5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 81

Merhaba sevgili öğrencim,

Gönderdiğin görseldeki değerlendirme etkinliğini birlikte yapalım. Bu tür tablolar, bir konuyu daha iyi anlamamıza ve bilgilerimizi düzenlememize yardımcı olur. Hadi gel, bu tabloyu adım adım dolduralım. Örnek olarak, ülkemizde sıkça yaşanan **DEPREM** afetini seçelim.

DEĞERLENDİRELİM

Soru: Yaşadığınız ilde meydana gelebilecek bir afet belirleyiniz ve aşağıda verilen tabloyu tamamlayınız.

Çözüm:

Öncelikle afet olarak DEPREM‘i seçiyoruz. Şimdi tabloyu bu afete göre dolduralım.

AFETİ: DEPREM

Soru: Afetin ortaya çıkmasının sebepleri

Çözüm:

Depremin neden olduğunu hiç merak ettin mi? Aslında ayaklarımızın altındaki yer kabuğu tek bir parça değil, yapboz gibi birbirine geçmiş devasa parçalardan oluşuyor. Bu parçalara levha diyoruz. Bu levhalar sürekli ama çok yavaş bir şekilde hareket ederler. Bazen bu hareket sırasında birbirlerine sürtünür, sıkışır veya biri diğerinin altına girer. İşte bu sırada büyük bir enerji birikir. Bu enerji aniden boşaldığında ise yer kabuğunda bir sarsıntı meydana gelir. Biz de bu sarsıntıya deprem diyoruz.

Soru: Afetin oluşmasına etki eden doğa kaynaklı olay/olaylar

Çözüm:

Depremin temelindeki doğal olay, az önce bahsettiğimiz levha hareketleridir. Levhaların sınırlarına ise fay hattı denir. Ülkemiz de önemli fay hatları üzerinde bulunduğu için deprem riski yüksek bir ülkedir. Yani depreme sebep olan en temel doğal olay, fay hatları boyunca gerçekleşen yer kabuğu hareketleridir.

Soru: Afetin ortaya çıkaracağı etkiler

Çözüm:

Depremler maalesef hayatımızı pek çok yönden olumsuz etkileyebilir. Bu etkileri şöyle sıralayabiliriz:

• Can ve mal kayıpları: En üzücü sonucu insanların hayatını kaybetmesi veya yaralanmasıdır. Ayrıca evler, arabalar gibi mallarımız da zarar görebilir.
• Binaların yıkılması: Sağlam yapılmamış binalar deprem sırasında yıkılabilir veya ağır hasar alabilir.
• Altyapının bozulması: Yollar, köprüler, elektrik hatları, su boruları zarar görebilir. Bu da günlük hayatı durma noktasına getirir.
• Toprak kaymaları ve çığ: Özellikle engebeli arazilerde depremler toprak kaymalarını veya çığları tetikleyebilir.
• Psikolojik etkiler: İnsanlar deprem sonrası korku, kaygı ve endişe yaşayabilirler.

Soru: Afetin etkilerini önlemeye yönelik alınan tedbirler

Çözüm:

Depremi engelleyemeyiz ama zararlarını azaltmak için pek çok önlem alabiliriz. Unutma, “Deprem değil, bina öldürür.” sözü çok doğrudur. İşte alabileceğimiz bazı tedbirler:

Adım 1: Deprem Öncesi Alınacak Tedbirler

• Binaları deprem yönetmeliğine uygun ve sağlam yapmak.
• Evdeki devrilebilecek eşyaları (dolap, kütüphane vb.) duvara sabitlemek.
• İçinde el feneri, su, ilk yardım malzemeleri, düdük gibi önemli şeylerin olduğu bir “Afet ve Acil Durum Çantası” hazırlamak.
• Aile içinde acil durum planı yapmak. (Nerede buluşulacak, kim aranacak gibi.)
• Deprem anında “Çök-Kapan-Tutun” hareketini öğrenmek ve tatbikatını yapmak.

Adım 2: Deprem Sonrası Yapılacaklar

• Sakin kalarak önce kendi güvenliğimizi sağlamak.
• Gaz vanasını ve elektriği kapatmak.
• Binayı güvenli bir şekilde terk edip toplanma alanına gitmek.

Soru: Afetin etkilerini önlemek için tedbir alan kuruluşlar

Çözüm:

Deprem gibi afetlerle mücadelede tek başımıza değiliz. Devletimiz ve sivil toplum kuruluşları bu konuda önemli görevler üstlenir. İşte o kuruluşlardan bazıları:

• AFAD (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı): Afetlerle ilgili tüm çalışmaları koordine eden en yetkili devlet kurumudur.
• KIZILAY: Afet sonrası barınma, beslenme ve kan ihtiyacı gibi konularda halka yardım eder.
• AKUT (Arama Kurtarma Derneği): Gönüllülerden oluşan bir ekiptir ve enkaz altında kalanları kurtarmak için çalışırlar.
• Belediyeler: Kendi şehirlerindeki hasar tespiti, yardım dağıtımı ve geçici barınma alanları oluşturma gibi görevleri vardır.
• UMKE (Ulusal Medikal Kurtarma Ekipleri): Afet bölgesindeki yaralılara tıbbi yardım ulaştıran sağlık ekipleridir.

Gelecek Derse Hazırlık

Etkinliğin en altında yer alan “Gelecek Derse Hazırlık” bölümü, bir sonraki ders için yapman gereken bir araştırmadır. Senden “Ülkemizin kara sınırı olan komşuları ile ilgili yazılı, görsel ve dijital kaynakları araştırman” isteniyor. Bu komşularımızı (Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan, İran, Irak ve Suriye) araştırarak bir sonraki derse hazırlıklı gelebilirsin.

Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamana yardımcı olmuştur. Aklına takılan başka bir soru olursa çekinmeden sorabilirsin!