7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Tutku Yayınları Sayfa 67

Merhabalar sevgili öğrencim. Ben Fen Bilimleri öğretmeninim. Seninle bu sayfadaki “Hücre ve Bölünmeler” ünitesine ait soruları tek tek inceleyip çözelim. Mayoz ve mitoz bölünme arasındaki farkları hatırlayarak sorulara yaklaşacağız. Hazırsan başlayalım!

8) Aşağıdakilerden hangisi mayoz sonucunda meydana gelen değişimlerden değildir?

• A) Kromozom sayısını yarıya indirmek
• B) Canlılar arasında çeşitliliği sağlamak
• C) Yumurta ve sperm oluşturmak
• D) Hücreyi onarmak

Çözüm:

Adım 1: Mayoz bölünmenin temel amaçlarını hatırlayalım. Mayoz bölünme, eşeyli üreyen canlılarda üreme hücrelerini (sperm ve yumurta) oluşturur. Bu yüzden C seçeneği doğrudur.

Adım 2: Mayoz bölünmede, nesiller boyu kromozom sayısının sabit kalması için kromozom sayısı yarıya iner (örneğin insanda 46’dan 23’e düşer). Bu yüzden A seçeneği doğrudur.

Adım 3: Mayoz bölünmenin en önemli özelliklerinden biri “Parça Değişimi” (Crossing-over) olayıdır. Bu olay sayesinde tür içinde genetik çeşitlilik sağlanır. Bu yüzden B seçeneği de doğrudur.

Adım 4: Şimdi D seçeneğine bakalım. “Hücreyi onarmak”, yaraların iyileşmesi veya büyüme gibi olaylar Mitoz bölünmenin görevidir. Mayoz bölünme onarım yapmaz.

Sonuç: Yanlış olan ve bizden istenen seçenek D şıkkıdır.

Cevap: D

9) Aşağıdaki görsellerden hangisinin mayoz bölünmeye ait olduğu kesindir?

Çözüm:

Adım 1: Görselleri inceleyerek mitoz mu yoksa mayoz mu olduğunu ayırt etmeye çalışalım. Bize mayoz bölünmeye özgü bir ipucu lazım.

Adım 2: B seçeneğindeki görsele dikkatli bakmanı istiyorum. Burada kromozomlar, hücrenin ortasında çiftler halinde (yan yana) dizilmişler. Biz bunlara “Homolog Kromozomlar” diyoruz. Homolog kromozomların bu şekilde çift sıra halinde dizilmesi sadece Mayoz-1 evresinde görülür.

Adım 3: Diğer şıklara (A, C, D) baktığımızda, bu evrelerin mitoz bölünmeye de ait olabileceğini görürüz. Örneğin C şıkkında kromozomlar tek sıra dizilmiş, bu mitoz da olabilir mayoz-2 de olabilir. Kesinlik yoktur. Ancak çift sıra dizilim (B şıkkı) kesinlikle mayozdur.

Sonuç: Homolog kromozomların çiftler halinde dizildiği görsel mayozun kanıtıdır.

Cevap: B

10) Yandaki görselde bir hücreye ait bölünme aşaması verilmiştir. Bu hücrenin geçirdiği bölünme şekli ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisine ulaşılabilir?

• A) Bölünme sonucu genetik çeşitlilik sağlanır.
• B) Bölünme tek aşamada gerçekleşir.
• C) Bu bölünme vücut hücrelerinde görülür.
• D) Bölünme sonunda kromozom sayısı iki katına çıkar.

Çözüm:

Adım 1: Görseli analiz edelim. Görselde “X” şeklindeki kromozomların karşılıklı olarak kutuplara çekildiğini görüyoruz. Dikkat edersen kromozomlar ortadan ikiye ayrılmamış, bütün halde çekiliyorlar. Bu olay Mayoz-1‘deki “Homolog Kromozomların Ayrılması” evresidir. Yani bu bir mayoz bölünmedir.

Adım 2: Artık bu bölünmenin mayoz olduğunu bildiğimize göre şıkları buna göre değerlendirelim.

Adım 3: A şıkkı: Mayoz bölünmede parça değişimi olduğu için genetik çeşitlilik sağlanır. Bu ifade doğrudur.

Adım 4: Diğer şıkların neden yanlış olduğuna bakalım:

• B şıkkı yanlıştır, çünkü mayoz iki aşamada gerçekleşir.
• C şıkkı yanlıştır, çünkü mayoz vücut hücrelerinde değil, üreme ana hücrelerinde görülür.
• D şıkkı yanlıştır, çünkü mayoz sonunda kromozom sayısı iki katına çıkmaz, yarıya iner.

Sonuç: Mayoz bölünme olduğu için genetik çeşitlilik sağlanır ifadesi doğrudur.

Cevap: A

11) Aşağıdaki tabloda mayoz bölünme ile gerçekleşen olaylar ◆, mitozla gerçekleşen olaylar ● ile ifade edilmiştir. Buna göre kaç numaralı bilgi hatalıdır?

Çözüm:

Tabloda ◆ işaretinin Mayoz, ● işaretinin Mitoz olduğunu unutmayalım.

Adım 1: 1. Madde: “İnsanda spermin meydana gelmesi”. Sperm bir üreme hücresidir ve mayozla oluşur. Yanındaki işaret ◆ (Mayoz). Bu doğrudur.

Adım 2: 2. Madde: “Bitki tohumlarında embriyonun gelişmesi”. Gelişme ve büyüme olayları mitoz ile olur. Yanındaki işaret ● (Mitoz). Bu da doğrudur.

Adım 3: 3. Madde: “Kesilen bir parmaktaki yaranın iyileşmesi”. Sevgili öğrencim, vücudumuzdaki yaraların onarılması ve iyileşmesi Mitoz bölünme ile gerçekleşir. Ancak tabloda bu maddenin yanına ◆ (Mayoz) işareti konulmuş. Bu yanlıştır. Burada ● işareti olmalıydı.

Adım 4: 4. Madde: “İkiye bölünen toprak solucanının kendini yenilemesi”. Rejenerasyon (yenilenme) temelli üreme mitoz ile gerçekleşir. Yanındaki işaret ● (Mitoz). Bu doğrudur.

Sonuç: 3 numaralı maddede yaranın iyileşmesine mayoz denildiği için hata yapılmıştır.

Cevap: C