Merhaba sevgili öğrencim,
Harika bir çalışma sayfası! Bu soruları birlikte, adım adım ve anlayarak çözelim. Sosyal Bilgiler dersinde öğrendiğimiz konuları tekrar etmek için harika bir fırsat. Hazırsan başlayalım!
A. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere verilen sözcüklerden uygun olanları yazınız.
1. Kuzey yönünü gösteren ……………….. yön belirleme yöntemlerinden biridir.
Çözüm:
Adım 1: Boşluğa gelecek kelimeyi bulmak için cümlenin anlamına bakalım. Cümle, kuzey yönünü gösteren bir yön bulma yöntemini soruyor. Eskiden insanlar, özellikle geceleri yönlerini bulmak için gökyüzüne bakarlardı.
Adım 2: Verilen kelimeler arasında gökyüzüyle ve yön bulmayla ilgili olanı arayalım. Kutup Yıldızı, her zaman kuzeyi gösterir ve bu yüzden yön bulmada kullanılır. O halde doğru kelime budur.
Sonuç: Kuzey yönünü gösteren Kutup Yıldızı yön belirleme yöntemlerinden biridir.
2. Bir yerin kuş bakışı görünüşünün kâğıt üzerine çizilmesine ……………….. denir.
Çözüm:
Adım 1: Cümle bize bir tanım veriyor: Bir yeri tepeden, sanki bir kuş gibi görerek, kabataslak bir şekilde kâğıda çizmeye ne denir? Bu çizimlerde ölçek, yani küçültme oranı, olmak zorunda değildir.
Adım 2: Verilen kelimelere baktığımızda bu tanıma en uygun kelimenin kroki olduğunu görüyoruz. Haritalar ölçekli olurken, krokiler daha basit ve ölçeksiz çizimlerdir.
Sonuç: Bir yerin kuş bakışı görünüşünün kâğıt üzerine çizilmesine kroki denir.
3. Belirli bir yerde oluşan hava olaylarının bir günlük ya da haftalık tahminine ……………….. denir.
Çözüm:
Adım 1: Cümle, kısa süreli hava olayları (yağmur, kar, güneşli vb.) hakkındaki tahminleri soruyor. Televizyonda veya internette her gün baktığımız bu tahminlere ne ad veriyoruz?
Adım 2: Kelimeler arasında bu tanıma uyan ifade hava durumu‘dur. İklim ile karıştırmayalım, iklim çok daha uzun süreli hava ortalamalarıdır.
Sonuç: Belirli bir yerde oluşan hava olaylarının bir günlük ya da haftalık tahminine hava durumu denir.
4. Yer şekillerini gösteren haritalara ……………….. harita denir.
Çözüm:
Adım 1: Bu cümlede harita türleri soruluyor. Dağları, ovaları, platoları, yani yeryüzü şekillerini gösteren haritaların özel bir adı vardır.
Adım 2: Verilen kelimelerden fiziki kelimesi bu tanıma tam olarak uyar. Fiziki haritalarda yükseltiler renklerle gösterilir (yeşil, sarı, kahverengi gibi). Siyasi haritalar ise ülkelerin sınırlarını gösterir.
Sonuç: Yer şekillerini gösteren haritalara fiziki harita denir.
5. Yağışların yoğun olduğu dönemlerde toprak yağmur suyunu ememez ve eğimli yamaçlardan kayar. Bu duruma ……………….. denir.
Çözüm:
Adım 1: Cümle bize bir doğal afeti tanımlıyor. Çok yağmur yağdığında, toprağın suyla doygunlaşıp bir çamur kütlesi halinde yamaçtan aşağı kayması olayıdır.
Adım 2: Bu doğal afetin adı, kelimeler arasında da bulunan heyelan‘dır. Toprak kayması olarak da bilinir.
Sonuç: Yağışların yoğun olduğu dönemlerde toprak yağmur suyunu ememez ve eğimli yamaçlardan kayar. Bu duruma heyelan denir.
B. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.
1. Ana yönlerimiz kuzey, güney, doğu ve batıdır.
Çözüm: Yönleri öğrendiğimizde ilk öğrendiğimiz dört temel yön bunlardır. Bu yüzden bu ifade doğrudur.
Sonuç:D
2. Çevreyi oluşturan unsurlar doğal ve beşerî olmak üzere ikiye ayrılır.
Çözüm: Çevremize baktığımızda insan eliyle yapılmamış (dağlar, nehirler gibi) doğal unsurlar ve insan eliyle yapılmış (binalar, yollar gibi) beşerî unsurlar görürüz. Bu ayrım doğrudur.
Sonuç:D
3. Aynı gün içinde birden fazla hava olayı yaşanmaz.
Çözüm: Bu ifadeyi düşünelim. Sabah evden çıkarken hava güneşli olabilir, öğlen bir anda yağmur başlayabilir, akşama doğru da rüzgar çıkabilir. Yani bir günde birden fazla hava olayı yaşanabilir. Bu yüzden bu ifade yanlıştır.
Sonuç:Y
4. Ülkemizde en fazla can ve mal kaybına yol açan doğa kaynaklı afet depremdir.
Çözüm: Türkiye’nin bir deprem ülkesi olduğunu biliyoruz. Maalesef tarihimizde yaşadığımız büyük depremler çok fazla can ve mal kaybına sebep olmuştur. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
Sonuç:D
5. Yaz aylarında en sık görülen doğa kaynaklı afet çığdır.
Çözüm: Çığ, dağlardaki kar kütlelerinin aşağı doğru kaymasıdır. Karın olması için havanın soğuk olması gerekir, yani çığ bir kış afettir. Yaz aylarında ise daha çok sel veya orman yangını gibi afetler görülür. Bu ifade yanlıştır.
Sonuç:Y
C. Verilen açıklamaları uygun olan kavramlarla eşleştiriniz.
Çözüm: Bu bölümde tanımları doğru kavramlarla birleştireceğiz. Hadi yapalım!
- A) Canlı ve cansız varlıkların yer aldığı ortamdır. → Bu tanım, içinde yaşadığımız her şeyi kapsar. Doğru kavram Çevre‘dir.
- B) Yüksek bir yerden aşağıya doğru geniş bir alana bütün olarak bakmaktır. → Tıpkı bir kuşun uçarken aşağıya bakması gibi. Bu bakış açısına Kuş bakışı denir.
- C) Hava sıcaklığını ölçmeye yarayan alettir. → Hasta olduğumuzda ateşimize baktığımız alete benzer ama havanın sıcaklığını ölçer. Bu alet Termometre‘dir.
- Ç) Haritalarda deniz, göl ve akarsuların gösterildiği renktir. → Haritalarda sular her zaman aynı renkle gösterilir. Bu renk Mavi‘dir.
- D) Aşırı yağışlardan sonra suların taşması sonucu oluşan afettir. → Çok yağmur yağdığında nehirlerin, derelerin yataklarından taşarak etrafı sular altında bırakması olayına Sel denir.
Umarım tüm açıklamalar anlaşılır olmuştur. Çok güzel bir iş çıkardın! Başarılarının devamını dilerim.