Merhaba sevgili öğrencim! Harika bir sosyal bilgiler etkinliğiyle karşı karşıyayız. Harita okuma becerilerimizi kullanarak bu soruları birlikte adım adım çözeceğiz. Hadi başlayalım!
1. Türkiye mülki idare bölümleri haritası üzerinde ülkemiz illerinin göreceli konum özellikleriyle ilgili verilen bilgiler doğrultusunda soruları ilgili alana cevaplayınız.
Bu soruda bizden haritaya bakarak istenen özelliklere sahip illeri bulmamız isteniyor. Haritayı dikkatlice inceleyerek cevapları bulacağız.
a. Asya ve Avrupa kıtalarında toprağı bulunan illeri yazınız.
Çözüm:
Adım 1: Haritada Asya ve Avrupa kıtalarını birbirinden ayıran İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı’nı bulalım. Bu boğazların batısında kalan topraklarımız Avrupa Kıtası’nda (Trakya), doğusunda kalanlar ise Asya Kıtası’nda (Anadolu) yer alır.
Adım 2: Şimdi bu boğazların her iki yakasında da toprağı olan illerimizi arayalım. Haritaya dikkatlice baktığımızda iki ilimizin bu özelliğe sahip olduğunu görüyoruz.
Sonuç:
- İstanbul: İstanbul Boğazı’nın hem batısında (Avrupa) hem de doğusunda (Asya) toprakları vardır.
- Çanakkale: Çanakkale Boğazı’nın hem batısında (Avrupa – Gelibolu Yarımadası) hem de doğusunda (Asya) toprakları vardır.
b. İki farklı ülke ile sınırı olan illerimizi yazınız.
Çözüm:
Adım 1: Ülkemizin sınır komşularını ve bu komşulara sınırı olan illeri harita üzerinden tek tek inceleyelim. Amacımız, tam olarak iki ülkeye sınırı olan illeri bulmak.
Adım 2: Batıdan başlayarak sınırlarımızı takip edelim:
- Edirne: Hem Yunanistan’a hem de Bulgaristan’a sınırı var. (İşte birincisini bulduk!)
- Ardahan: Hem Gürcistan’a hem de Ermenistan’a sınırı var. (İkincisi de tamam!)
- Iğdır: Ermenistan, Azerbaycan (Nahçıvan) ve İran ile sınırı var. Bu ilimizin 3 ülkeye sınırı olduğu için aradığımız cevap değil.
- Hakkari: Hem İran’a hem de Irak’a sınırı var. (Üçüncüyü de bulduk!)
Sonuç:
- Edirne
- Ardahan
- Hakkari
c. Ülkemizin en büyük gölüne kıyısı olan illerimizi yazınız.
Çözüm:
Adım 1: Öncelikle ülkemizin en büyük gölünün Van Gölü olduğunu hatırlayalım. Şimdi haritada Van Gölü’nü bulalım. Ülkemizin doğusunda, büyük mavi bir alan olarak hemen göze çarpıyor.
Adım 2: Van Gölü’nün etrafındaki illere bakalım. Gölün hangi illerin sınırları içinde kaldığını dikkatlice inceleyelim.
Sonuç:
- Van
- Bitlis
ç. Komşu ülkelerle sınırı olan illerimizi yazınız.
Çözüm:
Adım 1: Bu soruda sınırı olan tüm illeri bulmamız isteniyor. Haritanın kenarlarını, yani ülke sınırlarımızı takip ederek bu illeri sırayla yazalım.
Adım 2: Batıdan doğuya doğru bir sıra izleyelim:
- Yunanistan ve Bulgaristan’a komşu olanlar: Edirne, Kırklareli
- Gürcistan’a komşu olanlar: Artvin, Ardahan
- Ermenistan’a komşu olanlar: Ardahan, Kars, Iğdır, Ağrı
- Azerbaycan’a (Nahçıvan) komşu olan: Iğdır
- İran’a komşu olanlar: Iğdır, Ağrı, Van, Hakkari
- Irak’a komşu olanlar: Hakkari, Şırnak
- Suriye’ye komşu olanlar: Şırnak, Mardin, Şanlıurfa, Gaziantep, Kilis, Hatay
Sonuç: Edirne, Kırklareli, Artvin, Ardahan, Kars, Iğdır, Ağrı, Van, Hakkari, Şırnak, Mardin, Şanlıurfa, Gaziantep, Kilis, Hatay.
d. Sivas iline komşu olan illerimizi yazınız.
Çözüm:
Adım 1: Haritamızda Sivas ilini bulalım. Ülkemizin iç kısımlarında, oldukça geniş bir alana sahip olduğunu göreceksin.
Adım 2: Şimdi Sivas’ın sınırlarına dokunan, yani komşusu olan bütün illeri saat yönünde sayalım.
Sonuç:
- Tokat
- Ordu
- Giresun
- Erzincan
- Malatya
- Kahramanmaraş
- Kayseri
- Yozgat
2. Çanakkale’de yaşayan bir kişi, yaşadığı ilin göreceli konum özelliklerini belirlerken aşağıdakilerden hangisine haritadan ulaşamaz?
Çözüm:
Adım 1: Bu soruyu çözmek için haritada Çanakkale ilini bulmalı ve şıklardaki bilgilerin doğru olup olmadığını kontrol etmeliyiz. Soru bizden yanlış olan bilgiyi, yani haritadan ulaşılamayacak olan bilgiyi bulmamızı istiyor.
Adım 2: Şıkları tek tek inceleyelim:
A) Üç farklı ile komşudur.
Haritaya baktığımızda Çanakkale’nin Tekirdağ, Edirne ve Balıkesir ile komşu olduğunu görüyoruz. Yani bu bilgi doğrudur.
B) İki farklı denize kıyısı vardır.
Haritada Çanakkale’nin hem Ege Denizi‘ne hem de Marmara Denizi‘ne kıyısı olduğunu net bir şekilde görebiliriz. Bu bilgi de doğrudur.
C) Anadolu’nun doğusunda yer alır.
Haritadaki yön okuna (K harfi Kuzey’i gösterir) baktığımızda, Çanakkale’nin Türkiye’nin ve Anadolu’nun en batı uçlarından birinde yer aldığını anlarız. “Doğusunda yer alır” ifadesi kesinlikle yanlıştır.
D) Asya ve Avrupa kıtalarında toprakları bulunmaktadır.
İlk soruda da çözdüğümüz gibi, Çanakkale Boğazı’nın iki yakasında da toprağı olduğu için bu bilgi doğrudur.
Adım 3: Haritaya bakarak ulaşamayacağımız, hatta haritanın tam tersini söylediği bilgi C şıkkındadır.
Sonuç:
Doğru cevap C şıkkıdır.