Merhaba sevgili öğrencim, ben Fen Bilimleri öğretmeninim. Seninle birlikte “Güneş Sistemi ve Ötesi” ünitesine ait bu soruları inceleyip, nedenleriyle birlikte tek tek çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
1) Günlük yaşamda kullanılan araçlardan hangisi uzay araştırmalarının teknolojiye olan katkılarından biri değildir?
- A) GPS (Küresel Konumlama Sistemi)
- B) MR (Manyetik Rezonans)
- C) Hassas ateş ölçer
- D) Elektrikli terazi
Çözüm:
Bu soruda bizden uzay teknolojisi sayesinde geliştirilip günlük hayatımıza giren araçlardan olmayanı bulmamız isteniyor.
Adım 1: Seçenekleri inceleyelim. Uzay çalışmaları sırasında astronotların veya uzay araçlarının ihtiyaçları için geliştirilen teknolojiler, daha sonra dünyada da kullanılmaya başlanmıştır.
Adım 2:GPS (Küresel Konumlama Sistemi), uydular aracılığıyla yer tespiti yapar ve doğrudan uzay teknolojisidir.
Adım 3:MR (Manyetik Rezonans) cihazları ve dijital görüntüleme teknolojileri, aslında Ay’ın fotoğraflarını netleştirmek için geliştirilen teknolojilerin tıbba uyarlanmasıdır.
Adım 4:Hassas ateş ölçerler (Kızılötesi kulak termometreleri), yıldızların sıcaklığını ölçmek için kullanılan kızılötesi sensör teknolojisi sayesinde geliştirilmiştir.
Adım 5: Ancak Elektrikli terazi, uzay teknolojilerinin doğrudan bir sonucu olarak değil, genel elektronik ve ölçüm teknolojilerinin gelişimiyle ortaya çıkmış bir araçtır.
Sonuç: Bu nedenle cevabımız D seçeneğidir.
2) Meltem sınıfta yaptığı araştırmayı sunarken aşağıdaki anlatımı yapmaktadır:
“Teknolojinin gelişmesiyle uzaya birçok füze, uydu, roket ve daha pek çok uzay aracı gönderilmiştir. Bu araçlar görevlerini tamamladıklarında uzay boşluğunda başıboş dolanmaktadır. Dünya’nın çevresinde dolanan tüm bu insan yapımı atıklar, gelecekte uzay araştırmalarının yapılmasına engel olacak boyutlara ulaşabilir.”
Buna göre Meltem aşağıdaki konuların hangisini araştırmıştır?
- A) Uzay teknolojileri nelerdir?
- B) Uzay kirliliğinin ne gibi sonuçları olabilir?
- C) Uzay araştırmaları nelerdir?
- D) Uzay araçları neden uzaya gönderilir?
Çözüm:
Meltem’in anlattığı metindeki anahtar kelimelere dikkat edelim.
Adım 1: Metinde “görevini tamamlamış araçlar”, “başıboş dolanmaktadır” ve “insan yapımı atıklar” ifadeleri geçiyor. Bu ifadeler bize doğrudan uzay kirliliğini anlatır.
Adım 2: Ayrıca metnin sonunda “gelecekte uzay araştırmalarının yapılmasına engel olacak” denilerek bu durumun olumsuz sonuçlarından bahsedilmiştir.
Adım 3: Şıklara baktığımızda, B seçeneği “Uzay kirliliğinin ne gibi sonuçları olabilir?” sorusu, Meltem’in anlattığı konuyu tam olarak karşılamaktadır.
Sonuç: Doğru cevap B seçeneğidir.
3) I. Aynalı
II. Mercekli
III. Radyo dalgalı
Yukarıda verilenlerden hangisi ya da hangileri teleskop türlerine örnektir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız III
- C) I ve III
- D) I, II ve III
Çözüm:
Teleskoplar gök cisimlerini incelemek için kullandığımız araçlardır ve yapılarına göre çeşitlere ayrılırlar.
Adım 1:Optik teleskoplar ışığı toplama şekline göre ikiye ayrılır: Işığı kıran merceklerin kullanıldığı mercekli teleskoplar ve ışığı yansıtan aynaların kullanıldığı aynalı teleskoplar. Yani I ve II teleskop türüdür.
Adım 2: Ayrıca uzaydan gelen radyo dalgalarını toplayıp görüntüye dönüştüren dev çanak şeklindeki yapılara radyo teleskopları denir. Yani III de bir teleskop türüdür.
Adım 3: Bu durumda verilen öncüllerin hepsi (Aynalı, Mercekli ve Radyo dalgalı) teleskop çeşitlerine örnektir.
Sonuç: Doğru cevap D seçeneğidir.
4) Aşağıdakilerden hangisi rasathanelerin kurulma yerlerinin seçiminde dikkate alınan şartlar arasında yer almaz?
- A) Hava olayları
- B) Bitki örtüsü
- C) Işık kirliliği
- D) Sismik hareketlilik
Çözüm:
Rasathane (Gözlemevi), gökyüzü gözlemlerinin yapıldığı yerlerdir. Sağlıklı bir gözlem yapabilmek için yer seçimi çok önemlidir.
Adım 1:Hava olayları: Gözlem yapabilmek için havanın bulutsuz ve nemsiz olması gerekir. Bu yüzden önemlidir.
Adım 2:Işık kirliliği: Şehir ışıkları gök cisimlerinin sönük ışığını görmemizi engeller. Bu yüzden rasathaneler şehir ışıklarından uzak yerlere kurulur. Bu çok önemlidir.
Adım 3:Sismik hareketlilik (Deprem riski): Teleskoplar çok hassas ve pahalı araçlardır. Deprem kuşakları üzerine kurulmaları risklidir ve gözlemi bozar. Bu yüzden dikkat edilir.
Adım 4:Bitki örtüsü: Rasathanenin kurulacağı yerdeki ağaç sayısı veya otların cinsi, gökyüzüne bakarken yapılan gözlemi doğrudan etkileyen bir faktör değildir. Önemli olan gökyüzünün açık olmasıdır.
Sonuç: Bitki örtüsü bir kriter değildir. Doğru cevap B seçeneğidir.