Harika bir etkinlik sayfası! Merhaba sevgili öğrencim, ben Sosyal Bilgiler öğretmeninim. Gel, bu sayfadaki etkinlikleri birlikte adım adım yapalım ve çevremizdeki güzellikleri daha yakından tanıyalım.
Soru 1: Verilen yönergeye göre etkinliği yapınız. Uzak bir şehirden misafirinizin geldiğini hayal ediniz. Misafirinizi gezdirebileceğiniz doğal ve beşerî varlıklara birer örnek bulup aşağıdaki ilgili yerlere yazınız.
Bu soruda bizden, ülkemizde bulunan ve bir misafirimize gururla gösterebileceğimiz doğal ve insan yapımı (beşerî) yerlere örnekler vermemiz isteniyor. Unutma, doğal varlıklar, insan eli değmeden, doğada kendiliğinden oluşmuş yerlerdir. Dağlar, denizler, göller gibi… Beşerî varlıklar ise insanlar tarafından yapılmış eserlerdir. Kaleler, camiler, müzeler gibi…
Haydi şimdi boşlukları dolduralım! Ben Türkiye’nin dört bir yanından bilinen örnekler vereceğim. Sen de istersen kendi yaşadığın şehirden örnekler düşünebilirsin.
Doğal Varlıklar
- Göl:
Van Gölü – Ülkemizin en büyük gölüdür ve üzerinde Akdamar Adası gibi tarihi bir güzellik de barındırır.
- Dağ:
Ağrı Dağı – Türkiye’nin en yüksek dağıdır, zirvesi her zaman karlarla kaplıdır ve çok heybetli görünür.
- Ova:
Çukurova – Türkiye’nin en verimli ovalarından biridir. Burada birçok tarım ürünü yetişir.
- Deniz:
Akdeniz – Turkuaz rengi suları ve güzel plajlarıyla ünlüdür. Misafirimiz yazın geldiyse yüzmek için harika bir yer!
- Orman:
Belgrad Ormanı – İstanbul’da bulunur ve şehrin içinde nefes alabileceğimiz yemyeşil bir alandır.
- Vadi:
Ihlara Vadisi – İçinden Melendiz Çayı’nın aktığı, duvarlarında eski kiliselerin olduğu çok etkileyici bir vadidir.
Beşerî Varlıklar
- Müze:
Topkapı Sarayı Müzesi – Osmanlı İmparatorluğu’nun yüzlerce yıl yönetildiği bu saray, şimdi muhteşem bir müze olarak tarihimizi sergiliyor.
- Türbe:
Anıtkabir – Ülkemizin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün anıt mezarıdır. Hepimiz için çok önemli ve özel bir yerdir.
- Antik Kent:
Efes Antik Kenti – Geçmişte çok büyük ve önemli bir şehir olan Efes, bugün binlerce yıllık kalıntılarıyla misafirlerimizi tarihte bir yolculuğa çıkarır.
- Bedesten:
Kapalıçarşı (İstanbul) – Dünyanın en eski ve en büyük kapalı çarşılarından biridir. İçinde dolaşmak bile insana farklı bir duygu verir.
- Kale:
Ankara Kalesi – Şehrin yüksek bir tepesinden bütün Ankara’yı izleyebileceğimiz, tarihi çok eskilere dayanan bir kaledir.
- Cami:
Sultanahmet Camii – Mavi çinileriyle ünlü olduğu için yabancılar tarafından “Mavi Cami” olarak da bilinir. İstanbul’un en önemli simgelerindendir.
Soru 2: Yaşadığınız çevrede yakın zamanda ne gibi değişimler yaşanmıştır? Örnekler veriniz. Yaşadığınız çevrede, aile büyüklerinden öğrendiğiniz, geçmişe göre ne gibi değişimler olmuştur? Örnekler veriniz. Yaşanan bu değişimleri doğal ve beşerî çevre unsurlarında meydana gelen değişimler olarak gruplandırınız.
Bu soru, bizim bir dedektif gibi çevremizi gözlemlememizi istiyor. Hem kendi gördüğümüz değişiklikleri hem de annemizin, babamızın, dedemizin anlattığı eski zamanlardaki değişiklikleri düşünmeliyiz. Sonra da bu değişiklikleri “doğal” mı yoksa “beşerî” mi diye ayıracağız.
Haydi, örnek bir cevap hazırlayalım:
Benim yaşadığım mahalle üzerinden düşünelim…
Adım 1: Gözlemlediğim Değişimler (Yakın Zamanda)
- Mahallemizdeki eski, boş araziye yeni bir park ve spor alanı yapıldı.
- Geçen kış eskiye göre çok az kar yağdı, bu yüzden barajdaki su seviyesi biraz düşmüş.
- Okulumuzun yanındaki sokağa yeni bir metro istasyonu inşa edildi.
Adım 2: Aile Büyüklerimden Öğrendiğim Değişimler (Geçmişe Göre)
- Dedem, şu an bizim oturduğumuz apartmanların olduğu yerlerin eskiden hep dut bahçesi olduğunu anlatıyor.
- Annem, çocukken mahallenin içinden geçen küçük derenin suyunun çok daha temiz ve bol olduğunu, şimdi ise kirlendiğini ve azaldığını söylüyor.
- Babam, eskiden ana caddenin bu kadar geniş olmadığını ve daha az araba geçtiğini söylüyor.
Adım 3: Değişimleri Gruplandırma
Şimdi bu bulduğumuz değişimleri doğal ve beşerî olarak ayıralım.
Doğal Çevredeki Değişimler:
- Eskiden daha çok kar yağması, şimdi ise az yağması. (İklimsel bir değişim)
- Mahalledeki derenin suyunun zamanla kirlenmesi ve azalması.
Beşerî Çevredeki Değişimler:
- Boş araziye park ve spor alanı yapılması. (İnsanlar yaptı)
- Metro istasyonu inşa edilmesi. (İnsanlar yaptı)
- Dut bahçelerinin yerine binaların yapılması. (İnsanlar yaptı)
- Eski dar yolun genişletilmesi. (İnsanlar yaptı)
Gördüğün gibi, çevremiz sürekli değişiyor. Bu değişimlerin bazıları doğanın kendi döngüsü içinde olurken, büyük bir kısmı da insanların ihtiyaçları ve yaptıkları sonucunda gerçekleşiyor. Bu etkinliği yaparken sen de kendi çevreni dikkatlice gözlemle ve büyüklerinle sohbet etmeyi unutma!