Harika bir çalışma sayfası! Gelin, bu “Ölçme ve Değerlendirme” sorularını birlikte, adım adım ve anlaşılır bir şekilde çözelim. Tıpkı sınıfta yaptığımız gibi, her soruyu dikkatlice okuyup üzerine konuşalım.
Soru 20:Güzel ahlaklı insanda bulunması gereken değerler nelerdir? Bunlardan ikisini örnek vererek açıklayınız.
Sevgili çocuklar, güzel ahlak, bir insanı toplum içinde değerli ve sevilen biri yapan davranışların bütünüdür. Bu davranışların temelinde yatan birçok güzel değer vardır. Aklımıza ilk gelenleri sıralayalım:
- Dürüstlük
- Adaletli olmak
- Yardımseverlik
- Saygı
- Sevgi
- Merhamet
- Sabır
- Sorumluluk sahibi olmak
Şimdi sorumuzun istediği gibi bu değerlerden ikisini seçip örneklerle açıklayalım:
1. Dürüstlük: Bu, sözlerimizde ve davranışlarımızda doğru ve samimi olmak demektir. Yalan söylememek, kimseyi kandırmamak dürüstlüğün en temel göstergesidir.
Örnek: Diyelim ki okul kantininde size yanlışlıkla fazla para üstü verildi. Bunu fark ettiğinizde, parayı kendinize saklamak yerine kantin görevlisine geri vermeniz, dürüst bir davranış olur.
2. Yardımseverlik: Çevremizdeki insanların, canlıların veya yardıma ihtiyacı olan herhangi birinin yardımına koşmak, onlara destek olmaktır. Karşılık beklemeden yapılan iyiliklerdir.
Örnek: Yaşlı bir komşunuzun pazar poşetlerini taşımasına yardım etmeniz, sınıf arkadaşınızın anlamadığı bir konuyu ona anlatmanız harika birer yardımseverlik örneğidir.
Soru 21:Görselde anlatılmak istenen ahlaki değer nedir? Bu değerin insani ilişkilere katkısı nelerdir?
Adım 1: Görseli Analiz Edelim
Görselde, yaşlı ve bastonlu bir amcanın yanında yürüyen iki çocuk görüyoruz. Çocuklar, amcanın elindeki pazar çantalarını taşıyorlar. Bu durum, çocukların yaşlı amcaya yardım ettiğini gösteriyor.
Adım 2: Ahlaki Değeri Bulalım
Bu görselde öne çıkan iki önemli ahlaki değer vardır: Yardımseverlik ve büyüklere karşı saygı. Çocuklar, kendilerinden büyük ve yardıma ihtiyacı olan birine destek oluyorlar.
Adım 3: İnsani İlişkilere Katkısını Açıklayalım
Yardımseverlik ve saygı gibi değerler, insanlar arasındaki ilişkileri güçlendirir ve güzelleştirir.
- İnsanlar arasında güven duygusunu artırır.
- Toplumda sevgi, saygı ve dayanışma bağlarını kuvvetlendirir.
- İnsanların kendilerini yalnız ve çaresiz hissetmelerini engeller.
- Toplumsal huzura ve mutluluğa katkı sağlar. Birbirine yardım eden insanların olduğu bir yerde yaşamak herkes için daha güzeldir.
Soru 22:“… Ölçü ve tartıyı adaletle yapın. Biz herkese ancak gücünün yettiği kadarını yükleriz. Söz söylediğiniz zaman, yakınlarınız hakkında bile olsa adaletli olun. Allah’a verdiğiniz sözü eksiksiz yerine getirin…” (Enam suresi, 152. ayet.) Bu ayete göre kişiye tavsiye edilen örnek tutum ve davranışlar nelerdir?
Bu güzel ayet, bize günlük hayatımızda nasıl davranmamız gerektiği konusunda çok önemli öğütler veriyor. Haydi bu öğütleri maddeler halinde çıkaralım:
- Adaletli olmak: Sadece mahkemede değil, alışveriş yaparken, arkadaşlarımızla bir şeyi paylaşırken, yani hayatın her alanında adil olmalıyız. Ayette geçen “ölçü ve tartıyı adaletle yapın” ifadesi, özellikle ticarette dürüst olmayı, kimsenin hakkını yememeyi vurgular.
- Tarafsız olmak: Ayet, “yakınlarınız hakkında bile olsa adaletli olun” diyerek bize çok önemli bir mesaj veriyor. Bir konuda karar verirken veya şahitlik ederken, karşımızdaki kişi en yakın arkadaşımız veya akrabamız bile olsa, doğruluktan ve adaletten ayrılmamalıyız.
- Sözünde durmak: Verdiğimiz sözleri tutmak, ahde vefa göstermek çok önemli bir erdemdir. “Allah’a verdiğiniz sözü yerine getirin” ifadesi, hem diğer insanlara verdiğimiz sözleri hem de Yaratıcımıza karşı olan sorumluluklarımızı hatırlatır. Güvenilir bir insan olmanın ilk adımı sözünde durmaktır.
Soru 23:Örnek tutum ve davranış sergileyen toplumlarda hangi özellikler görülür?
İnsanların dürüst, adaletli, yardımsever ve saygılı olduğu, yani örnek davranışlar sergilediği bir toplum hayal edelim. Böyle bir toplumda şu güzel özellikler görülür:
- Güven Ortamı: İnsanlar birbirine güvenir. Kimse kandırılmaktan veya haksızlığa uğramaktan korkmaz.
- Huzur ve Barış: Adalet ve saygı olduğu için kavgalar, anlaşmazlıklar ve suç oranları azalır. Toplumda genel bir huzur hakim olur.
- Dayanışma ve Yardımlaşma: İnsanlar zor zamanlarda birbirlerinin yardımına koşar. Kimse kendini yalnız hissetmez. Toplumsal bağlar çok güçlü olur.
- Mutluluk ve Refah: Böyle pozitif bir ortamda yaşayan insanlar daha mutlu, daha üretken ve başarılı olurlar. Bu da toplumun genel refah seviyesini artırır.
Soru 24:Davranışlarda ölçülü olmak günlük yaşantıyı nasıl etkiler? Bir örnekle açıklayınız.
Davranışlarda ölçülü olmak, aşırılıklardan kaçınmak, dengeli ve itidalli davranmak demektir. Yani ne çok fazla ne de çok az, tam kararında olmaktır. Bu durum hayatımızın her alanını olumlu etkiler.
Ölçülü olmak, bizi israftan, cimrilikten, öfkeden, tembellikten, yani her türlü aşırılığın getireceği zararlardan korur. Hayatımıza bir denge ve düzen getirir.
Örnek:Yemek yeme davranışımızı düşünelim. Çok fazla yemek yemek sağlığımıza zarar verir, obezite gibi hastalıklara yol açar. Bu bir aşırılıktır (ifrat). Çok az yemek, neredeyse hiç yememek de vücudumuzu güçsüz bırakır ve yine sağlığımızı bozar. Bu da diğer bir aşırılıktır (tefrit). Ölçülü olmak ise, vücudumuzun ihtiyacı kadar, dengeli ve sağlıklı beslenmektir. Bu sayede hem sağlıklı hem de enerjik oluruz. İşte ölçülü olmak, günlük yaşantımızı böyle pozitif etkiler.
Soru 25:Hz. Salih’e verilen deve mucizesinin özellikleri nelerdir? İki maddeyle açıklayınız.
Hz. Salih, Semud kavmine peygamber olarak gönderilmişti. Kavmi ondan, peygamberliğini ispatlaması için bir mucize istedi. Onlar, “Eğer gerçekten peygambersen, şu kayadan bizim için bir deve çıkar.” dediler. Allah’ın izniyle bu mucize gerçekleşti. İşte bu mucize devenin iki önemli özelliği:
- 1. Kayadan Çıkması: Bu deve, normal bir doğum yoluyla dünyaya gelmemiş, herkesin gözü önünde, cansız ve sert bir kayanın içinden canlı bir hayvan olarak çıkmıştır. Bu, onun tamamen Allah’ın bir mucizesi olduğunun en büyük kanıtıydı.
- 2. Su ve Süt Paylaşımı: Mucize deve, kavmin su kaynağını bir gün tek başına kullanacak, diğer gün ise su tüm halkın olacaktı. Deve, suyu içtiği günün karşılığında bütün kavme yetecek kadar bol süt veriyordu. Bu durum, kavmin hem imanını hem de adalet ve paylaşma duygularını test eden bir imtihandı.
Soru 26:Felak suresinde kendisinden Allah’a (cc) sığınılan varlıklar nelerdir?
Felak suresi, bizlere her türlü kötülükten Allah’a sığınmamız gerektiğini öğreten koruyucu bir suredir. Bu surede şu dört şeyin şerrinden (kötülüğünden) Allah’a sığınırız:
- 1. Yarattığı şeylerin şerrinden: Gördüğümüz veya göremediğimiz, bildiğimiz veya bilmediğimiz, zararlı olabilecek bütün varlıkların kötülüğünden.
- 2. Karanlığı çöktüğü zaman gecenin şerrinden: Gecenin karanlığında ortaya çıkabilecek tehlikelerden ve kötülüklerden.
- 3. Düğümlere üfleyenlerin şerrinden: Büyü yapanların, insanlar arasına fitne ve fesat sokmaya çalışanların kötülüğünden.
- 4. Haset ettiği zaman hasetçinin şerrinden: Kıskançlık duyup başkasının sahip olduğu iyiliklerin yok olmasını isteyen kıskanç kimselerin kötülüğünden.
Umarım tüm cevaplar anlaşılır olmuştur. Unutmayın, bu değerleri sadece öğrenmek değil, hayatımızda uygulamak da çok önemlidir. Başarılar dilerim!