında en büyük devrim, Lidyalıların yaptığı icattı. Zaten ipucu olarak “para” yazıyor.
- Para: Lidyalıların parayı icat etmesiyle ticaret canlanmış, ekonomik ilişkiler hızlanmış ve devletlerin zenginleşmesi kolaylaşmıştır.
- Ticaret Yolları: Medeniyetler, Kral Yolu, İpek Yolu, Baharat Yolu gibi önemli ticaret yolları oluşturarak hem ekonomik hem de kültürel etkileşimi sağlamışlardır.
Umarım bu açıklamalar, şemayı daha iyi anlamana ve konuları tekrar etmene yardımcı olmuştur. Unutma, tarih geçmişin sıkıcı bir hikayesi değil, bugünümüzü anlamamızı sağlayan bir anahtardır! Başarılar dilerim.