Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmeninim. Seninle birlikte bu “Bölüm Sonu Değerlendirme” sorularını adım adım inceleyip çözeceğiz. Hazırsan başlayalım!
1) Aşağıdaki kedi Dünya, Ay ve Neptün’e yolculuk yapıyor. Bu gök cisimlerinde kedinin kütlesi ve ağırlıkları için ne söyleyebilirsiniz (Dünya’nın kütlesi Ay’ın kütlesinin yaklaşık 81 katıdır. Neptün’ün kütlesi ise Dünya’nın kütlesinin yaklaşık 20 katıdır.)?
Bu soruyu çözmek için öncelikle Kütle ve Ağırlık kavramlarını hatırlayalım.
Adım 1: Kütleyi Yorumlayalım
Unutma, kütle “değişmeyen madde miktarıdır”. Bir cismin kütlesi evrenin neresine gidersen git asla değişmez. Kedi Dünya’da da, Ay’da da, Neptün’de de aynı madde miktarına sahiptir.
Sonuç (Kütle): Kedinin kütlesi Dünya, Ay ve Neptün’de eşittir (değişmez).
Adım 2: Gök Cisimlerinin Kütlelerini Sıralayalım
Soruda bize ipuçları verilmiş:
- Dünya, Ay’dan 81 kat büyüktür (Dünya > Ay).
- Neptün, Dünya’dan 20 kat büyüktür (Neptün > Dünya).
Bu bilgilere göre gök cisimlerinin kütle sıralaması şöyledir: Neptün > Dünya > Ay.
Adım 3: Ağırlığı Yorumlayalım
Ağırlık, bir cisme etki eden yer çekimi kuvvetidir. Bir gök cisminin kütlesi ne kadar büyükse, uyguladığı çekim kuvveti (yani ağırlık) o kadar fazla olur.
- En büyük kütleli gezegen Neptün olduğu için, kedi en ağır Neptün’de hissedilir.
- En küçük kütleli gök cismi Ay olduğu için, kedi en hafif Ay’da hissedilir.
Sonuç (Ağırlık): Kedinin ağırlığı en fazla Neptün’de, sonra Dünya’da, en az ise Ay’dadır.
Özet Cevap:
Kütle: Neptün = Dünya = Ay
Ağırlık: Neptün > Dünya > Ay
2) Aşağıda verilen cümlelerden hangilerinin ağırlık, hangilerinin kütle ile ilgili olduğunu belirleyiniz. Ağırlık ile ilgili olanları başındaki harfleri “Ağırlık” kutucuğunun altına, kütle ile ilgili olanlarınkini ise “Kütle” kutucuğunun altına yazınız.
Şimdi seninle bu özellikleri tek tek inceleyip doğru kutuya atalım.
Adım 1: Cümleleri Analiz Edelim
- a) Cisimler üzerine etki eden yer çekimi kuvvetidir: Bu tanım Ağırlıktır.
- b) Kuvvet değildir: Kütle bir kuvvet değildir, sadece madde miktarıdır. Bu Kütledir.
- c) Değişmeyen madde miktarıdır: Bu, kütlenin en temel tanımıdır. Cevap Kütle.
- ç) Birimi kilogram veya gramdır: Pazardan elma alırken “1 kilogram” deriz, yani kütlesini söyleriz. Cevap Kütle.
- d) Dinamometre ile ölçülür: Kuvvet ve ağırlık dinamometre ile ölçülür. Cevap Ağırlık.
- e) Eşit kollu terazi ile ölçülür: Kütleyi ölçmek için terazi kullanırız. Cevap Kütle.
- f) Kuvvettir: Ağırlık bir yer çekimi kuvvetidir. Cevap Ağırlık.
- g) Birimi N’dur: Newton (N) kuvvet ve ağırlık birimidir. Cevap Ağırlık.
Adım 2: Kutulara Yerleştirelim
1. Kütle Kutusu:
b, c, ç, e
2. Ağırlık Kutusu:
a, d, f, g
3) Aşağıda verilen bilgiler doğru ise yay ayraç içine “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
Haydi son sorumuzdaki ifadelerin doğruluğunu kontrol edelim.
1. İfade: (….) Ağırlık, Dünya’nın üzerindeki cisimlere uyguladığı çekim kuvvetidir.
Açıklama: Evet, ağırlığın tanımı tam olarak budur. Yer çekimi kuvvetine ağırlık denir.
Sonuç: (D)
2. İfade: (….) Kütle cismin bulunduğu yere göre değişir.
Açıklama: Dikkat! Kütle “değişmeyen” madde miktarıdır. Ay’a da gitsek, Mars’a da gitsek kütlemiz aynı kalır. Değişen şey ağırlıktır.
Sonuç: (Y)
3. İfade: (….) Ağırlık birimi kilogramdır.
Açıklama: Hayır, kilogram (kg) kütlenin birimidir. Ağırlık bir kuvvettir ve birimi Newton (N)’dur.
Sonuç: (Y)
4. İfade: (….) Kütle eşit kollu terazi ile ölçülür.
Açıklama: Doğru. Kütleyi ölçmek için eşit kollu terazi kullanırız.
Sonuç: (D)
Cevap Anahtarı Sıralaması:
(D)
(Y)
(Y)
(D)
Aferin! Bu üniteyi gayet iyi anlamışsın. Kütle ve ağırlık arasındaki farkları (değişip değişmeme, birimler ve ölçüm aletleri) unutmadığın sürece bu konudaki tüm soruları kolayca çözebilirsin. Başarılar dilerim!