Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmenin. Bugün seninle 2. Ünite kapsamındaki “Hücre ve Bölünmeler” konusunu içeren bu güzel çalışma sayfasını birlikte çözeceğiz. Hazırsan arkana yaslan ve dikkatlice dinle. Soruları adım adım, sanki sınıfta senin yanındaymışım gibi anlatacağım.
C. Aşağıdaki cümlelerdeki noktalı yerlere kutucukların içinde bulunan kelime ve kelime gruplarından uygun olanları yazınız.
Kutucuklardaki kelimelerimiz: parça değişimi, zigot, mitoz, kromozom, kardeş kromatit, döllenme, elektron mikroskobu, mayoz.
1) Döllenmiş yumurtaya ……………………………… adı verilir.
Adım 1: Hatırlayalım; yumurta (dişi üreme hücresi) ve sperm (erkek üreme hücresi) birleştiğinde “döllenme” olayı gerçekleşir.
Adım 2: Döllenme sonucunda oluşan o ilk hücreye biz özel bir isim veriyorduk. Bu, canlının gelişiminin ilk basamağıdır.
Sonuç: Kutucuklara baktığımızda bu tanıma uyan kelime zigottur.
2) Üreme hücreleri ……………………………… sonucu oluşur.
Adım 1: Vücut hücrelerimiz (deri, kas, kemik vb.) mitoz bölünme ile çoğalır. Ancak üreme ana hücrelerinden “üreme hücrelerinin” (sperm ve yumurta) oluşması farklı bir bölünme türüyle olur.
Adım 2: Bu bölünme türünde kromozom sayısı yarıya iniyordu, hatırladın mı?
Sonuç: Üreme hücrelerini oluşturan bu bölünme çeşidi mayozdur.
3) Günümüzde ……………………………… aracılığıyla organeller incelenebilmektedir.
Adım 1: Hücreler çok küçüktür ve onları görmek için mikroskop kullanırız. Ancak hücrenin içindeki minik organelleri (mitokondri, ribozom gibi) normal ışık mikroskobuyla çok net göremeyiz.
Adım 2: Bilim insanları bu çok küçük yapıları binlerce kat büyütebilen çok gelişmiş bir mikroskop türü kullanırlar.
Sonuç: Bu gelişmiş aracın adı elektron mikroskobudur.
4) DNA’nın etrafı protein kılıfla kaplanmış hâline ……………………………… denir.
Adım 1: Hücre bölünmesi sırasında, normalde uzun iplikler halinde olan DNA kısalıp kalınlaşır.
Adım 2: Etrafına koruyucu bir protein kılıf alır ve belirgin bir şekil kazanır. “X” harfine benzeyen bu yapıları derste çokça çizmiştik.
Sonuç: DNA’nın paketlenmiş bu haline kromozom denir.
5) Mayoz bölünmede ……………………………… sayesinde genetik çeşitlilik oluşur.
Adım 1: Mayoz bölünmenin en önemli özelliği, oluşan hücrelerin birbirinden ve ana hücreden farklı olmasıdır. Yani çeşitlilik sağlar.
Adım 2: Bu çeşitliliği sağlayan olay, homolog kromozomların birbirine sarılarak gen alışverişi yapmasıdır.
Sonuç: Genetik çeşitliliği sağlayan bu olaya parça değişimi denir.
Ç. Aşağıda bazı yapı ve organeller numaralandırılmıştır. Verilen ifadeleri okuyarak uygun görsel numarasını aşağıdaki yay ayraçların içine yazınız.
Önce görselleri tanıyalım:
- 1: Çekirdek (Yönetim merkezi)
- 2: Endoplazmik Retikulum (Taşıma sistemi)
- 3: Golgi Cisimciği (Salgı ve paketleme)
- 4: Mitokondri (Enerji santrali)
- 5: Sentrozom (Hücre bölünmesi)
- 6: Lizozom (Hücre içi sindirim)
- 7: Ribozom (Protein sentezi)
1) (….) Hücre içi sindirim yapar.
Adım 1: Hücrenin midesi gibi çalışan, büyük maddeleri parçalayan organeli arıyoruz.
Adım 2: Görseldeki sarı renkli, içi enzim dolu keseciklere benzeyen yapı bu işi yapar.
Sonuç: Cevap 6 (Lizozom).
2) (….) Madde taşınmasını sağlar.
Adım 1: Hücrenin içinde bir kargo şirketi ya da tüneller sistemi gibi çalışan, çekirdeğin etrafını saran kıvrımlı yolları bulmalıyız.
Adım 2: 2 numaralı görseldeki kanallar sistemi bu görevi üstlenir.
Sonuç: Cevap 2 (Endoplazmik Retikulum).
3) (….) Hayvanlarda hücre bölünmesinde görev alır.
Adım 1: Sadece hayvan hücrelerinde bulunan, birbirine dik borucuklardan oluşan ve bölünme sırasında iğ ipliklerini oluşturan yapıyı arıyoruz.
Adım 2: Görselde makarna demetine benzeyen yapı sentrozomdur.
Sonuç: Cevap 5 (Sentrozom).
4) (….) Salgı ve paketlemeden sorumludur.
Adım 1: Ter, süt, gözyaşı gibi salgıları üreten ve bunları paketleyen, üst üste dizilmiş yassı keseciklere benzeyen organeli bulmalıyız.
Adım 2: 3 numaralı görsel Golgi cisimciğidir.
Sonuç: Cevap 3 (Golgi Cisimciği).
5) (….) Oksijenli solunumun yapıldığı organeldir.
Adım 1: Hücrenin enerji santrali neresidir? Besinleri oksijenle yakıp enerji (ATP) üreten organeli arıyoruz.
Adım 2: İçindeki kıvrımlı yapısıyla fasulyeye benzeyen, kırmızı renkli çizilmiş organel mitokondridir.
Sonuç: Cevap 4 (Mitokondri).
6) (….) Protein sentezi yapar.
Adım 1: Hücredeki en küçük organeldir. Tüm canlı hücrelerde bulunur ve yapım işlerinden (protein üretimi) sorumludur.
Adım 2: Görselde iki küçük parçadan oluşan yeşil renkli yapı ribozomdur.
Sonuç: Cevap 7 (Ribozom).
İşte bu kadar! Hücre konusunu harika bir şekilde tekrar etmiş olduk. Anlamadığın bir yer olursa sormaktan çekinme. Başarılar dilerim!