Merhaba sevgili öğrencim,
Bugün birlikte “Evimiz Dünya” konusunu işleyeceğiz. Önümüzdeki bu güzel şemadaki boşlukları doldurarak bilgilerimizi tazeleyelim ve yeni şeyler öğrenelim. Haydi başlayalım!
İLİMİZİN GÖRECELİ KONUMU
Bu bölümde, yaşadığımız şehrin yani ilimizin göreceli konumunu nasıl tarif ettiğimizi öğreneceğiz. Göreceli konum, bir yerin başka yerlere göre nerede olduğunu anlatmaktır. Tıpkı bir arkadaşına evini tarif ederken “Okulun yanında, parkın karşısında” demen gibi.
Soru: Göreli konumu belirlerken kullanılan bilgilerdir.
Çözüm: Bir yerin göreceli konumunu belirtmek için çevresindeki belirgin özelliklerden yararlanırız. Şemada “Komşu iller” zaten verilmiş. Diğerlerini de biz ekleyelim:
- Komşu iller
- Yakınındaki denizler, göller veya dağlar
- Önemli ulaşım yolları (otoyollar, demir yolları vb.)
Soru: Yaşadığımız ilin göreceli konum özellikleridir.
Çözüm: Bu kısım senin yaşadığın ile göre değişir. Ben örnek olarak Ankara için dolduracağım, sen de kendi şehrin için benzer cümleler kurabilirsin.
Adım 1: Yaşadığın ilin en belirgin özelliğini düşün. Mesela bir denize kıyısı var mı? Ya da çok önemli yolların kesişim noktasında mı?
Adım 2: Bu özelliklere göre aşağıdaki boşlukları doldur.
- Türkiye’nin başkenti ve merkezi bir konumdadır.
- Konya, Eskişehir, Bolu gibi illerle komşudur.
- Önemli kara ve demir yollarının kesişim noktasındadır.
ÜLKEMİZE KOMŞU DEVLETLER
Şimdi de güzel ülkemiz Türkiye’nin komşularını ve bir ülkeyi ülke yapan bağımsızlık sembollerini hatırlayalım.
Soru: Ülkemize kara sınırı olan devletlerdir.
Çözüm: Türkiye’nin sekiz tane kara komşusu vardır. Şemada Azerbaycan (Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti üzerinden) yazılmış. Geriye kalan boşlukları dolduralım:
Adım 1: Türkiye haritasını gözünün önüne getir. Batıda, doğuda ve güneyde hangi ülkeler vardı bir düşünelim.
Adım 2: Hatırladıklarımızı yazalım.
- Azerbaycan,
- Yunanistan,
- Bulgaristan,
- Suriye
- (Diğer komşularımız ise Gürcistan, Ermenistan, İran ve Irak’tır.)
Soru: Ülkelerin bağımsızlık sembolleridir.
Çözüm: Bir ülkenin bağımsız olduğunu gösteren özel simgeler vardır. Bayrak bunlardan biridir. Diğer önemli semboller ise şunlardır:
Adım 1: Bizim ülkemizi düşünelim. Bayrağımız dışında bizi biz yapan, bağımsızlığımızı gösteren neler var? Mesela her sabah okulda ne okuyoruz?
Adım 2: Bu sembolleri boşluklara yerleştirelim.
- Bayrak,
- Milli Marş (Bizimki İstiklal Marşı’dır.)
- Başkent (Bizimki Ankara’dır.)
- (Ayrıca resmi dilimiz Türkçe ve para birimimiz Türk Lirası da bağımsızlık sembollerimizdendir.)
İLİMİZDE YAŞANABİLECEK AFETLER VE ETKİLERİ
Doğal afetler hayatımızın bir gerçeği. Önemli olan onlara karşı hazırlıklı olmaktır. Bu bölümde ilimizde yaşanabilecek afetleri ve alabileceğimiz önlemleri konuşacağız.
Soru: Meydana gelebilecek afetlerdir.
Çözüm: Ülkemizin coğrafi konumuna göre farklı yerlerde farklı afetler görülebilir. En sık karşılaşılanları yazalım:
- Deprem
- Sel
- Heyelan (Toprak kayması)
Soru: Afetlerin etkilerine karşı tedbir alan kurum ve kuruluşlardır.
Çözüm: Afet durumlarında bize yardım eden, arama kurtarma ve yardım faaliyetleri yürüten çok değerli kurumlarımız var. AFAD bunlardan biri. Diğerleri ise:
- Afad
- Kızılay
- AKUT Arama Kurtarma Derneği
- (Ayrıca belediyeler ve itfaiye teşkilatları da önemli görevler üstlenir.)
Soru: Afetlerin etkilerine karşı bireysel olarak alabileceğimiz tedbirlerdir.
Çözüm: Kurumlar kadar bizlerin de alacağı önlemler çok önemlidir. İşte yapabileceklerimizden bazıları:
- Acil durum çantası hazırlamak.
- Evimizdeki devrilebilecek büyük eşyaları duvara sabitlemek.
- Aile afet planı yapmak (Nerede buluşacağımızı belirlemek gibi).
DOĞAL VE BEŞERÎ ÇEVREMİZDEKİ DEĞİŞİM
Çevremiz sürekli değişiyor. Bu değişimin bir kısmı doğanın kendisinden, bir kısmı da biz insanların yaptıklarından kaynaklanıyor. Şimdi bu unsurları, sebepleri ve sonuçlarını inceleyelim.
Soru: Yaşadığımız ildeki doğal ve beşerî çevreyi oluşturan unsurlardır.
Çözüm: Çevremiz, doğal (insan eli değmemiş) ve beşerî (insan yapımı) unsurlardan oluşur. Örnekler verelim:
- Dağlar, ovalar, akarsular (Bunlar doğal unsurlardır.)
- Binalar, yollar, köprüler (Bunlar beşerî unsurlardır.)
- Ormanlar ve göller (Doğal) ile tarlalar ve barajlar (Beşerî)
Soru: Değişimin sebepleridir.
Çözüm: Çevremizin değişmesinin pek çok nedeni vardır. Bunlardan en önemlileri:
- Nüfus artışı ve şehirleşme (Kentleşme)
- Sanayileşme ve teknolojik gelişmeler
- Doğal afetler (Deprem, sel vb.)
Soru: Değişimin sonuçlarıdır.
Çözüm: Bu değişimlerin hem olumlu hem de olumsuz sonuçları olabilir. Örnekler:
- Olumlu: Ulaşım imkanlarının artması, yeni konutların yapılması.
- Olumsuz: Çevre kirliliğinin artması, ormanların azalması.
- Olumsuz: Trafik yoğunluğunun artması, gürültü kirliliği.
Umarım bu etkinlik bilgilerini pekiştirmene yardımcı olmuştur. Unutma, yaşadığımız çevreyi tanımak ve korumak hepimizin görevi. Başarılar dilerim!