Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir soruyla karşı karşıyayız! Bu tür sorular, hem dikkatimizi ölçer hem de bizi doğal afetlere karşı daha bilinçli bireyler yapar. Hadi gel, bu görselleri ve açıklamaları birlikte adım adım inceleyip çözelim.
5. Aşağıda doğa kaynaklı afetlerden bazılarına ilişkin görseller ve bilgiler verilmiştir. Öncelikle görselin ve verilen bilgilerin hangi afete ait olduğunu ilgili alana yazınız. Afetle ilgili verilen bilgilerin afet öncesi, sırası ve sonrası alınacak tedbirlerden hangilerine ait olduğunu “✔” ile işaretleyiniz.
—
Görsel 2.45 (İlk Soru)
Adım 1: Afeti Tanıyalım
İlk olarak görsele ve metne bakalım. Görselde, toprağın aşağı doğru kaydığı, yamaçta büyük bir oyuk oluştuğu görülüyor. Bu bize toprak kaymasını hatırlatıyor. Metni okuduğumuzda ise “Bitki örtüsü cılız ve kurak yerler”, “eğimli arazileri ağaçlandırmak” ve “toprağın suyla taşınmasını engellemek” gibi ipuçları var. Ağaç köklerinin toprağı tuttuğunu ve toprağın suyla taşınmasının engellendiğini söylüyor. Bütün bu bilgiler birleştiğinde, toprağın kütle halinde kayarak yer değiştirdiği Heyelan (toprak kayması) afetini anlıyoruz.
Adım 2: Tedbirleri Sınıflandıralım
Şimdi metinde bahsedilen tedbirlerin ne zaman alınması gerektiğini bulalım.
“Bitki ve ağaçlar, kökleri sayesinde toprağın suyla taşınmasını engellemektedir. Böylece afetin şiddeti azaltılmakta veya afetin önüne geçilebilmektedir.”
Bu ifade, heyelan olmadan önce, onu önlemek için yapılan bir hazırlıktır. Yani bir afet öncesi tedbirdir.
“Ayrıca afet farkındalık eğitimlerine katılmak ve çevremizdekileri bu konuda bilinçlendirmek afetin etkisinin azalmasına katkıda bulunacaktır.”
Eğitimlere katılmak ve bilinçlenmek de yine afet yaşanmadan önce yaptığımız bir hazırlıktır. Bu da bir afet öncesi tedbirdir. Metinde afetin olduğu an ya da sonrasıyla ilgili bir bilgi verilmemiş.
Sonuç:
- Doğa kaynaklı afetin adı:Heyelan
- İşaretlenmesi gereken kutucuk: Afet öncesi tedbirler ✔
—
Görsel 2.46 (İkinci Soru)
Adım 1: Afeti Tanıyalım
Bu görselde karlı bir dağ yamacından aşağı doğru hızla inen dev bir kar kütlesi görüyoruz. Bu görüntü çok tanıdık değil mi? Metinde ise “Kar yağışlı yamaçlar”, “kar yağışının yoğun olduğu yerler” gibi ifadeler geçiyor. Karlı yamaçlarda biriken karın aşağı doğru kayması afetine biz Çığ diyoruz.
Adım 2: Tedbirleri Sınıflandıralım
Metindeki tedbirleri inceleyelim:
“…yamaçlardaki bitki örtüsünü koruyup buraları ağaçlandırmak bu afetin etkisini azaltabileceği gibi meydana gelmesini de engelleyebilmektedir.”
Ağaçlandırma yapmak, çığ afeti yaşanmadan önce alınan bir önlemdir. Bu bir afet öncesi tedbirdir.
“Ayrıca afet riski taşıyan bölgeler, yerleşim yeri olarak seçilmemelidir.”
Nereye ev yapacağımızı planlamak da afet olmadan önce yapılır. Bu da bir afet öncesi tedbirdir.
“Afetten etkilenen kişiler, afet sonrasında doğrudan yüksek sıcaklıkta bir ortama girmemelidir.”
Bak, bu cümlede “afet sonrasında” diye açıkça belirtilmiş. Bu da donma tehlikesi geçiren birinin vücuduna aniden sıcak uygulanmaması gerektiğini anlatan bir afet sonrası tedbirdir. Metinde çığ sırasında ne yapılacağına dair bir bilgi yok.
Sonuç:
- Doğa kaynaklı afetin adı:Çığ
- İşaretlenmesi gereken kutucuklar: Afet öncesi tedbirler ✔ ve Afet sonrası tedbirler ✔
—
Görsel 2.47 (Üçüncü Soru)
Adım 1: Afeti Tanıyalım
Görselde sular altında kalmış evler ve sokaklar görüyoruz. Suların yükselerek normalde su olmayan yerleri kaplaması durumuna ne ad veriyorduk? Elbette Sel! Metinde de “Dere ve akarsu yatakları”, “yüksek yerlere çıkmaya gayret etmek” gibi ifadeler bu düşüncemizi doğruluyor.
Adım 2: Tedbirleri Sınıflandıralım
Hadi metindeki tedbirleri zamanlarına göre ayıralım:
“Dere ve akarsu yataklarında yapılaşmayı önlemek, bu afetin etkisini azaltabileceği gibi meydana gelmesini de engelleyebilmektedir.”
Dere yataklarına ev yapmamak, sel olmadan önce alınacak bir karardır. Dolayısıyla bu bir afet öncesi tedbirdir.
“Afet ortaya çıktığında olabildiğince yüksek yerlere çıkmaya gayret etmek önemlidir.”
Cümle “afet ortaya çıktığında” diye başlıyor. Bu, sel anında, yani afet sırasında yapılması gereken bir eylemdir.
“Afete neden olan suların temas ettiği yiyecekler yenmemeli ve bu sulara temas eden eşyalar çok iyi yıkanmalıdır.”
Sel suları çekildikten sonra mikroplu olabilecek suların temas ettiği eşyaları temizlemek ve yiyecekleri tüketmemek, sel bittikten sonra dikkat etmemiz gereken bir sağlık önlemidir. Yani bu da bir afet sonrası tedbirdir.
Sonuç:
- Doğa kaynaklı afetin adı:Sel
- İşaretlenmesi gereken kutucuklar: Afet öncesi tedbirler ✔, Afet sırasında tedbirler ✔ ve Afet sonrası tedbirler ✔
Umarım açıklamalarım anlaşılır olmuştur. Afetler konusunda bilinçli olmak hayat kurtarır, bunu sakın unutma! Başarılar dilerim.