Harika bir çalışma! Hemen bu soruları bir öğretmen gözüyle inceleyip senin için adım adım çözelim. Haydi başlayalım!
29. Bu parçada güzel ahlaki tutum ve davranışlardan hangisine örnek verilmemiştir?
A) Adalet
B) Sabır
C) Sorumluluk
D) Yardımseverlik
Çözüm:
Sevgili öğrencim, bu soruyu çözmek için önce metinde hangi güzel davranışların anlatıldığına bakalım. Unutma, bazen cevap metnin içinde saklıdır!
Adım 1: Metindeki güzel davranışları bulalım.
- “…çok susamış bir kediye rastladık. Ablamla birlikte hemen oradaki bir kaba su koyup kediye verdik.” Bu cümle bize hayvanlara karşı merhametli olmayı ve yardımseverliği gösteriyor.
- “…ablam akşam yemeğini bitirinceye kadar beklememi söyledi. Ben de ablamı dinledim.” Burada, canı çikolata istemesine rağmen yemeği beklemesi, onun sabırlı bir davranış sergilediğini gösterir.
- “Bugün salatayı ben yaptım ve sofrayı düzenleyip tabakları masaya dizdim. Sonrasında ise ödevlerimi yaptım.” Bu ifadeler ise evdeki işlere yardım etmenin ve kendi ödevlerini yapmanın bir sorumluluk örneği olduğunu anlatıyor.
Adım 2: Şimdi şıklara bakalım ve metinde bulduklarımızla karşılaştıralım.
Metinde yardımseverlik, sabır ve sorumluluk davranışlarına örnekler bulduk. Fakat metnin hiçbir yerinde adalet ile ilgili, yani haklıyı haksızı ayırma, herkese eşit davranma gibi bir durumdan bahsedilmiyor.
Sonuç:
Bu nedenle parçada örnek verilmeyen güzel ahlaki tutum A) Adalet‘tir.
30. Aşağıdakilerden hangisi bu parçada yer alan güzel ahlaki tutum ve davranışlardandır?
A) Dostluk
B) Dürüstlük
C) Öz denetim
D) Vatanseverlik
Çözüm:
Bu soruda da yine metne dönüp ipuçlarını aramamız gerekiyor. Hadi metni tekrar bir gözden geçirelim.
Adım 1: Parçadaki kilit davranışlardan birini hatırlayalım. Günlüğü yazan kahramanımız, marketten aldıkları çikolatayı hemen yemek istiyor ama ablasının uyarısıyla akşam yemeğinden sonraya bırakıyor.
Adım 2: Bu davranışın ne anlama geldiğini düşünelim. Bir kişinin, anlık isteklerine ve arzularına karşı koyarak kendini kontrol etmesine öz denetim (otokontrol) denir. Kahramanımız da tam olarak bunu yapıyor; çikolata yeme isteğini kontrol altına alıyor.
Adım 3: Şıkları inceleyelim.
- A) Dostluk: Parçada abla-kardeş ilişkisi var ama ana vurgu dostluk değil.
- B) Dürüstlük: Yalan söyleme ya da dürüst olma ile ilgili bir olay yok.
- C) Öz denetim: Evet, çikolatayı beklemek tam bir öz denetim örneğidir.
- D) Vatanseverlik: Metinde vatan sevgisiyle ilgili hiçbir ifade bulunmuyor.
Sonuç:
Parçada yer alan güzel davranışlardan biri C) Öz denetim‘dir.
31. Aşağıda verilen ayetlerden hangisi parçada yer verilen güzel ahlaki tutum ve davranışlarla ilgili değildir?
A) “Sabret! Allah, güzel davrananların mükâfatını zayi etmez.” (Hud suresi, 115. ayet.)
B) “… İyilik ve takva hususunda yardımlaşın…” (Maide suresi, 2. ayet.)
C) “… Kendilerine verdiğimiz rızıktan başkaları için harcarlar.” (Şûra suresi, 38. ayet.)
D) “Sizin için geceyi bir örtü, uykuyu dinlenme hâli kılan, gündüz vaktini ise bir diriliş ortamı yapan O’dur.” (Furkan suresi, 47. ayet.)
Çözüm:
Bu soruda, parçadaki davranışlarla ayetlerin anlamlarını eşleştireceğiz. İlgisi olmayanı bulduğumuzda cevaba ulaşmış olacağız.
Adım 1: Parçadaki temel ahlaki davranışları bir kez daha hatırlayalım: Yardımseverlik (kediye su vermek, sofraya yardım), Sabır ve Öz denetim (çikolatayı beklemek), Sorumluluk (ödev yapmak).
Adım 2: Şimdi ayetleri tek tek bu davranışlarla ilişkilendirelim.
- A) “Sabret!…” ayeti, doğrudan doğruya parçadaki sabır davranışıyla ilgilidir.
- B) “…iyilik … hususunda yardımlaşın…” ayeti, parçadaki kediye yardım etme ve sofrayı kurmaya yardım etme gibi yardımseverlik davranışlarıyla ilgilidir.
- C) “…rızıktan başkaları için harcarlar.” ayeti, sahip olduklarını başkalarıyla paylaşmayı, yani cömertliği ve yardımseverliği anlatır. Bu da parçadaki ruhla uyumludur.
- D) Bu ayet ise gece ve gündüzün yaratılışından, uykunun bir dinlenme olmasından bahseder. Allah’ın evrene koyduğu düzeni anlatır. Parçadaki sabır, yardımseverlik, sorumluluk gibi ahlaki davranışlarla doğrudan bir ilgisi yoktur.
Sonuç:
Parçadaki davranışlarla ilgili olmayan ayet D) şıkkında verilmiştir.