7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Tutku Yayınları Sayfa 100
Merhaba sevgili öğrencim. Ben senin Fen Bilimleri öğretmeninim. Seninle bu sayfadaki enerji ve iş konusunu içeren soruları adım adım inceleyip çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
3) Aşağıda verilenlerden kaç tanesi esneklik potansiyel enerjisine sahiptir?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için önce esneklik potansiyel enerjisinin ne olduğunu hatırlayalım. Esneklik potansiyel enerjisi; yay, lastik gibi esnek cisimlerin sıkıştırılması veya gerilmesi sonucu depolanan enerjidir.
Şimdi görselleri tek tek inceleyelim:
- Dönme Dolap: Dönme dolap dönerken hareket (kinetik) enerjisine ve yüksekliğinden dolayı çekim potansiyel enerjisine sahiptir. Ancak gerilen veya sıkışan bir yay mekanizması ana enerji kaynağı değildir. Bunda esneklik potansiyel enerjisi yoktur.
- Elma Ağacı: Ağaçtaki elmaların belirli bir yüksekliği vardır. Bu yüzden elmalar çekim potansiyel enerjisine sahiptir. Gerilmiş bir durum yoktur. Bunda esneklik potansiyel enerjisi yoktur.
- Yay ve Ok: Oku fırlatmak için yayı gereriz. Gerilmiş yayda enerji depolanır. İşte bu esneklik potansiyel enerjisidir. Bunda vardır.
- Sapan: Sapanla taş atmak için lastiği geriye doğru çekeriz. Gerilen lastikte enerji depolanır. Bu da esneklik potansiyel enerjisidir. Bunda vardır.
Sonuç olarak; Yay ve ok ile Sapan olmak üzere toplam 2 görselde esneklik potansiyel enerjisi vardır.
Cevap: B) 2
4) Aşağıdakilerden hangisinde enerji kaybı belirgin bir şekilde ısı enerjisine dönüşür?
A) Havuza atılan taşın suyun dibine ulaşması
B) Paraşütçünün yere inmesi
C) Süratli bir otomobilin frenine basılması
D) Raptiyenin kâğıdı delmesi
Çözüm:
Enerjinin ısıya dönüşmesi genellikle sürtünme kuvveti etkisiyle olur. Sürtünme ne kadar fazlaysa ve hareket ne kadar zorlanıyorsa ısı açığa çıkışı o kadar belirgin olur.
Adım adım şıkları değerlendirelim:
- A, B ve D şıkları: Bu durumlarda da sürtünme vardır ve çok az miktarda ısı oluşur ancak bu ısı günlük hayatta kolayca hissedebileceğimiz kadar belirgin ve yüksek değildir.
- C Şıkkı (Süratli bir otomobilin frenine basılması): Bir araba fren yaptığında, fren balataları tekerlek disklerine çok büyük bir kuvvetle sürtünür. Bu sürtünme, arabanın devasa kinetik (hareket) enerjisini kısa sürede durdurmaya çalışır. Bu sırada kaybolan hareket enerjisinin neredeyse tamamı ısı enerjisine dönüşür. Hatta ani fren yapan arabaların tekerleklerinden duman çıkmasının veya frenlerin çok ısınmasının sebebi budur.
Bu yüzden en belirgin ısı dönüşümü frenleme olayında görülür.
Cevap: C) Süratli bir otomobilin frenine basılması
5) Enis, kuvvet uyguladığı el arabasını, ittiği yönde hareket ettiriyor. Enis’in hangi arkadaşlarının bu durumla ilgili yaptıkları açıklamalar doğrudur?
Betül: Enis fiziksel anlamda iş yapmıştır.
Beyza: Enis aynı kuvvetle cismi daha uzağa hareket ettirirse yaptığı iş artar.
Serhat: Enis’in yaptığı iş, uyguladığı kuvvetle ters orantılıdır.
A) Betül ve Beyza
B) Beyza ve Serhat
C) Betül ve Serhat
D) Betül, Beyza ve Serhat
Çözüm:
Fiziksel anlamda iş yapılabilmesi için iki şart gerekir: Cisme bir kuvvet uygulanmalı ve cisim bu kuvvet doğrultusunda yol almalıdır. İşin formülü şöyledir:
İş (W) = Kuvvet (F) x Alınan Yol (x)
Şimdi arkadaşların söylediklerini inceleyelim:
- Betül: Enis arabayı itiyor (kuvvet var) ve araba o yönde hareket ediyor (yol var). Bu durumda fiziksel anlamda iş yapılmış olur. Betül’ün ifadesi doğrudur.
- Beyza: Formülümüze bakalım (İş = Kuvvet x Yol). Eğer kuvvet aynı kalıp, gidilen yol (uzaklık) artarsa, çarpım sonucu yani yapılan iş de artar. Beyza’nın ifadesi doğrudur.
- Serhat: Serhat, işin kuvvetle “ters orantılı” olduğunu söylemiş. Ancak formüle göre (İş = Kuvvet x Yol), kuvvet artarsa yapılan iş de artar. Yani iş ve kuvvet doğru orantılıdır. Serhat’ın ifadesi yanlıştır.
Doğru söyleyenler Betül ve Beyza’dır.
Cevap: A) Betül ve Beyza
6) Belirli bir yükseklikten aşağıya doğru serbest bırakılan bir topun yere düşünceye kadar potansiyel ve kinetik enerjisi nasıl değişir?
A) Potansiyel: Değişmez, Kinetik: Artar
B) Potansiyel: Artar, Kinetik: Azalır
C) Potansiyel: Azalır, Kinetik: Değişmez
D) Potansiyel: Azalır, Kinetik: Artar
Çözüm:
Bu soruda enerji dönüşümünü inceleyeceğiz. Bir cisim yukarıdan aşağıya düşerken neler olur, adım adım bakalım:
- Potansiyel Enerji (Çekim Potansiyel Enerjisi): Bu enerji yüksekliğe bağlıdır. Top aşağıya doğru düştükçe yerden yüksekliği azalır. Yükseklik azaldığı için Potansiyel Enerji AZALIR.
- Kinetik Enerji (Hareket Enerjisi): Bu enerji cismin süratine (hızına) bağlıdır. Yerçekimi etkisiyle aşağı düşen bir cisim gittikçe hızlanır. Sürati arttığı için Kinetik Enerji ARTAR.
Özetle; top düşerken potansiyel enerjisi kinetik enerjiye dönüşür. Yani potansiyel azalırken, kinetik artar.
Tabloya baktığımızda:
- Potansiyel Enerji: Azalır
- Kinetik Enerji: Artar
Bu durum D seçeneğinde verilmiştir.
Cevap: D) Azalır – Artar