Merhaba sevgili öğrencim! Ben Fen Bilimleri öğretmeninim. Seninle birlikte 1. Ünite kapsamında yer alan “Güneş Sistemi ve Ötesi: Uzay Araştırmaları” konusuna ait bu güzel çalışma sayfasını inceleyeceğiz. Soruları dikkatlice okuyup, bilgilerimizi tazeleyerek adım adım çözelim.
C. Aşağıdaki cümlelerdeki noktalı yerlere kutucukların içinde bulunan kelime ve kelime gruplarından uygun olanları yazınız.
Kelimelerimiz: karanlık, kara delik, bulutsu, takımyıldızı, beyaz cüce, evren.
1) Bütün gök cisimlerini barındıran ve yerküre de dâhil olmak üzere meydana gelen sonsuz boşluğa …………………… denir.
Çözüm:
- Adım 1: Tanımı inceleyelim. İçinde Dünya’nın (yerküre), Güneş’in, yıldızların ve galaksilerin olduğu o sonsuz büyüklüğe ne ad veriyorduk?
- Adım 2: Eğer Dünya hariç olsaydı “Uzay” derdik, ancak Dünya da işin içine girdiği için bu en büyük kapsayıcı yapıya “Evren” diyoruz.
Cevap:evren
2) Atbaşı ve Kömür Çuvalı bulutsuları …………………… bulutsu çeşidine örnektir.
Çözüm:
- Adım 1: Bulutsular özelliklerine göre çeşitlere ayrılır (Salma, yansıma, gezegenimsi, parlak ve karanlık gibi).
- Adım 2: Atbaşı ve Kömür Çuvalı bulutsuları, içlerindeki yoğun toz ve gaz nedeniyle arkalarındaki yıldızların ışığını geçirmezler. Bu yüzden siyah, karanlık bir leke gibi görünürler.
- Adım 3: Bu özelliklerinden dolayı bu tür bulutsulara “karanlık bulutsu” denir.
Cevap:karanlık
3) Birbirlerine göre konumları her zaman aynı kalan yıldız topluluklarına …………………… adı verilir.
Çözüm:
- Adım 1: Gökyüzüne baktığımızda bazı yıldızları hayali çizgilerle birleştirip hayvanlara veya nesnelere benzetiriz (Büyükayı, Küçükayı, Avcı gibi).
- Adım 2: Bu yıldız grupları gökyüzünde hep bir arada, sanki bir takım halindeymiş gibi dururlar.
Cevap:takımyıldızı
4) Uzayda belirli bölgelerde yoğunlaşmış olarak bulunan gaz atomları ve toz parçacıklarına …………………… adı verilir.
Çözüm:
- Adım 1: Yıldızların doğum yeri olan, devasa gaz ve toz bulutlarını hatırlayalım.
- Adım 2: Bu yapılar uzayda pamuk yığını gibi görünürler ve diğer adı “Nebula”dır. Türkçe karşılığı ise soruda aradığımız kelimedir.
Cevap:bulutsu
5) Büyük kütleli yıldızların ölümünden sonra nötron yıldızları ve …………………… oluşur.
Çözüm:
- Adım 1: Yıldızların yaşam döngüsünü hatırla. Küçük kütleli yıldızlar ömürlerini “Beyaz Cüce” olarak tamamlarken, büyük kütleli yıldızlar süpernova patlaması geçirir.
- Adım 2: Süpernova patlamasından sonra geriye kalan çekirdek çok yoğunsa “Nötron Yıldızı”, eğer kütlesi çok daha büyükse ışığı bile yutan bir “Kara Delik” oluşur.
Cevap:kara delik
Ç. Aşağıdaki açıklamaların her birini, karşılarında verilen kavramlarla oklar yardımıyla eşleştiriniz.
Şimdi tanımları okuyup doğru uzay teknolojisi ile eşleştirelim:
Soru 1: “Bir uzay aracını atmosferin dışına taşımak için kullanılan araçlardır. Belirli bir hedefi olan, depoladığı yakıtı yakarak uzaya gönderilen araçlardır.”
Çözüm:
- Adım 1: Anahtar kelimemiz “taşımak” ve “yakıt yakarak gönderilmek”.
- Adım 2: Uyduları veya mekikleri yerçekimini yenerek uzaya fırlatan güçlü motorlu araçlar roketlerdir.
Eşleşme:Roketler
Soru 2: “Uzaya hızla yükselen, uçaklar gibi manevralar yapabilen ve tekrar yere inebilen uzay araçlarıdır.”
Çözüm:
- Adım 1: Anahtar kelimemiz “tekrar yere inebilen” ve “uçak gibi”.
- Adım 2: Roketlerin aksine tekrar tekrar kullanılabilen, Dünya’ya bir uçak gibi piste inen araçlar uzay mekikleridir.
Eşleşme:Uzay mekikleri
Soru 3: “Gök cisminin yakınında uçma, yörüngesinde dolaşma veya üzerine inme gibi görevleri yerine getiren araçtır.”
Çözüm:
- Adım 1: Bu araçlar genellikle insansızdır ve bilimsel veri toplamak için başka gezegenlere veya gök cisimlerine gönderilir.
- Adım 2: Mars’a inen veya Jüpiter’in yakınından geçen bu robotik araçlara sonda denir.
Eşleşme:Uzay sondası
Soru 4: “Dünya’nın veya başka bir gezegenin yörüngesine yerleştirilen; iletişim, haberleşme, hava durumu, televizyon yayını, GPS gibi pek çok alanda hizmet veren araçtır.”
Çözüm:
- Adım 1: Günlük hayatımızda TV izlememizi, telefonla konuşmamızı ve hava durumunu öğrenmemizi sağlayan, Dünya’nın etrafında dönen insan yapımı araçlardır.
Eşleşme:Yapay uydu
Soru 5: “Uzayda astronomların çalışmasını ve ihtiyaçlarını gidermesini sağlayan dev merkezlerdir.”
Çözüm:
- Adım 1: İçinde insanların (astronotların) yaşayabildiği, deneyler yapabildiği, uzaydaki dev laboratuvarlardır. (Örneğin: Uluslararası Uzay İstasyonu – ISS).
Eşleşme:Uzay istasyonları
Harika bir iş çıkardık! Uzay teknolojilerini ve gök cisimlerini tekrar etmiş oldun. Başarılarının devamını dilerim.