5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1. Kitap Sayfa 75
Harika bir çalışma sayfası! Merhaba sevgili öğrencim, şimdi bu doğal afetlerle ilgili soruları birlikte adım adım, kolayca anlayacağın bir dille çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
Soru 1: Heyelan (toprak kayması) ya da kaya düşmesi, eğim ve yağışın fazla olduğu dik yamaçlarda toprağın veya kayaçların aşağı doğru hareket etmesi sonucu meydana gelir (Görsel 2.29).
Çözüm:
Bu soruda bizden heyelanın ne gibi riskler taşıdığını ve bu afetin ne anlama geldiğini açıklamamız isteniyor. Metinde heyelanın nasıl oluştuğu zaten anlatılmış. Eğimli yerlerde toprağın yağmurla birlikte aşağı kayması olayıymış. Hadi şimdi risklerini ve afetin tanımını yapalım.
Risk:
Risk, bir olayın sebep olabileceği tehlikeler ve zararlar demektir. Heyelan için riskleri şöyle sıralayabiliriz:
- En büyük risklerden biri maalesef can kayıplarıdır. Heyelan altında kalan insanlar hayatını kaybedebilir.
- Evler, binalar ve yollar toprağın altında kalabilir. Bu da ciddi mal kayıplarına yol açar.
- Ulaşım aksayabilir. Görseldeki gibi yollar kapanabilir ve insanlar bir yerden bir yere gidemez.
- Tarım arazileri ve ormanlar gibi doğal alanlar büyük zarar görebilir.
Afet:
Afet, olayın kendisidir. Yani heyelan afeti şudur:
Büyük toprak ve kaya kütlelerinin, genellikle yoğun yağışlar veya depremler gibi nedenlerle, bulundukları yamaçtan koparak hızla aşağı doğru kayması olayıdır. Bu olay, önüne çıkan her şeyi sürükleyebilir ve büyük yıkımlara neden olabilir.
Soru 2: Sel; aşırı yağışlar veya karın hızla erimesi sonucu ani, büyük ve düzensiz su akıntılarının meydana gelmesidir (Görsel 2.30).
Çözüm:
Şimdi de sel felaketini inceleyelim. Tanımda selin, çok fazla yağmur veya eriyen karlar yüzünden suların bir anda çoğalmasıyla oluştuğu söyleniyor. Görsele baktığımızda da evlerin sular altında kaldığını görüyoruz. Gelin risklerini ve afetin ne olduğunu yazalım.
Risk:
Sel felaketinin getirebileceği riskler şunlardır:
- Sular altında kalan yerleşim yerlerinde can kayıpları yaşanabilir.
- Evler, arabalar, eşyalar sular altında kalarak kullanılamaz hale gelir. Yani mal kaybı çok fazla olur.
- Tarımla uğraşılan arazilerdeki ürünler (ekinler) tamamen yok olabilir.
- İçme suları kirlenebilir ve bu da salgın hastalıklara neden olabilir.
- Yollar ve köprüler hasar görebilir, ulaşım durabilir.
Afet:
Sel afeti ise şudur:
Bir bölgedeki toprağın, belirli bir süre için tamamen veya kısmen sular altında kalması durumudur. Nehirlerin taşması, aşırı yağışlar veya karların hızla erimesi gibi nedenlerle oluşur ve geniş alanları etkileyen yıkıcı bir doğa olayıdır.
Soru 3: Çığ, dağlık ve engebeli yamaçlarda tutunamayan kar kütlelerinin aşağı doğru hareket etmesi sonucu meydana gelir (Görsel 2.31). Kar tabakasının alttaki eski kar tabakasıyla iyi kaynaşmaması, şiddetli ses veya rüzgâr çığa sebep olabilir.
Çözüm:
Son olarak çığ konusuna geldik. Dağlardaki büyük kar kütlelerinin hızla aşağı kayması olayıymış. Küçücük bir sesin bile buna neden olabileceği yazıyor. Çok tehlikeli görünüyor, değil mi? Hadi risklerini ve afetin tanımını yapalım.
Risk:
Çığ felaketinin riskleri şunlar olabilir:
- Dağlık bölgelerde yaşayan insanlar, dağcılar veya kayak yapan sporcular kar altında kalarak hayatlarını kaybedebilirler.
- Çığın geçtiği yollardaki köyler, evler ve tesisler tamamen kar altında kalıp yok olabilir. Bu da büyük bir mal kaybıdır.
- Yollar kapanarak yerleşim yerleriyle ulaşım kesilebilir.
- Ormanlar ve doğal yaşam zarar görebilir.
Afet:
Çığ afeti şudur:
Genellikle dağlık ve eğimli arazilerde biriken kar kütlesinin, çeşitli nedenlerle (yeni kar yağışı, rüzgâr, ses) yerinden koparak yamaç boyunca hızla kayması olayıdır. Bu kar kütlesi, yuvarlandıkça büyür ve önüne çıkan her şeyi sürükleyen devasa bir güce ulaşır.