Merhaba sevgili öğrencim. Senin için 2. Ünite kapsamında yer alan Fen Bilimleri sorularını tek tek inceledim. Hücre bölünmeleri (Mitoz ve Mayoz) ve bilimsel bilginin gelişimi ile ilgili bu soruları gel birlikte çözelim.
4. SORU VE ÇÖZÜMÜ
Soru: Ortadan bölünen deniz yıldızından iki deniz yıldızı oluşması, çam fidanının zamanla ağaca dönüşmesi ve kertenkelenin kopan kuyruğunun yeniden oluşumu örnekleri verilmiştir. ★ üreme, ▲ büyüme, ■ onarımı temsil etmektedir. Buna göre 1, 2 ve 3 numaralı olaylar sırasıyla hangi şekillerle eşleşmelidir?
Çözüm:
Bu soruda mitoz bölünmenin canlılar için farklı görevlerini eşleştirmemiz isteniyor. Adım adım gidelim:
- Adım 1: 1. olayda deniz yıldızı ortadan bölünüp iki yeni deniz yıldızı oluşturuyor. Bu, canlı sayısının artması demektir. Yani bir Üreme olayıdır. Sembolü: ★
- Adım 2: 2. olayda küçük bir çam fidanı kocaman bir ağaca dönüşüyor. Canlının kütlesinin ve hacminin artması Büyüme olayıdır. Sembolü: ▲
- Adım 3: 3. olayda kertenkelenin kopan kuyruğu yeniden çıkıyor. Bu, eksilen bir parçanın tamamlanması yani Yenilenme (Onarım) olayıdır. Sembolü: ■
Sıralamamız şu şekilde olmalıdır: ★, ▲, ■
Seçeneklere baktığımızda bu sıralamanın D şıkkında olduğunu görüyoruz.
Cevap: D
5. SORU VE ÇÖZÜMÜ
Soru: 2n kromozomlu bir hücrenin bir defa mitoz geçirmesi sonucu aşağıdakilerden hangisi meydana gelir?
Çözüm:
Mitoz bölünmenin temel özelliklerini hatırlayalım:
- Adım 1: Mitoz bölünme sonucunda bir hücreden her zaman iki yeni hücre oluşur.
- Adım 2: Mitoz bölünmede kromozom sayısı ve yapısı değişmez. Yani ana hücre 2n kromozomlu ise oluşan yavru hücreler de 2n kromozomlu olur.
Bu iki bilgiyi birleştirdiğimizde: “2n kromozomlu iki hücre” oluşur sonucuna varırız.
Cevap: A
6. SORU VE ÇÖZÜMÜ
Soru: Yandaki grafikte bir hücrenin kromozom sayısının zamana bağlı değişimi gösterilmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle yanlıştır?
Çözüm:
Grafiği dikkatlice inceleyelim:
- Adım 1: Grafiğin 1-2 zaman aralığına bak. Kromozom sayısı 2n’den n’ye düşmüş. Kromozom sayısının yarıya inmesi sadece Mayoz Bölünme‘de görülür.
- Adım 2: Şıkları inceleyelim. B şıkkında “1-2 zaman aralığında mitoz geçirmiştir” diyor.
- Adım 3: Eğer hücre mitoz geçirseydi kromozom sayısı sabit kalırdı (2n olarak devam ederdi). Ancak grafikte yarıya düştüğü için bu olay mitoz olamaz. Bu ifade kesinlikle yanlıştır.
- Ek Bilgi: 3-4 aralığında kromozom sayısı n’den tekrar 2n’e çıkmış. Bu da döllenme olayıdır (D şıkkı doğrudur).
Yanlış olan ifade B seçeneğidir.
Cevap: B
7. SORU VE ÇÖZÜMÜ
Soru: Robert Hooke’un mikroskopla yaptığı incelemeler ve sonrasında gelişen teknoloji ile hücre hakkında yeni bilgilerin (hücre zarı, organeller vb.) edinilmesi anlatılmış. Buna göre hangi yorumlar yapılabilir?
Çözüm:
Paragraftaki bilgilere sadık kalarak öncülleri yorumlayalım:
- Adım 1 (I. Öncül): “Bilimsel bilgi değişebilir.” Paragrafta önce “boşluk” sanılan yapıların, teknoloji geliştikçe “boşluk olmadığı, organellerle dolu olduğu” anlaşılmış. Demek ki bilgi değişmiş ve gelişmiş. Bu ifade doğrudur.
- Adım 2 (II. Öncül): “Teknolojinin gelişmesiyle hücre hakkında yeni bilgiler edinilmiştir.” Metinde “gelişmiş mikroskoplar aracılığıyla” yeni yapıların (mitokondri, çekirdek vb.) bulunduğu açıkça yazıyor. Bu ifade de doğrudur.
- Adım 3 (III. Öncül): “Bitki ve hayvan hücreleri arasında farklar vardır.” Evet, bu bilgi bilimsel olarak doğrudur ancak soruda bizden “Yukarıdaki paragrafta verilen bilgilere göre” yorum yapmamız isteniyor. Paragrafta hayvan hücresi ile bitki hücresini karşılaştıran bir cümle (örneğin; bitkide şu var ama hayvanda yok gibi) bulunmamaktadır. Bu yüzden bu yorumu bu metne bakarak yapamayız.
Bu durumda I ve II numaralı yorumlar yapılabilir.
Cevap: B